Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p108

Vyavahāravṛtti v21.p108

Language
Sanskrit

v21.p108

ārjavaṃ samyagvibhāvitaṃ bhavati ārjavaṃ nāma amāyāvitā tathā aticāra paṃkamalinasyātmanaścaraṇasya vā prāyaścittajalena aticārapaṃkaprakṣālanato nirmalatāśodhiḥ tathā duṣkarakaraṇaṃ duṣkarakāritā tathāhi yat pratisevanaṃ tanna duṣkaraṃ, anādibhavābhyastatvāt yat punarālocanayati tat duṣkaraṃ prabalamokṣānuyāyivīryollāsaviśeṣeṇauva tasya kartuṃ śakyatvāt tathā viṇao iti ālocayatā cāritravinayaḥ samyagupapādito bhavati nissallattamiti saśalya ātmā niḥśalyaḥ kṛto bhavatīti niḥśalyatā ete śodhiguṇāḥ ālocanāguṇā ālocanāśodhirityanarthāṃtaratvāt atha kasya samīpe ālocanā dātavyā ucyate | āgamavyavahāriṇaḥ śrutavyavahāriṇo vā tathācāha āgamasuyavavahārī āgamato chavviho u bavahāroḥ

kevalamanohicoddasadasanavvapuvvī nāyavvo |
vṛ- āgamasuyavavahārīti vyavahāraśabdaḥ pratyekamabhisaṃbadhyate ālocanārho dvividhastadyathā āgamavyavahārī śrutavyavahārī ca tatrāgamavyavahārī ṣar̤avidhastadyathā kevalī kevalajñānī | manohitti padaikadeśe padasamudāyopacārāt manaḥ paryāyajñānī avadhijñānī, codasadasanavapubvī iti pūrviśabdaḥ pratyekamabhisaṃbaṃdhyate caturddaśapūrvī daśapūrvī navapūrvī jñātavyāḥ ete cāgamavyavahāriṇaḥ pratyakṣajñānina ucyaṃteḥ caturddaśādipūrvabalasamutthasyāpi jñānasya pratyakṣatulyatvāt tathāhi yena yathā yoticāraḥ kṛtastaṃ tathā sarvamete jānatīti |

pamhuṭhṭhe paḍisāraṇa, apaḍivajjaṃ tayaṃ na khalu sāre | jai paḍivajjai sāre duvihatiyāraṃpi paccakkhī |
-

vṛ- pratyakṣāpratyakṣajñānī āgamavyavahārītyarthaḥ dvividhamapi mūlaguṇaviṣayamuttaraguṇaviṣayaṃ vāticāramālocayato yat kimapyālocanīyaṃ pamhuṭṭhetti vismṛtaṃ bhavati tasmin vismṛte pratisāraṇaṃ karoti yathā'mukaṃ tavālocanīyaṃ vismṛtamiti, tadapyālocayeti, kevalaṃ yadi kevajñānādibalenaitat jānāti, yathaiva bhaṇitaḥ san śuddhabhāvatvāt samyak pratipadyate, vartamānabadveti vacanato bhaviṣyati varttamānābhidhānātpratipatsyateiti tadā smārayati, yadipunaretadavagacchati yathaiṣa bhaṇitopi san na samyak pratipatsyateiti, tadātamapratipadyamānaṃ apratipatsyamānaṃ na khalu naiva smārayati niṣphalatvāt amūḍhalakṣyo hi bhagavānāgamavyavahārī; atra eva dattāyāmapyālocanāyāṃ yathālocakaḥ samyagāvṛtto jñātastatastasmai prāyaścittaṃ prayacchati, atha na pratyāvṛttastatī na prayacchatīti; śrutavyavahāriṇaḥ prāha kappapakappī usue, āloyayāveti teu tikkhutto |

sarisatthamapaliuṃcī visarisapariṇāmato kuṃcī ||
107
-
vṛ- kalpagrahaṇena daśāśrutaskaṃdhakalpavyavahārā gṛhītāḥ prakalpagraheṇana niśīthaḥ kalpaśca prakalpaśca kalpaprakalpaṃ, tadeṣāmastīti kalpaprakalpinaḥ, daśākalpavyavahārādisūtrārthadharāstu śabdāt mahākalpaśrutamahāniśīthaniyuktipīṭhikādharāśca śrute śrutavyavahāriṇaḥ procyaṃte, te cālocakaṃ triḥ kṛtvastrīnvārān ālocāpayaṃti te hyekaṃdvau vārāvālocite anena pratikuṃcanayālocitamapratikuṃcanayā veti viśeṣaṃ nāvabudhyate | tatastrīn vārān ālocāpayaṃti kathamiti cet ucyate, prathamavelāyāṃ nidrāyamāṇa iva śrṛṇotitato brūte nidrāpramādaṃ gatavānahamitina kimapyaśrauṣamato bhūyopyālocaya, dvitīyavāramālocite bhaṇati na suṣṭhumayāvadhāritamanupayogabhāvādataḥ punarapyālocaya, evaṃ triṣvapi vāreṣu yadi sadhśārthamālocitaṃ