Vavahara v21.p11
Vyavahāravṛtti v21.p11
- Language
- Sanskrit
v21.p11
vyavahāra -chedasūtram-1bhā.11 apariṇākālāisa, apaḍikaṃtassa nivvigaiyaṃta |
nivvītiyaṃ purimaḍḍo aṃbilakhavaṇāya āvāse || vṛ-aparijñā-pratyākhyānaparijñāyā agrahaṇaṃgṛhītāyāvābhaṃgaḥ,tataḥ sūtre vibhaktilopaārṣatvāt tathā kālādiṣu apratikrāmato avyāvartamānasya prāyaścittaṃ nirvikṛtikaṃ, kimuktaṃ bhavati, yadi namaskārapauruṣyādidivasapratyākhyānaṃ vaikālikaṃcapānāhārapratyākhyānaṃna gṛhṇāti,gṛhitvā virādhayati, tathā svādhyāyaṃ prasthāpya yadi kālasya na pratikrāmati, na kālapratikramaṇanimittaṃ kāyotsarga karātī, ādiśabdāt yeṣu sthāneṣvīryāpathikayā pratikrametavyaṃ, teṣu cet tathā na pratikrāmati, tarhi prāyaścittaṃ nirvikṛtamiti, tathā nivvītiya ityādi āvāse āvaśyake ekādikāyotsarge sarvāvaśyakākaraṇeca yathāsaṃkhyaṃ nirvikṛtikapūrvārdhācāmlakṣapaṇāni, iyamatrabhāvanā āvaśyake yadyekaṃ kāyotsarganakaroti tataḥ prāyaścittaṃnirvikṛtikaṃ, kāyotsargadvāyākaraṇepūrvārddhaṃ, trayāṇāmapikāyotsargāṇāmakaraṇeācāmlaṃ, sarvasyāpivāvaśyakasyākaraṇe abhaktārthamiti; [bhā.12] jaṃjassaca pacchitaṃ āyariyaparaṃparāe aviruddhaṃ |
jogāya bahu vigappāesokhalu jīyakappo|| vṛ- yatprāyaścittaṃ yasyācāryasya gacche ācāryaparaṃparāgatatvenāviruddhaṃ, na pūrvapuruṣamaryādātikramaṇa virodhabhāk, yathānyeṣāmācāryāṇāṃ namaskārapauruṣyādipratyākhyānasyākaraṇe kṛtasya vā bhaṃge prāyaścittamācāmlaṃ, tathā āvaśyakagatekakāyotsargākaraṇe pūrvārddha kāyotsarga dvayākaraṇe ekāśanaka mityādī tathāyeyogāupadhānānibahuvikalpāgacchabhedena bahubhedāācāryaparaṃparāgatatvenacāviruddhāyathā nāgilakulavaṃśavartināṃsādhūnāmācārādārabhyayāvadanuttaropapātikadaśāḥ, tāvannāstiācāmlaṃ, kevalaṃ nirvikṛtikena te paṭhaṃti ācāryānujñātāśca vidhinā kāyotsarga kṛtvā vikṛtīḥ paribhuṃjate, tathā kalpavyavahārayoḥ caṃdraprajñaptisūryaprajñaptyośca kecidāgāḍhaṃ yogaṃ pratipannā apara tvanāgāḍhamiti, esa khalu jīyakappo uiti eṣa sarvopikhalu gacchabhedena prāyaścittabhado yogabhedaścācāryaparaṃparāgato jītakalpo jītavyavahāro veditavyaḥ ukto vyavahāraḥ saṃprati vyavahāriṇaḥ iti dvitīyaṃ dvāramabhidhitsurāha[bhā.13] davvaṃmi loiyākhanu, laṃcillā bhāvato umajjhatthā |
uttaradavvaagīyāgīyāvālaṃcapakkhehiṃ || vṛ- vyavahāriṇaścaturdā tadyathā nāmavyavahāriṇaḥ, sthāpanāvyavahāriṇaḥ, dravyavyavahāriṇī, bhāvavyavahāriṇaśca,tatranāmasthāpanesujñātedravyavyavahāriṇo dvidhāāgamatonoāgamataśca, tatrāgamato vyavahāriśabdārthajñāste cānupayuktā, noāgamatastrividhājñaśarīrabhavyaśarīratadvyatiriktabhedāt, tatra jñaśarīrabhavyaśarīra dravyavyavahāriṇaḥ pratītāḥ, tad vyatiriktā dvividhā laukikā lokottarikāśca, bhāvavyavahāriṇo'pi dvidhā āgamato noāgamatañca āgamato vyavahāriśabdārthajñāstatraivopayuktāḥ noāgamato dvidhā laukikā lokottarikāśca tatra pūrvārddhana nāṃāgamato dravyabhāva lokikavyavahāriṇaḥ pratipādayati, dravye vicāryamāṇe noāgamatā jñaśarībhavyaśarīvyatiriktālaukikāvyavahāriṇaḥ khalu laṃcillāiti, laṃcāutkoca ityanāṃtaraṃ tadvantaḥ kimuktaṃ bhavati ? paralaṃcāmupajīvya ye sāpekṣāḥ saṃto vyavahāraparicchedakāriṇaste dravyato laukikā vyavahāriṇaḥ, bhāvato u majjhatthāiti bhāvataḥ punarno
āgamato vyavahāriṇo madhyasthā madhya rāgadveṣayorapāṃtarāle tiṣṭhaṃtīti madhyasthāḥ ye