Vavahara v21.p153
Vyavahāravṛtti v21.p153
- Language
- Sanskrit
v21.p153
vyavahāra - chedasūtram-1-1/14 labdhā māsāsteṣvekabhāgaḥ, teṣviti vākyaśeṣaḥ samaṃ divasagrahaṇaṃ bhavati, atha dvayādibhāgasthāstataḥ pratyekaṃ bhāgeṣu grahaṇaṃ draṣṭavyaṃ tadyathā ādyabhāgagateṣu māseṣu pratyekaṃ paṃcadaśadivasagrahaṇaṃ, śeṣabhāgagateṣu punaḥ sarvatra paṃcadivasagrahaṇamiti || akṛtsnāyāmāropaṇāyāṃ punarniyamato viṣamaṃ divasagrahaṇaṃ, taccāvaśyaṃbhāvi viṣamaṃdivasagrahaṇaṃjhoṣavaśādbhavatitathācāha, jhoṣaḥ yathā śudhyati,tathā divasagrahaṇaṃ bhavati, tato viṣamamiti divasagrahaṇaviṣayaṃ ca karaṇamidaṃ - [bhā.431] jaiicchasināūṇaṃṭhavaṇārovaṇajahāhimāsehiṃ |
gahiyaṃ taddivasehitammāsehiṃ harebhāgaṃ || vṛ-asyāyamarthaḥ yadi divasagrahaṇaṃjñātuṃicchasi, tataḥsthāpanāropaṇāḥ sthāpanāropaṇāmāsānmāsebhyaḥ saṃcayamāsebhyo jahāhi parityaja ca, parityajya ca kuto māsāt kiṃgṛhītamiti jijñāsāyāṃtadivasebhyaḥ sthāpanāropaṇāśuddhaśeṣasaṃcayamāsadivasebhyaḥ, kimuktaṃbhavati, ṣaṇmāsadivasebhyaḥsthāpanāropaṇādivasarahitebhyaḥ tanmāsaiḥ sthāpanāropaṇādivasarahitaśeṣaṣaemāsadivasamāsaiḥ sthāpanāropaṇāmāsaśuddhaśeṣasaṃcayamāsairbhāga haret, tatra yallabdhaṃ tān divasān jānīhi, śeṣaṃ punarjānīyāt divasabhāgān sthāpanā ropaṇādivasānāṃtusthāpanāropaṇāmāsairevabhāgoharttavyaḥ tathāpiyallabdhaṃ te divasā yaccheṣaṃ te divasabhāgā iti, yathā prathama sthāne viṃśikāyāṃ sthāpanāyāṃ paṃcadaśadināyāṃ cāropaṇāyāṃ pūrvaprakāreṇa trayodaśasaṃcayamāsālabdhāstebhyaḥsthāpanāmāsaudvāvekaāropaṇāmāsaubhayamīlanetrayaḥśodhyaṃtejātā: paścāddaśa tataḥ sthāpanāropaṇādivasāḥpaṃcatriṃśatarahitāyeṣaṇmāsadivasāḥ,paṃcacatvāriṃśataṃ | tekila tadivasāstebhyaḥ tanmāsaistaiḥśeṣībhūtairdaśabhirmāsardaśakenetyarthaḥbhāgo hriyate, hṛtecabhāgelabdhāścaturdaśa śeṣāstiṭhaṃti paṃca, āgatamekaikasmāt caturdaśa caturdaśa divasā gṛhītāḥ paṃcapaṃcadivasasvadaśa bhāgāḥ, yadivā ekasmātmāsāccaturaḥ sārdhādivasāngṛhītvāśeṣesumāseṣvardhamadhuprakṣipet,tata āgataṃ navabhyo māsebhyaḥ pratyekaṃpaṃcadaśadivasāgṛhītāekasmāśa, etataprāguktamanusmāritaṃ,sthāpanādivasānāṃ viṃśateḥ sthāpanāmāsābhyāṃbhāgo hiyate, labdhā ekaikasminmāsedaśa daśa divasāāropaṇāmāsastvekaeva, tatra paṃcadaśa divasā labdhā, āgataṃsthāpanāmāsābhyāṃ daśa daśa divasā gṛhītā āropaṇāmāsātpaṃcadaśa evaṃ viṣamadivasagrahaṇaṃsarvatrānetavyaṃ, yatra punaḥ sthāpanāropaṇā ca nāsti, akṛtatvāt atha ca sevitamāsā jñāyaṃte, tatrāśītasya śatasya sevitamāsairbhāge hṛte yallabhyate, tadivasagrahaṇaṃ pratyekamāsebhyo'vagaṃtavyaṃ, uktaṃ ca .
jahiṃnasthiṭhavaṇa ārovaṇāya najaṃti seviyā māsā |
saṃviyamāsehibhae assīyaṃ laddhamāgahiyaṃ || [bhā.432] evaṃtusamāseṇaṃbhaṇiyaṃ sāmannalakkhaṇaṃbīyaṃ |
eeṇalakkhaṇeṇaṃ jhoseyavvāusavvāo || vṛ- evamuktena prakāreṇasāmānyenaiva tu śabda evakārārtho bhinnakramatvādevaṃ saṃbaṃdhyate, sāmānyalakṣaṇe bījamiva bījaṃ sakalamāsasāmānyalakṣaṇāvagamaprarohasamarthaṃ kiṃcid bhaṇit, etenānaṃtaroditena bījakalpena lakṣaṇena sarvā apikṛtsnā akṛtsnā cāropaṇā jhoṣayitavyāḥ, svabuddhau śiṣyabuddhau ca yathāvasthitatayā prakṣepaṇīyāḥ, tadevaṃ kiyaṃtaḥ siddhāiti dvāramuktam; adhunā diṭṭhā nisīhamāne iti dvāra vyācikhyāsurāha -