Vavahara v21.p15

v21.p15

vyavahāra - chaṃdasūtram-1
gītārthatvādevānābhāvyaṃ na gṛhṇātīti na tasyopadeśaḥ yaḥ punaragītārthastasyānābhāvyaṃ gṛhyata upadeśī dīyate, yathā na yuktaṃ tavānābhavāt gṛhītuṃ yadi punaranābhavat grahīṣyasi tatastannimittaṃ prāyaścitaṃ bhaviṣyatītyupadeśadānaṃ, tata evamupadeśe datte sati dānaprāyaścitaṃ dīyate iti gāthāsamāsārthaḥ, atra śiṣyaḥ prāha kāraṇapratisevī bhāvavyavaharttavyaṃ uktaḥ sa kathamupapadyate, pratiṣiddhaṃ hi yatanayāpi sevamāno jinājñāpradveṣakārī nanu saduṣṭabhāva itikathaṃ bhāvavyavaharttavyaḥ ? naiṣa doṣo, jinājñāpradveṣakāritvābhāvāt satikāraṇe pratisevāyāmapi varttate, jinājñāmavalaṃbyaiva yathāsyāmavasthāyāṃ dīrdhasaṃyamasphātinimittamakṛtyapratisevāyāmapi pravarttitavyamiti, tato na kaściddoṣaḥ, api ca bhagavaṃto vītarāgā na mithyā kadācanāpi bruvate, vītarāgatayā teṣāṃ mithyāvacana kāraṇabhāvāt; uktaṃca -
rāgādvā dveṣādvā mohādvāvākyamucyate hyanṛtam | yasyatu naite doṣāstasyā'nṛtakāraṇaṃkiṃ syāt ||
bhagavatā vā yatanayāpi kāraṇe pratisevino bhāvavyavaharttavyā uktāstadyadi bhagavadvacanād dvitīyabhaṃgavarttinopi bhāvavyavaharttavyāstataḥ prathamabhaṃgavarttinaḥ sutarāṃ bhāvavyavaharttavyā bhaveyuḥ tathā cāha [ bhā. 21] ācca kāraṇami, sevaṃtī ajayaṇaṃ siyā kujjā | esovi hoi bhāve, kiṃ puna jayaṇāe sevaṃtī ||
vṛ- āhcca kadācit gatyā kāraṇe aśivādilakṣaṇe akṛtyaṃ sevamānaḥ syātkadācit ayatanāṃ kuryāt ayatanayā pratisevetetibhāvaḥ eṣopi bhavadvacanādbhavati bhāve vyavaharttavya kiṃ punaryatanayāpratisevamānaḥ prathamabhaṃgavarttī sasutarāṃbhavedbhāvevyavarhatavya ityarthaḥ, na tu kevalaṃ prathamabhaṃgavartī vā bhagavadvacanād bhāve vyavahartavyaḥ, kiṃtu tṛtīyabhaṃgavartyapi tathā cāha

paḍisaviyaṃmiṃ sohiṃ kāhaṃ ālaṃbaṇaṃ kuṇai jo u |
14
-
sevaṃtovi akiccaṃ, vavahariyavvo sa khalubhāve ||
vṛ- kāraṇamaṃtareṇā'pi yatanayā pratisevite akṛtye paścāt śodhi prāyaścittamahaṃ kariṣyāmītyevaṃrupamālaṃbanaṃyaḥ karoti, kimuktaṃ bhavati, evaṃrupeṇālaṃbanenākṛtye yaḥ pravṛttiṃ cikīrṣati, sa tathā rupamālaṃbanaṃ kṛtvā pratisevamāno 'pya kṛtyaṃ khalu niścitaṃ bhāve vyavaharttavyaḥ aṃtaḥkaraṇaviśuddhipurassaraṃ yatanayā pravartamānatvena bhāvato vyavahārayogyatvātḥ kimuktaṃbhavati ? akāraṇe yatanayeti tṛtīyabhaṃgavartyapi bhagavadvacanādya vyavahartavyo veditavya iti, tadevaṃ caturbhāgikāyāmādyabhaṃgatrayavartino bhāvavyavahartavya uktāḥ saṃprati cutarbhagikāmanapaikṣyānyathaiva bhāvavyavahartavyalakṣaṇamāhaahavā kajjākaje jatājato vāvi seviuṃ sāha | sabbhāvasamāuṭṭo, vavahariyavvo havaibhāve ||

vṛ- athaveti prakārāṃtare tacca prakārāṃtaramidaṃ prākcaturbhaṃgikāṃ prarupya bhāvavyavaharttavyā uktāḥ saṃprati tu tāmanapekṣyaiva bhāvavyavaharttavyo'midhīyate, kathamiticedata āha, kajākajja kārye'śivādinistaraṇalakṣaṇe prayojane akārya tathāvidhapuṣṭa prayojanābhāve jayājayoveti yatamāno vā ayatamāno vā sādhurakṛtyuṃ sevitvā sadbhāve punakaraṇalakṣaṇayā tātvikyā vṛttyāsamāvṛtto'kṛtyakaraṇāt prattyāvṛttaḥ san guroḥ samīpe yaḥ ālocayatītiśeṣaḥ, sa bhāve bhavati vyavaharttavyaḥ, bhāvato'kṛtyakaraṇataḥ prattyāvṛtatvāt saṃprati prākprarupitāyāṃ caturbhīgikāyāṃ yaścaturtho bhaṃgastatprarūpaṇārthamāha