Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p152

Vyavahāravṛtti v21.p152

Language
Sanskrit

v21.p152

uddeśakaḥ 1, mūlaṃ: 14, [bhā. 427] sthāpanāropaṇāsu divasagrahaṇaṃ kadāciddhīnaṃ kadācidatiriktaṃ vā, kimuktaṃ bhavati, kadācit sthāpanāyāṃ hīnamāropaṇāyāmadhikaṃ kadācidāropaṇāyāṃ hīnaṃ sthāpanāyāmadhikaṃ yathā viṃśikāyāṃ sthāpanāyāṃ viśikāyāmāropaṇāyāmatra hidvābhyāmapisthāpanāmāsābhyāṃpratyekaṃdaśadaśa divasāgṛhītā āropaṇāyā māsayotsvekasmāt paṃcadaśa ekasmāt paṃca athavā sthāpanāyā māsorekasmāt paṃcadaśa divasā gṛhītā aparasmāt paṃca āropaṇāmāsābhyāṃ tu dvābhyāṃ pratyekaṃ daśa daśeti pratisevanāviśeṣamaṃtareṇa tu sthāpanāmāsābhyāṃ āropaṇāmāsābhyāṃcapratyekaṃdaśadaśadivasā gṛhyateiti, ||savvatthasamaṃvāgeṇhejā, kadācit punaḥ sarvatra sthāpanāyāmāropaṇāyāṃ tathā āropaṇāyā bhāge hṛte ye labdhā māsāsteṣu ca samaṃ divasagrahaṇaṃ bhavati, yathā prathame sthāne viṃśikāyāṃ sthāpanāyāṃ viṃśikāyāmāropaṇāyāṃ dvitīya sthāne pākṣikyāṃsthāpanāyāṃpākṣikyāmāropaṇāyāṃtṛtīyesthāne paṃcadināyāṃsthāpanāyāṃ paṃcadināyāmāropaṇāyāṃ, caturthe sthāne ekadināyāṃ sthāpanāyāṃ ekadināyāṃ cāropaṇāyāmevamanyāsvapi dvivyādidināsu sthāpanāropaṇāsuyathāyogaṃbhāvanīyaṃ[bhā.428] visamāārovaṇāto visamaṃgahaṇaṃtuhoināyavvaṃ |
sarisevi seviyammījahā jhoṣokhaluvisuddho || vṛ-iha āropaṇāgrahaṇena sthāpanāpi gṛhītā draṣṭavyā, tatra pratisevanāṃ kurvatā yadyapi sarvepimāsāḥ saśāparādhapratisevanena pratisevitāstathāpi sadṛśe sevitepi sadṛśyāmapi pratisevanāyāṃ yāḥ sthāpanāropaṇāḥ parasparaṃdivasamāne viṣamāstābhyastadanurodhena āropaṇāyābhāgehṛteyelabdhāmāsāsteṣu divasagrahaṇaṃ viṣamaṃ bhavati jñātavyaṃ, sthāpanāropaṇādivasānāṃ parasparaviṣamatvatasteṣvapi grahaṇaṃ viṣamaṃ bhavatīti pratipattavyamiti bhāvaḥ, evaṃ viṣamāsu kṛtsnāropaṇāsvabhihitaṃ, yāḥ punarāropaṇā viṣamā akṛtsnāścatatra divasagrahaṇaṃ kurvatā yathā jhoṣo viśudhyati, tathā khalu niścitaṃ-karttavyaṃ nānyatheti | [bhā.429] evaṃkhaluṭhavaṇāto āruvaṇāto visesato hoti |
tāhiṃ guṇā tāvaiyā nāyavva taheva jhoṣāya || vṛ- evamuktaprakāreṇa sthāpanāta āropaṇā viśeṣato bhavaṃti, tathāhi yadā sthāpanāmāsaśuddhāḥ śeṣāmāsā yāvaṃto'dhikṛtāyāmāropaṇāyāṃmāsāstāvatsaṃkhyākābhāgāḥkriyate, kṛtvā ca prathamobhāgaḥ paṃcadaśaguṇaḥ kriyate, śeṣāḥ paṃcaguṇā yadivā sarvepyāropaṇādivasaguṇā māsāḥ kriyate, evamāropaṇayā divasaparimāṇaṃlabdhaṃbhavati, tadā etāvadbhiḥsthāpanādivasaiḥ prakṣiptaiḥ ṣaṇmāsāḥpūryate iti tadanusārataḥ sthāpanādivasāḥsthāpyaṃte, tataāropaṇānurodhinīsthāpanetisthāpanātaāropaṇā viśeṣavatī tathācāha, tāhiṃ guṇā tāvaiyā iti tābhirāropaṇāmāsasaṃkhyābhirāropaṇādivasasaṃkhyābhirvā āropaṇayā bhāge hṛte ye labdhā māsāste guṇāḥ guṇitāḥ, sthāpanāropaṇādivasayuktāstāvaṃtaḥ saṃcayamāsā āgacchaṃti, natu sthāpanāmāsasaṃkhyābhiḥ sthāpanādivasasaṃkhyābhirvāguṇitāstato viśeṣavatyaḥsthāpanābhyaāropaṇāiti, nāyavvataheva jhosāyaiti, jhoṣā apitathaiva jñātavyāstadyathā āropaṇayā bhāge hriyamāṇeyāvatābhāgo naśudhyati, tāvatpramāṇājñātavyā jhoṣā iti[bhā.430] kasiṇā āruvaṇāesamagahaṇaṃ hoti tesuyamāsesu |
āruvaṇā akasiṇāe vi samaṃjhoso jahā sujjhe || vṛ-kṛtsnā āropaṇā nāma yā jhoṣavirahitā, tasyāṃ kṛtsnāyāmāropaṇāyāṃ āropaṇayābhāge hṛte ye