Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p156

Vyavahāravṛtti v21.p156

Language
Sanskrit

v21.p156

uddeśaka ḥ 1, mūlaṃ: 14, [bhā. 439]] yoryathākramamekāneka dravyamekānekaniṣadyāca viṣaya itidarśayati | [bhā.440] ghayakuḍago ujinassā codasapuvvissanāliyā hoi |
davve egamanegā nisajja egā aṇegāya || vṛ-jinasya jinaviṣayeghṛtakuṭako dṛṣṭāṃtaḥ, caturdaśapūrviṇonālikābhavatidṛṣṭāṃtaḥ, ekajātīyasya ekānakadravyaviṣayaḥ ālocanāyāmekānekaniṣadyāviṣayaḥ, tatra yathā jinaṃ pratītya doṣā ekatvamāpannāstathā vibhaṃgiprayuktaghṛtakuṭadṛṣṭāṃtena bhaṇyate - [bhā.441) uppattiṃ gegāṇaṃtassamane osahe ya vibbhaṃgī|
nāuṃtivihāmayīṇaṃdeti tahā usahagahaṇaṃtu || vṛ-mithyādṛṣṭirutpannā'vadhivibhaṃgī sa hi cikitsāṃ karoti, na sādhuriti tadupādānaṃ vibhaṃginī vibhaṃgajñānirogāṇāmutpattiṃ utpadyaterogāasyāmutpattirnidānaṃtā jñātvātathātadityanenarogāḥsaṃbadhyaṃte, śamyaṃte upaśamanīyaṃte rogā yaistāni śamanāni auṣadhāni teṣāṃ rogāṇāṃ śamanāni tacchamanāni tāni auṣadhāni yathāvata jñātvā trividhā vātādijanyarogayogatastriprakārāḥ,āmaḥ yo rogaḥ sa yeṣāṃ vidyate, te āmayinaḥ trividhāśca te āmayinaśca teṣāṃ trividhāmayināṃ tathā auṣadhagaṇaṃ dadati, prayacchaṃti, yathāniyamato rogopaśamobhavita, auṣadhapradāne cacatvārobhaṃgāstadyathā[bhā.442] ekkanekke chejjai, ekkenaanega'negahieko |
negehiṃpiya nege, paḍisevā eva māsehiṃ || vṛ-kvacit ekena ghṛtakuṭena eko vātādiko rogaḥ chidyate, eṣa prathamo bhaṃgaḥ kvacidekenaghṛtakuṭena aneke trayopi vātādayo doṣāḥ chidyate, epa dvitīyaḥ tathā kacidanekaighṛtakuṭereko'tyaṃtamavagāḍho rogo vātādikaśchedamupayāti epa tṛtīyaḥ, kacidanekairghatakuṭairaneke vātādayo doṣā upaśāmyaṃti, eṣa caturtho bhaṃgaḥ, evaṃ pratisevāpyekānekamāsaviṣayā caturthabhaṃgikayā ekānekairmāsaiḥ śudhyatīti ghṛtakuṭadṛṣṭāṃtaḥ upalakṣaṇaṃ, tenasāmānyatopiauṣadhadṛṣṭāṃtopi draṣṭavyaḥ,tatrāpi caturbhagikā tāmevāha - bhā.443] ekosaheṇa chijjaṃti kevi kuviyāo tinnivāyādī |
. bahuehiṃ chijjatī, bahue ekkekato vāvi || vṛ- ekenauṣadhena tathāvidhena kenacit vātādayastrayopikupitāśchidyaṃte, upaśamanīyaṃte iti bhāvaḥ eṣa hi dvitīyobhaṃgaḥ, tathā bahubhirauṣadhairbahavo vātādayo rogāśchidyate, eṣa caturtho bhaṃgaḥ,tathā ekkekkato vāvittiekonauṣadhenaiko vātādikorogoutpannaḥavagāḍhaḥ chidyate, eṣatṛtīyobhaṃgaḥ ||iyamatrabhāvanā yathā vibhaṃgajñāninaḥ sarvarogāṇāṃ nidāmekānekauṣadhasāmarthyaṃ cāvabudhyamānā upasaṃpannānāṃ rogiṇāṃ ghṛtādyauṣadhagaṇaṃprayuṃjate,tena ca prayujyamānenaghṛtakuṭena auṣadhenavākadācidekenaikorogaupaśamanīyate, kadācidekena aneke kadācidanekairekaḥ kadācidanekairaneka evaṃ bhagavaṃtopi jināḥ kevalino māsāhai rāgādibhirāsevitomāsa ityayamavaśyaṃ māsenaśudhyatīti jānānāḥtasmai ekaṃmāsaṃprayacchaṃti, eṣaprathamo bhaṃgaḥ, tathā yadyapi bahavo māsāḥ pratisevitāstathāpi maṃdunābhāvataḥ pratisevitā yadivā praścāt hā duṣṭukṛtamityādiniṃdanaiḥ pratanūkṛtāstataeṣaekenamāsenaśudhyatīti jānānāṃekaṃmāsaṃprayacchaṃti, yadivā paṃcarātri ādikaṃ eṣa dvitīyo bhaṃgaḥ, ekena māsena paṃcarātrādinā vā bahūnāṃ māsikādiparihārasthānānāmupaśamanāt, tathā yena tīvraṇa rāgādyadhyavasāyena eko māsa ekaṃ paṃcarātrādikaṃ vā pratisevitaṃ, sa