Vavahara v21.p106
Vyavahāravṛtti v21.p106
- Language
- Sanskrit
v21.p106
uddeśakaḥ 1, mūlaṃ : 1, [bhā. 309] idaṃkālato'praśastaṃvayaṃ, vayaṃ saṃdhyāgatādikaṃ nakṣatraṃtadevāha - [bhā.310] saṃjjhāgayaṃ ravigayaṃ, viddāraṃ saṃggaraṃ vilaṃbiṃca,
rāhuhayaṃ gahabhinnaṃ vajjee sattanakkhatte | vṛ-saṃdhyāgatanāmayatranakṣatresūryo'naṃtaraṃsthāsyati tataādityapṛṣṭhasthitamanye punarāhuryasminnudite sūrya udetitatsaṃdhyāgatamaparetvevaṃbruvate, yatraravistiṣṭhati | tasmāccaturdaśaṃ paṃcadaśaṃ vā nakṣatrasaṃdhyāgataṃ, ravigataṃyatraravistiṣṭhati, pūrvadvārike nakṣatrepūrvadiśāgaṃtavyeyadāaparayā diśāgacchati | tadātat vidvāraṃ vigatadvāramityarthaḥ, yatkrūragraheṇākrāṃtaṃtatsaṃgraha, vilaṃbiyatsūryeṇaparibhujyamuktaṃ, anyetvāhuḥsūryasta pṛṣṭato'gratovāanaṃtaraṃnakṣatrasaṃdhyāgataṃyatpunaḥ sūragatātnakṣatrātpṛṣṭhatastṛtīyaṃtatvilaṃbiiti | rāhuhataṃ yatrasūryasya caṃdrasyavāgrahaṇaṃ,yasya madhyenagraho'gamattatgrahabhinnaetānisapta nakṣatrāṇicaṃdrayogayuktāni varjayetyat eteṣvime doṣāḥ | [bhā.311] saṃjjhāgayaṃmi kalaho, hoi kubhattaṃ vilaṃbinakkhatte; |
viddāre paravijayo ādiccagae anivvāṇījaṃ || (bhā.312] jaṃsaṃgahami kīrai, nakkhattetattavugaho hoi,
rāhuhayaṃmi yamaraṇaṃ, gahabhinne soṇiuggālo || vṛ-saṃdhyāgatenakṣatreśubhaprayojaneṣuprārabhyamāṇeṣukalahorāṭirbhavati, vilaṃbinakṣatrekubhaktaṃ, vidvāre parepareṣāṃśatrūṇāṃvijayaḥ |ādityagateravigateanirvāṇirasukhaṃ,saṃgrahepunarnakṣatreyakriyatetatravyudgrāhaḥ saṃgrāmo bhavati, rāhuhate maraṇaṃ, grahabhinna śoṇitodgāraḥ | śoṇitavinirgamaḥ evaṃbhūteṣvapraśastadravyakṣetrakālābhāveṣu nālocayeta; praśasteṣutatra praśastedravyeśālyādipraśastadhānyarāśiṣumaṇikanakamauktikavajravaiḍūryapadmarāgādirāśiṣuca praśastaṃ kṣetraṃsākṣādāha - [bhā.313] tappaḍivakkhe khette ucchuvaṇesāliceighare vā;
gaṃbhīramānunāe, payāhiṇāvattaudaeya | vṛ- tasya prāguktasyāpraśastasya pratipakṣe praśasta kṣetre ikṣuvane upalakṣaṇametat | ārāme vā patrapuṣpaphalopetesālittivanaśabdo'trāpisaṃbadhyateśālivane caityagṛhevāśabdāvikalpane,tathāgaṃbhīra nāmabhagnatvādidoṣavarjitaṃ,śeṣajanenacaprāyeṇālakṣaṇīyamadhyabhāgaṃsthānaṃ gaṃbhīramasthādyamiti vacanāt, sānunāde yatroccārite śabde pratiśabdaḥ samaṃtata uttiṣṭhati, tat, sānunādaṃ tathā pradakṣiṇāvarttamudakaṃ yatra nadyāṃpāsarasivātatpradakṣiṇāvartodakaṃtasminvā caśabdovāśabdārthaḥ, kvacitvāśabdasyaiva pāṭhaḥ, praśastaṃkālamāha - [bhā.314] uttadine sesakāle uccaṭṭāṇā gahāya bhāvaṃmi;
puvvadisauttarāvā, caraṃti yajāvanavapuvvī | . vṛ- uktāni yāni dināni aṣṭamyādīni tebhyo ye śeṣā dvitīyādayo divasāste ca śeṣakālaśca uktadinaśeṣakālastasmina praśastevyatīpātādidoṣavarjite upalakṣaṇametatapraśastecakaraṇe praśasteca muharta etatkālataḥ praśastamuktaṃ |bhāvataḥ praśastamāha uccaisthānaṃyeṣāṃteuccasthānāgrahābhāvebhāvaviṣayaṃ praśastaṃkimuktaṃbhavatibhāvataḥ uccasthānagateṣugraheṣutatragrahāṇāmucceḥ sthānamevaṃ,sūryasyameṣa uccaisthānaṃ somasya vṛṣabhaḥ, maṃgalasya makaraḥ, budhasya kanyā, bṛhaspateḥ karkaṭakaḥ śukrasya mīnaḥ, śanaiścarasya tulā