Vavahara v21.p105
Vyavahāravṛtti v21.p105
- Language
- Sanskrit
v21.p105
davyādicaurabhiggaha, pasatthamapasatthe te duhekkeke | apasatthe vajjeuṃ, pasatthaehiṃ tu āloe |
vṛ- aparādhālocanāyāṃ dīyamānāyāṃ dravyādayo dravyakṣetrakālabhāvāścatvāraścatuḥsaṃkhyākā apekṣaṇīyā bhavaṃti, tathā abhiggahatti diśāmabhigrahaḥ karttavyaste ca dravyādayo diśaśca ekaikapratyekaṃ dvidhā dviprakārāstadyathā, praśastā apraśastāśca tatrāpraśastān dravyādīna praśastāśca diśo varjayitvā praśastairdravyādibhirdigviśeṣaiśca, kimuktaṃ bhavati ? praśasteṣu dravyādiṣu praśastāśca diśo'bhigṛhya ālocayet, ālocanāṃ dadyāt tatrāpraśastadravyādipratipādanārthamāha - bhaggadhare kuḍeya, rāsīya ya je dumāya amaṇunā |
tattha na āloejjā, tappaḍivakkhe disā tini |
vyavahāra - chedasūtram - 1-1 /1
7
vṛ-yatrasthaṃbhatulākuḍyādīnāmanyatam kimapi patitaṃ tat bhagnagrahaṃ tatra tathā kuḍḍesu iti kuḍyagrahaṇāt kuḍyamātrāvaśeṣaṃ tatra pāṭhāṃtaraṃ ruddesuya iti tatra rudreṣu rudragraheṣu tathā rāśiṣu amanojñatilamāṣakodravādidhānyarāśiṣu ye ca drumā amanojñā niṣpa trakakaṃṭa kiprabhṛtayo'manojñā apraśastāstatra teṣvapyāśrayabhūteṣu upalakṣaṇametat apraśastāsu tithiṣu apraśasteṣu saṃdhyāgatādiṣu nakṣatreṣu apraśastāśca yāmyādīrdiśābhigṛhya nālocayet kiṃtu tatpratipakṣe praśastadravyādirūpe ālocayet, tathā praśastāśca tisro diśaḥ pūrvāmuttarāṃ caraṃtīṃ cābhigṛhya ālocayet idānīmamanojñadhānyarāśyādiṣu dravyāditvayojanāmāha - [ bhā. 307 ] amanadhannarāsī, amaṇunadummā ya hoti davvaṃmi |
bhaggadhare ruddaūsara, pavāyadaḍḍhāi khittaṃmi |
vṛ- amanojñā dhānyarāśayo amanojñadrumāśca bhavaṃti, dravye draṣṭavyāḥ, bhagnagrahaṃ prāguktasvarūpaṃ, ruddatti rudragraha, ūsaratti ūṣaraṃ yatra tṛṇādi nodgacchati, cchinnaṭaṃkātaṭīprapātaḥ bhṛguprapātādikaṃ vā; dagdhaṃ davadagdhamādiśabdāt vidyuthatādiparigrahaḥ, ityādi sarvaṃ kṣetre draṣṭavyaṃ tatra yat amaṇunadumā ya hām̐ti davvaṃmītyuktaṃ tadetat vyākhyānayati -
nipatta kaṃṭaille, vijjuhate khārakaḍuyadaḍḍeya | ayatauyatavasīsaga, davve dhammāya amaṇuṇā |
vṛ- niḥpatrā svabhāvayataḥ patrarahitāḥ karīrādayaḥ, kaṃṭa kino badarībabbūlaprabhṛtayaḥ, vidyuddhatā vidyutprapātabhagnāḥ, kṣārarasāmoraḍaprabhṛtayaḥ, kaṭukāḥ kaṭukarasā rohiṇīkuṭajaliṃbādayaḥ, dagdhāśca davadagdhāḥ, etān drumān amanojñān jānīhītivākyaśeṣaḥ | na kevalamamanojñakudhānyarāśayo'manojñā drumāśca dravye varjanīyāḥ kiṃtu avastraputāmrasīsakarāśayo dravye varjayitavyāḥ | amaṇunā dhannarāsī iti vyākhyānayati, amanojñāni dhānyāni punaśca śabdaḥ punararthe amanojñadhānyarāśayaḥ, saṃprati kālato ye divasā varjanīyāstānāha - [ bhā. 309 |
'paḍikuṭṭhellagadivase, vajjejjā aṭṭhamiṃca navamiṃ ca chaṭṭi ca cautthiṃ ca bārasiṃ doṇahaṃpi pakkhāṇaṃ |
vṛ- iha illapratyayaḥ pākṛte svārthe pratikṛṣṭā eva pratikuṣṭellakāḥ | teca divasāśca pratikuṣṭellakadivasāḥ pratiṣiddhā divasāstān varjayet, tāneva nāmata āha dvayorapi śuklakṛṣṇarūpayoḥ pakṣayoraṣṭamī navamī ṣaṣṭhī caturthī dvādaśa ca etā hi tithayaḥ śubhaprayojaneṣu sarveṣvapi svabhāvata eva pratikūlāstato varjanīyāḥ,