Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p14

Vyavahāravṛtti v21.p14

Language
Sanskrit

v21.p14

ete hi dvaye'piyadā na svadoṣaṃ pratipadyaṃte pratipadyamānāvā na samyagālocayaṃti, kiṃtu vyājāṃtareṇa kathayaṃti tadā dravyavyavaharttavyā draṣṭavyāḥ, tathāhiego dhijjāito urālāeṇḍusāe caṃḍālīe vā ajjho vavaṇo tato taṃ kāraṇa phāsittā pāyacchittanimittaṃcauvveyamuvaṭṭhitto bhaṇati sumiṇephusaṃ caṃḍāliṃvāgatomi iti, evamādayo dravyavyahartavyā tathā cāha | -
( bhā. 18) phāseūṇa agammaṃ, bhaṇei sumiṇe gao agammati | evamādiloyadavve ujju punahoi bhāvaṃbhi ||
vṛ- spṛṣṭvā kāyenetigamyate agamyāṃsnuṣāṃ cāṃḍālyādikāṃ vā striyamiti śeṣaḥ, bhaṇati prāyaścittanimittaṃ caturvedapupasthitaḥ san yathā svapne apeyapānaṃ kṛtavānahamityādiparigrahaḥ, loyadavveti, laukikā dravyavyavarhatavyāḥ ujju puna hoi bhāvaṃmi, atra sāmānyavivakṣāyāmekavacanaṃ, tato'yamarthaḥ ta eva jātamṛtakasūtakādinirvyūḍhādaya rujavaḥ saṃto yadāsamyagālocayaṃti, tadā bhāve bhāvaviṣayā laukikā vyavahartavyā bhavaṃti uktā laukikadravyabhāvavyavahartavyāḥ, saṃprati lokottarikadravyabhāvavyavahartavyapratipādanārthamāha | | [ bhā. 19 ]
parapaccaeṇa sohī davyuttario u hoiemādī | gīto va agīto vā sambhāvauvaṭhṭhio bhāve ||
vṛ- yasya śodhiḥ parapratyeyena paraācāryādikaḥ sa eva pratyayaḥ kāraṇaṃ tadā parapratyayastena kimuktaṃ bhavati, nūnamahaṃ pratisevamāna ācāryeṇa upādhyāyenā'nyena vā sādhunā jñāto'smi, tataḥ samyagālocayāmītyevaṃ parapratyayena yasya śodhipratipattirevamādiśabdāt yo gurudoṣaṃ sevitvā alpaṃ kathayati, svakṛtaṃ cānyakṛtaṃ bravīti tadādiparigrahaḥ, lokottariko dravyavyavahartavyo bhavati. bhāve bhāvaviṣayaḥ punaḥ lokottariko vyavahartavyogīto vā gītārtho vā agīto veti agītārtho vā prāyaścittapratipattayarthaṃ sadbhāvenopasthitaḥ sa ca vakṣyamāṇaguṇairupetaḥ san bhavatīti, tāneva guṇānupadarśayati
[bhā. 20 ] avaṃke akuṭile yāvi kāraṇapaḍisevi tahaya āhacca | piyadhamme bahusue, biiyaṃ uvadesi pacchittaṃ ||
vṛ-vakro'saṃyato, navakro'vakraḥ, saṃyato virata ityarthaḥ, akuṭilo amāyī caśabdādakrodhī amānī alobhīścetiparigrahaḥ, api padārthasaṃbhāvane, sa cāmūn padārthān saṃbhāvayati, kāraṇe samāpatite sati nāmaiko yatanayā pratisevate ityeko bhaṃgaḥ | kāraṇe ayatanayeti dvitīyaḥ, akāraṇeyatanayeti tṛtīyaḥ, akāraṇe'yatanayeti caturthaḥ, atra prathamabhaṃgaśuddha iti tatpratipādanārthamāha | | kāraṇapratisevīkāraṇe aśivādilakṣaṇe viśuddhenālaṃbanena bahuśo vicārya śulkādipariśuddhalābhākāṃkṣivaṇigdṛṣṭāṃtenākṛtyaṃ yatanayā pratisevate ityevaṃ śīlaṃ kāraṇapratisevī, tahaya ācceti tathā ceti samuccaye kāraṇepyakṛtyapratisevī, na yadā tadā vā, kiṃtu ācca kadācit anyathā kadācit anyathā vādīrdhasaṃyamasphātimanupalakṣamāṇo athavā āhacceti kadācidakāraṇe pi pratisevī piyadhamme ya bahusue iti ādyaṃtayorgrahaṇemadhyasyāpigrahaṇamitinyāyatpriyadharmmādṛḍhadharmmā saṃvigno'vadyabhīruḥ sūtrārthatadubhayavida ityapi dṛṣṭavyaṃ ete sarve'pi vyavaharttavyā, viiyaṃti atradvitiyaṃ matāṃtaraṃ kecidāharavakrādīnāmapi pratipakṣā vyavaharttavyā iti, uvadeva pacchittaṃ iha dvividhaḥ sādhu gītārtho'gītārthaśca tatrayogītārthaḥ sa