Vavahara v21.p13
Vyavahāravṛtti v21.p13
- Language
- Sanskrit
v21.p13
pakṣapātanirapekṣavyavahāraparicchettā iti, atha priyadharmmadṛḍhadharmmasaṃvignasūtrārthatadubhayavidgrahaṇe kiṃ
phalamityata āha || [ bhā. 15)
12
piyadhamme dṛḍhadhammaṃya, paccao hoi gīyasaṃvigge | rāgo u hoi nissā uvassito dosasaṃjutto ||
- priyadharmmaṇi dharme ca samuccayebhinnakramaśca, gītegītārthe sūtrārthatadabhayavidisaṃvineca prāyaścitaṃ dadatipratyayo viśvāsāṃ bhavati yathāyaṃ priyadhamrmī dṛḍhadharmogītārthaḥ saṃvignaśceti nānyathā prāyaścittavyavahārakārīti, priyadharmmādipadānāmupanyāsaḥ; tathā aniśritavyavahārakāriṇa ityatra yoni śrāśadvastadarthamācaṣṭe, rāgastu bhavati niśrā, anupavitavyavahārakāriṇa ityatropacitaśadvasya vyākhyānamāha, upaśritodveṣasaṃyuktaḥ, upaścā dveṣa ityanarthātaramitibhāvaḥ dvitīyaṃ vyākhyānaṃ niśropaśrāśadvayordarśayati || bhā. [16]
ahavā āhārādī dāhīi majjha tu esa nissāo | sīso paḍicchao vā hoi uvassākulādī vā ||
bū- athaveti vyākhyānāṃtaropadarśane, eṣo'nuvarttitaḥ san mahyamāhārādikaṃ dāsyatītyepāpejñā laṃcopajīvanasvabhāvā, niśrā tathā eṣa me śiṣya epa mepratīcchaka idaṃ me mātṛkulamidaṃ pitṛkulamādiśabdāt ime mama sahadeśanivāsino bhaktā vā ime sadaiva mametyapejñābhyupagamasvarupā bhavatyupaśrā, asyāṃ hi vyavahāriṇo dravyavyavahāriṇo bhavaṃti, gīyāvālaṃcapakkhehiṃ iti vacanā teta etayoḥ pratiṣedhaḥ uktā vyavahāriṇaḥ, saṃprati vyavaharttavyāsteca nāmādibhedāccaturddhāstadyathānāmavyavaharttavyā sthāpanāvyavaharttavyā dravyavyavaharttavyā bhāvavyavaharttavyāśca, tatra nāmasthāpane pratīte, dravya vyavaharttavyā api dvidhā āgamatī noāgamataśca, tatrāgamato vyavahartavyaśadvārthajñāste cānupayuktā noāgamatopi tridhā, jñaśarīrabhavyaśarīrarūpāḥ pratītāḥ tadvyatiriktastu dvidhā, laukikā, lokottarikāśca, bhāvavyavaharttavyā dvidhā, āgamanoāgamabhedāt tatra āgamato vyavaharttavyapadārthajñāḥ sūtre copayuktāḥ, noāgamato laukikā lokottarikāśca tatra laukikadravyabhāvavyavahartavya pratipādanārthamāha
loe corāīyā, davve bhāve visohikāmāo | jāmasūtakādisu, nijūḍhā pāyakahayāo ||
vṛ- loke lokaviṣayā vyavaharttavyādvidhā, tadyathā dravyavyavaharttavyā bhāvavyavaharttavyāśca tatra dravye dravyavyavaharttavyaścaurādayaḥ cauraḥ taskara: ādiśadvātpāradārikaghātakaherikādiparigrahaḥ, te hi cauryādikaṃ kṛtvāpi na samyak pratipadyaṃte, balātpratipadyamānāapi ca na bhāvato viśodhimicchaṃti, tataste dravyavyavaharttavyā, bhāve bhāvavipayā vyavaharttavyā viśodhikāmā eva, tuśabdasya evakārārthatvāt viśodhī kāmo'bhilāṣo yeṣāṃ te viśāṃdhikāmāḥ kathamasmākametatkukarmmaviṣayā viśuddhirbhaviṣyatīti viśuddhipratipattyamyudgatā bhāvavyavahartavyā itibhāvaḥ, na kevalaṃ dravyavyahartavyāścaurādayaḥ, kiṃtu jāyamayasūcagāisu nijūḍhā ityādi sūtakaśabdaḥ pratyekamabhisaṃbadhyate, jātasūtakaṃ mṛtasūtakaṃca, sūtakaṃ nāma janmānaṃtaraṃ daśāhāni yāvat, mṛtakasūtakaṃ nāma mṛtānaṃtaraṃ daśadivasān yāvat, tatra jātakasūtake mṛtakasūtakevā ādiśabdāt tadādyeṣu śudragṛhāhiṣu ye kṛtabhojanāḥ saṃto dhigjātīyairnirvyūḍhā asaṃbhāṣyāḥ kṛtāstathā ye pātakahatāścapātakena brahmahatyālakṣaṇena mātāpitādighātakalakṣaṇena vā hatāḥ pātakahatāḥ