Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p135

Vyavahāravṛtti v21.p135

Language
Sanskrit

v21.p135

vyavahāra - cheṭasūtram - 1-1 /14 pṛcchati, tasyāṃ tasyāṃ sthāpanāyāmāropaṇāyāṃ ca saṃcayamāsānāṃ madhye kuto māsāt kiṃ gṛhītamatra sūriḥ karaṇamāha, ṭhavaṇāmāse tato sohe, tataḥ saṃcayamāsasaṃkhyātaḥ sthāpanāmāsān śodhayet śodhite ca sati [ bhā. 375 ] divasehiṃ jaihiṃ māso nipphanno havaī savva rūvāṇaṃ || taihiṃ guṇiyāu māsā, ṭhavaṇadinadina juyā uchammāsā ||
vṛ- sarvāsāmāropaṇānāṃ vatibhirdivasairmāso bhavati, niṣpannastatibhirguṇitāste māsāḥ karttavyāḥ, punaḥ sthāpanādinayuktāstataste paṇmāsā bhavaṃti, yathā prathamāyāmāropaṇāyāṃ trayodaśaṃ saṃcayamāsāstebhyaḥ sthāpanāmāsau dvau śodhito, sthitāḥ paścādekādaśa, atrāropaṇāyāmeko māsaḥ, sa ca paṃcadaśabhirdinairniṣpanna iti, te ekādaśa paṃcadaśabhirguṇyaṃte, jātaṃ paṃcapaṣṭaṃśataṃ, tato viṃśatirdivasāḥ sthāpanāsatkāḥ prakṣipyaṃte, jātaṃpaṃcāśītaṃ śataṃ paṃcajhoṣa iti te tyaktā jātāḥ ṣaṇmāsāḥ āgataṃ dvābhyāṃ sthāpanīkṛtābhyāṃ māsābhyāṃ daśa daśa dināni gṛhītāni, śeṣebhyastvekādaśabhyaḥ paṃcadaśa paṃca dināni, kevalaṃtanmadhyātpaṃcajhopaḥ kṛtaḥ paṃcadināni tyaktānīti bhāvaḥ, jhoṣaśabdasya tattvatastyāgavacitvādata eva ca yānyamūni paṃcadināni tyaktāni, tānyeva prākrāśisamakaraṇārthaṃ prakṣiptānīti samakaraṇaprakṣepaṇīyāṃ rāśijhaṣaśabdenoktāḥ, evaṃ sarvatra jhoṣabhāvanā bhāvanīyā, tathā viṃśikāyāṃ sthāpanāyāṃ viṃśikāyāṃ cāropaṇāyāmaṣṭādaśa kila saṃcayamāsāstebhyo dvau sthāpanāmāsau śodhito jātāḥ ṣoḍaśa, atra viṃśatidināropaṇā dvimāsetyekeko māso daśabhirdinainiṣpannastataste ṣoḍaśa daśabhirguṇyaṃte, jātaṃ ṣaṣṭaṃ śataṃ | | tataḥ sthāpanādivasā viṃśatiḥ prakṣipyaṃte, jātamaśītaṃ śataṃ āgatamatra dvābhyāṃ sthāpanāmāsābhyāṃ daśa daśa vāsarā gṛhītāḥ śeṣebhyopi ṣoḍaśebhyo mātrato daśa daśeti tathā viṃśikāyāṃ sthāpanāyāṃ paṃcaviṃśikāyāṃ cāropaṇāyāṃ trayoviṃśatiḥ saṃcayamāsāstebhyo dvau sthāpanāmāsau śodhito, jātā paścādekaviṃśatiḥ, paṃcaviṃśatidinā cāropaṇā tribhirmāsairniṣpannetyekaiko māsaḥ, sa tribhāgairaṣṭabhirdinairniṣpannastata ekaviṃśatiraṣṭabhirguṇitā, jātamaṣṭaṣaṣṭaṃ śataṃ tribhāgaguṇite ca labdhāḥ sapta tepitatra prakṣipyaṃte, jātaṃ paṃcasaptataṃ śataṃ; tatraviṃśatiḥ sthāpanādivasāḥ prakṣipyaṃte, jātaṃ paṃcanavataṃ śataṃ tatra paṃcadaśa dināni jhopa iti tānyapanīyaṃte, jātamaśītaṃ śatamāgatamatra dvābhyāṃsthāpanīkṛtābhyāṃ māsābhyāṃ daśa daśa rātriṃdivāni gṛhītāni, śeṣebhyastvekaviṃśatimāsebhyo mātrataḥ satribhāgānyaṣṭāvaṣṭau rātriṃdivāni, kevalaṃ tatrāpi paṃcadaśa dināni jhoṣīkṛtānīti, tadevaṃ sthāpanātaḥ śepamāsaṃbhyo mātrato yat gṛhītaṃ, tatpratipāditamadhunā śeṣamāsebhyo yat yebhyoviśeṣato gṛhītaṃ tat pratipādanārthaṃ karaṇamāha[ bhā. 376 ]
-
ruvaṇāī jai māsā, taibhāgaṃ taṃ kare ti paṃcaguṇaṃ ||
sesaṃca paṃcaguṇiyaṃ ṭhavaṇādivasā juyā divasā ||
bṛ sthāpanāmāseṣu śodhiteṣu vacchepamavatiṣṭhate, tat āropaṇāyāṃ yatimāsāstatibhāgaṃ tāvatsaṃkhyākabhāgaṃ karoti, kṛtvā cādyabhāgaṃ tripaṃcaguṇaṃ paṃcadaśaguṇaṃ karoti, śeṣaṃ tu samastamapi paṃcaguṇaṃ etaccaivaṃ draṣṭavyaṃ, pākṣikyādiṣvāropaṇāsu yadipunarekadinā dvidinā yāvaccaturdaśadinā āropaṇā tadā yatidinā āropaṇā tatiguṇaṃ kuryāt, tataste divasā sthāpanādivasayutāḥ kriyate, tato divasāḥ ṣaṇmāsadivasā bhavaṃti, tadyathā prathamāsāṃ sthāpanāyāṃ prathamāyāṃ cāropaṇāyāṃ trayodaśa saṃcayamāsāḥ tebhyo sthāpanāmā śodhito jātā ekādaśa, anyaṃ tu bruvate, atrāyaṃ vṛddhasaṃpradāyaḥ yadyekasmāt māsān niṣpannā āropaṇā, tataḥ pratisevitamāsebhyaḥ sthāpanāyā āropaṇāyāśca māsāḥ śodhayitavyāḥ atha