Vavahara v21.p109
Vyavahāravṛtti v21.p109
- Language
- Sanskrit
v21.p109
vyavahāra - chedasūtram - 1-1/1 tato jñātavyameṣo apratikuṃcī amāyāvī atha visadṛśaṃ tarhi jñātavyameṣa pariṇāmataḥ kuṃcī kuṭilo māyāvī athaikaṃ dvau vā vārāvālocanādāpanena māyāvī amāyāvī vā kinnopalabhyate, yena trīn vārānityuktaṃ, ucyate, upalabhyate, paraṃ sphuṭataropalabdhinimittaṃ trīnvārānālocāpyate, tasyāpi ca pratyayo bhavati yathāhaṃ visadṛśabhaṇanena māyāvī lakṣitastato māyāniṣpannaṃ māsaguruprāyaścittaṃ pūrvaṃ dātavyaṃ | tadanaṃtaramaparādhanamittiṃ prāyaścittamita; atraivārthe dṛṣṭāṃtamāha -
tinniu vārā jaha daṃḍiyaṃssa paliuṃciyaṃmi assuvamā;
suddhassa hoi māso, paliuṃciitaṃcimaṃva'naṃ ||
vṛ- daṃḍako nāmakaraṇapatistasya yathā apanyāyapīḍitaṃ karaṇamupasthitaṃ karaṇamupasthitaṃ kiṃ māyāvyeṣo'māyāvī ceti pirajñānāya trīn vārān apanyāyamuccārāyitumabhiyoga, evaṃ śrutavyavahāriṇopi aticāraśalyapīḍitaṃ prāyaścittavyavahārārthamupasthimeṣapratikuṃcanāparo na veti parijñānārthaṃ trīn uccārayituṃ saṃraṃbhaḥ, tato yadā śrutavyavaharibhistrikṛtva ālocanāpradāpanenāgamavyavahāribhiḥ prathamavelāyāmapyāgamabalena tasya pratikuṃcitakauṭilyaṃ jñātaṃ bhavati, tadā tasmin pratikuṃcite jñāte aśvopamā aśvadṛṣṭāṃtaḥ kriyate, yathā ārya śṛṇu, tāvadidamudāharaṇaṃ | jahā kassai raṇe ego āso savvalakhaṇasaṃjutto dhāvaṇapavaṇasamathyo, tassa āsassa guṇeṇaṃ ajeyo, so rāyā savve sāmaṃtarāiṇo ājñāpayati, tāhe sāmaṃtarāiṇo appaṇo sabhāsu bhaṇaṃti, natthi eriso koi puriso jo tamavahārito āneti, savvehiṃ bhaṇiyaṃ, so purasipaṃjarattho ciṭṭhai, gacchaivāna pavano sakko hariuṃ, egassa rano egena puriseṇa bhaṇiyaṃ, jaiso māreyavvo to māremi, tāhe ranā bhaṇiyaṃ, mā amhaṃ tassa vā bhavara vāhaehatti, tato so tattha gato, tena channapade saṃṭhieṇa ślakṣṇāyā iṣīkāyā agrabhāge kṣudrakīkaṃṭakaṃ protaṃ kṛtvā dikkaruyadhanueṇa mellai tena so āso viddho iṣīkā aśvamāhatya patitā, riṃgiṇikākaṃṭako aśvaśarīre'nupraviṣṭaḥ, tatosau āso, tena avvattasalleṇa parihāyai pabhūyaguṇajoggāsaṇamapi caraṃto, tato vejjarasa akkhāto vejjreṇa piriciṃtiūṇa bhaṇiyaṃ; natthi anno koi rogo, avassamavvatto koi sallo, tāhe vejjreṇa so āso jamagasamagaṃ purisehiṃ cikkhalleṇa āliṃpāvito, tato jattha paḍhamaṃ sukkaṃ diṭṭaṃtaṃ phālettā avanīto so kṣudrakaṃṭakīsallo jahā so āso sasallona sakkei sāmaṃtarāyāṇī niñjiṇiuṃ puvvaṃ evaṃ tumaṃpi kiriyākalāvaṃ kareṃto vi saṃjamavuḍḍimakaremāṇo na kammāṇaṃ jayaṃ karesi, tā savvaṃ sammaṃ āloehi iti, yadi punarna kimapi tasya pratikuṃcitaṃ jñātaṃ bhavati tadā nāsāvaśvadṛṣṭāṃtaḥ kriyate, svabhāvata eva tasya samyagālocakatvāt tasya tu śuddhasya māsikaṃ parihārasthānaṃ prāptasya prāyaścittaṃ bhavati māsa itarasya tukṛtapratikuṃcanasya tathāpannamāsikaṃ prāyaścittamidaṃcānyatmāyāniṣpannaṃ māsaguru itigāthārthaḥ | saṃprati yaduktaṃ, jahadaṃḍiyasseti tadvibhāvayati atthuppattī asarisa niveyaṇe daṃḍo pacchavavahāro; iya louttariyaṃmivi, kuṃciyabhāvaṃ tu daṃḍaṃti | |
vṛutpadyate yasmāditi utpattiḥ | arthasyotpattirarthaścotpadyate vyavahārāditi arthotpativyavahāra ucyate, tasyāyamarthotpattau karaṇavyavahāre asaddaśanivedane daṃḍa:, iyamatra bhāvanā yathā ko'pi puruṣo'panyāyapīḍito rājakaraṇamupasthito nivedayate, haṃ devadattenāpanyāyena pīḍitaḥ | tataḥ kāraṇikāḥ pṛcchaṃti kathamanyāyaḥ saṃvṛttaḥ, so'kathayat kathite karaṇapatibrūte, punaḥ kathaya, tato bhūyaḥ kathayati, tataḥ punarapi kathaya, tatra yadi tisṛṣvapi velāsu sadṛśaṃ vakti, tato jñāyate yathā anena yathāvasthitaḥ