Vavahara v21.p163

v21.p163

vyavahāra - chedasūtram - 1-1/14 tathā ācāryopi gacchopagrahaṃ karoti, gacchopagrahaṇaṃ ca kurvan bhagavadājñāṃ pālayati, tato marukavat sa pūjyaḥ, sarvaṃ ca tasya prāyaścittaṃ mucyate ityadoṣaḥ, tathā cāha, marukasamāno gururiti pūjyate, ata eva ca se tasya pūrvaṃ prāyaścitaṃ mucyate, sādhuḥ punaryathā vaṇika tathā draṣṭavyaḥ, tataḥ sarvaṃ prāyaścittaṃ vāhyate, athavā vaṇika maruyanihī punī ityatra vaṇigdṛṣṭāṃto'gītārthā nāma, maskadṛṣṭāṃtogītārthānāmubhayeṣāmapi yādṛśaḥ, ṣaṇmāsālocanāyāmācāryasya vinayopacāraḥ karaṇīyastathā māsikālocanāyāmapi ityatrārthe nidhidṛṣṭāṃtastathā cāha;[bhā. 460]
ya
ahavāmahānihimmī jo uvayāro sa eva dhovevi | vinayā duvayāro puna, jo chamāse samāse vi ||
bṛ- athaveti nidhiśabdasyārthāṃtarārthadṛṣṭāṃte copadarśane mahānidhāvutkhanitavye, yo yādṛśa upacāraḥ kriyate, sa eva tādṛśa eva stokepi nidhāvutkhanitavye karaṇīyaḥ, evamaparādhālocanāyāmapi yādṛśaḥ ṣaṇmāsālocanāyāṃ vinayādyupacāraḥ kriyate, ādiśabdāt praśastadravyakṣetrakālabhāvaparigrahaḥ sa tādṛśo māsepi māsikāyāmapi karttavyaḥ, atrāha paro yadidaṃ sūtrakhaṃḍaṃ yūyaṃ prarūpayatha tena paraṃ paliuṃcae vā apaliuṃcie vā te ceva chammāsā iti, sa kimeṣa sarvasyāpi niyama uta puruṣaviśeṣasya ? sūrirāha | | [ bhā. 461] subahūhiṃvi māsehiṃ chammāsāṇaṃ paraṃ na dāyavvaṃ | avikoviyassa evaṃ vikovie annahā hoi ||
vṛ- ṣaṇmāsebhyaḥ parataḥ subahubhirapi māsaiḥ pratisevitaiḥ prāyaścittaṃ paṇmāsānāṃ paraṃ saptamāsādikaṃ na dātavyaṃ, kiṃtu ṣaṇmāsāvadhikameva, yato'smākametāvadeva bhagavatā vardhamānasvāminā taporhaṃ prāyaścittaṃ vyavasthāpitaṃ etaccaivamuktaprakāreṇa sthāpanāropaṇāprakāreṇalakṣaṇena dātavyaṃ, avikovidasya apariṇāmakasya atipariṇāmakasya vā agītārthasya ca, iyamatra bhāvanā, sarvasyāpyeṣa niyamo yaduta subahuṣvapi ṣaemāsebhyaḥ parato māseṣu pratiseviteṣu prāyaścittaṃ paramāsāvadhikameva dātavyaṃ, na tatodhikamapi, kevalametāvāṃstu viśeṣo yo'pariṇāmako atipariṇāmiko vā tasyāgītārthasyasthāpanāropaṇāprakāreṇa sarvān māsān saphalīkṛtya ṣāemāsikaṃ tapodīyate, vastuvikovido gītārtho'gītārtho vā pariṇāmakastasminnanyathā bhavati prāyaścittadānaṃ kimuktaṃ bhavati, vikovidasya paṇmāsānāṃ parataḥ subahuṣvapi māseṣu pratiseviteṣu śeṣaṃ samastaṃ tyaktvā ṣaṇmāsā dīyaṃta, na punarasti tatra sthāpanāropaṇāprakāra iti, āha paro, yadi bhagavatā tapohe prāyaścitte utkarṣataḥ ṣaṇmāsā dṛṣṭāstataḥ ṣaṇmāsātiriktamāsādipratisevane chedādi kasmānnadīyata, yena śeṣaṃ samastamapi tyajyate iti tatrāha -

subahūhiṃ vi māsehiṃ chedo mūlaṃ tahiṃ na dāyavvaṃ | avikoviyassa evaṃ vikovie annahā hoṃti ||
7
vṛ- yo nāmāgītārtho'pariṇāmako 'tipariṇāmiko vā yo vā chedādikaṃ na śraddadhāti tasya evamavasātavyaṃ, ṣaṇmāsānāmupari subahubhirapi māsaiḥ pratisevitaiḥ chedo mūlaṃ vā na dātavyapariṇāmādisvabhāvatayā tasya chedamulānarhatvāt, kiṃtusthāpanāropaṇāprakāreṇa sā dīyaṃte; vikovide gītārthe'gītārthe pariṇāmake tadeva ṣaṇmāsadāṃnamanyathā bhavati, sthāpanāropaṇāprakāramaṃtareṇāpi evameva dīyaṃte ṣaṇmāsā iti bhāvaḥ, ayamatra saṃpradāyaḥ, avikovidā uktasvarūpā niḥkāraṇaṃ pratisevanayā yatanayā pratisevanayā vā abhīkṣṇapratisevanayā vā yadivā kathamapi chedamūlādikaṃ prāptāstathāpi teṣāṃ chedo mūlaṃ vā na deyaṃ, kiṃtu