Vavahara v21.p102
Vyavahāravṛtti v21.p102
- Language
- Sanskrit
v21.p102
uddeśaka ḥ 1, mūlaṃ: 1, [bhā. 295] atha tatra gacche anyo vāstavyaḥ kṣapako na vidyate, tadā niyamataḥ sa pratīcchanīyaḥ, kevalaṃ sopi gacchānumatyā, anyathā na kimapitasya gacchaḥ kariṣyati, tatra yadipramādatovaiyāvṛttyabhīrutayā gaccho nānumanyate, tadāsa prajñāpanīyaḥ | atha kāraṇavaśatastadāna pratīcchanīyaḥ, yadi punargacchānanumatyāpi pratīcchati tadā tasya prāyaścitaṃ catvāro laghukāstathā gacchānumato yo yataḥ pratilabhyate sa satataḥ kṣapakaprāyogyamānayati, ananumataucanakopikimapyānayatītyasatipāraṇakadineparyāptyāprāyogyadravye asaṃstaraṇamasaṃstaraṇācca paritāpanāduḥkhaṃ tannimittaṃ prāyaścittamācāryasya, tathā pāraṇakadine glānopamo jāyate, tathā śeṣeṣusādhuṣuprayojanāṃtaravyāpṛtatayā bhaktaṃpānaṃvādadāneṣusvayaṃ hiṃḍamāne ye doṣāstepi vaktavyāḥ;saṃpratitasyakṣapakasyavāstavyasyāgaṃtukasyavākṛtapratyākhyānasyāpiyatpratidivasaṃkartavyaṃ tadāha- paḍilehaṇetyādi tasyopakaraṇaṃ kalpādi yathāyogamubhayakālaṃ pratilekhanīyaṃ, saṃstārakaśca tasya kartavyaḥ,tathā pānakaṃpānīyaṃtasyocitamānīyadātavyaṃ tathāmātrakatrikaṃcauccāramātrakaṃpraśravaṇamātra khelamātrakaṃ ca yathākālaṃ samarpaṇīyaṃ parīṣṭhāpanīyaṃ ca, sāṃpratamenāmeva gāthāṃ vyākhyānayana prathamato anapaḍicchaṇelahugāitiasaiiticavyākhyānayati - [bhā.296] duhegatarekhamaṇo, annupaḍicchaṃtasaṃthareāṇā |
appattiyaparitāvaṇasuttehāniannahiṃca ime | vṛ- vāstavye kṣapake kṣapaṇe dvayogānopamayoranyatarasmin vidyamāne yadi gacchānāpṛcchayā anyaṃ pratīcchati tadā tasminnanyaṃ pratīcchatiprāyaścittaṃ laghukāścatvāra itivākyaśeṣaḥ, tathāyugapattadvayoḥ kṣapakayoḥ pāraṇakadine yugapatsamāpatiteprāyogyadravye alābhato asatiyadivāstavyakṣapakavaiyāvṛttyakaraṇavyāpūtānāmāgaṃtukasyavaiyāvṛttyakaraṇavelātikramato'saṃstaraṇaṃbhavettasmiṃścāsaṃstaraṇeyadeṣaṇādi prerayaṃti tannimittaṃ prāyaścittamācāryasya tathā āṇatti ājñāpadaikadeśesamudāyopacārādājñābhaṃgānavasthā mithyātvavirādhanādoṣāḥ prāduṣyuḥ tasya cāsaṃstaraṇeaprītiraprītyāca paritāpanaṃtataḥ paritāpana nimittamapiprāyaścittaṃ tathā śiṣyāḥ pratīcchakāścaivaṃ ciṃtayeyurasmākaṃ dvayoḥ kṣapakayo|yāvṛttyakaraṇevyāpūtānāṃ sūtrehānirupalakṣaṇametatartheca,tasmādanyatravrajāmaḥ; saṃprati |gilāṇovame aḍateyattivyākhyānayati[bhā.297] gelaṇatullaguragā aḍaṃteparitāvaṇā sayaṃkaraṇe |
nesanagahaṇāgaṇedugaṭṭhahiṃḍattamucchāya || vṛ.sādhuṣuvāstavyakṣapakavaiyāvṛttyakaraṇataḥ prayojanāṃtarevyāpṛtatayāvaiyāvṛttyamakurvatsuyadyāgaṃtukaḥ kṣapakoglānatulyo glānopamo jāyate, tadā sūraḥ prāyaścitaṃ caturgurukāḥ, tathā bhaktaṃ pānaṃ ca adadatsu svayaṃdugaṭṭahiṃḍattatti dvikārthaṃbhaktārthaṃ pānārthaṃ ca hiṃḍamāne svayaṃ vā upakaraṇasya pratyupekṣaṇādeḥ karaṇe yā paritāpanā anāgāḍhā agāḍhā vā mucchāyati mūrchā ca tannimittaṃ prāyaścittaṃ ācāryasya tatrānāgāḍhaparitāpanānimittaṃ caturlaghu āgāḍhaparitāpanānimittaṃ caturguru mūrchānimittaṃ ṣaṭlaghu nesaṇagahahaṇāgahaṇe iti sa svayaṃ hiṃḍamānaḥ kṣudhāpipāsayā vā śītena vā uṣṇena vā paritāpitaḥ san yadaneṣaṇīyamapi gṛhṇāṇi tannimittaṃ prāyaścittamagrahaṇe neṣaṇīyasya prabhūtaṃ hiṃḍamāno yadvāpnoti āgāḍhaparitāpanādikaṃ tannimittamapiyata evamādayo doṣāstasmādgacchamāpṛcchya tadanumatyā pratīccheta, pratīcchitasya casarvaṃ sarvaprayatnena nirjarārthatayākartavyamitiihaāgataḥsanprathama divasepipracchanīyo yathā kena kāraṇena tvamihāgatosīti, anyathā yadi tamapṛṣdaiva ālocanāmadāpayitvā ca saṃvāsayati,