Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p172

Vyavahāravṛtti v21.p172

Language
Sanskrit

v21.p172

uddeśakaḥ 1, mūlaṃ: 14, [bhā. 493] [bhā.493] punaravi je avasesā māsā jahiṃ pichanhamāsāṇaṃ |
uvarijhoseuṇaṃ, chammāsā sesadāyavvā || vṛ- aṣṭakāpahāre kṛte sati punarapiṣannāṃ māsānāmupari ye'vaśeṣā māsā vartante jehiṃ jehiṃ pītyādi anugrahakṛtsnaviṣayametat yairapi ca divasaisirvā pūrva prasthāpitānāṃ ṣannāṃ māsānāmupari gacchati tatsarvaṃ sthāpanāropaṇāprakāreṇa jhoṣayitvā ṣaṇmāsāḥ śeṣā dātavyāḥ | anugrahacittāyāṃ pūrvaṃ sthāpitaṣaṇmāsodvyuḍhadivasaiḥ saha paripūrṇīkṛtya ṣaṇmāsāḥśeṣādātavyā | niranugrahakṛtsnacintāyāṃ paripūrṇāḥ ṣaṇmāsāḥ śeṣādeyāḥ | jhoṣastupūrvaprasthāpitaṣaṇmāsaviṣaya iti || [bhā.494] chahiṃ divasehiṃgaehiṃ, chahaṃmāsāṇa hoti pakkhevo |
chahiṃcevayasesehiṃ chaṇhaṃmāsāṇapakkhevo || vṛ-sūtretṛtīyāsaptamyarthe | tato'yamarthaḥ |ṣaṭsudivaseṣugateṣuṣaṇmāsānāṃbhavati prakṣepaḥ | iyamatra bhāvanā-yeteprasthāpitāḥ ṣaṇmāsāsteṣāṃ ṣaḍ divasā vyūḍhāstadanantaramanyān ṣaṇmāsānāpannāstataḥ pūrvaṃ prasthāpitaṣaṇmāsānāṃ pañcamāsāścaturviṃśatidināśca jhoṣyaṃte | jhoṣayitvā ca tatra pāścātyāḥ ṣaṇmāsāḥ prakṣipyante | teca yathā prakṣipyante yathā pūrvaprasthāpitaṣaṇmāsāvyūḍhadivasaiḥ saha ṣaṇmāsā bhavanti | evaṃ pāścātyānāmapiṣaṇmāsānāṃṣaḍdivasājhoṣitā iti | etaddhṛtisaṃhananābhyāṃdurbalamapekṣyānugrahakṛtsnameṣa mitravācakakṣamāśramaṇānāmādeśaḥ | sādhurakṣitagaṇikṣamāśramaṇāḥ punarevaṃ bruvate, chahiṃ cevayetyādi, ṣaṭsu caiva divaseṣu ṣaṇmāsānāṃ prakṣepaḥ | idamuktaṃ bhavati ?-ye pūrvaprasthāpitāḥ ṣaṇmāsāste ṣabhirdivasairūnāḥ paripūrṇāvyūḍhāḥ śeṣāḥ ṣaṭ divasāstiṣṭhanti | atrāntare anyān ṣaṇmāsānāpannāste ṣaṇmāsāsteṣvevapaṭsudivaseṣuprakṣipyante | kimuktaṃbhavati? teṣāṃṣannāṃmāsānāṃpa divasāḥ prāyaścittaṃ, śeṣaṃsamastamapijhoṣitaṃ | pūrvaprasthāpitaṣaṇmāsānāmapiṣadivasā jhoṣitāḥ | etatdhṛtisaṃhananadurbalamapekṣyānugrahakṛtsnamiti; sampratiniranugrahakṛtsnamāha[bhā.495] evaṃ bārasa māsā chaddivasūnā yajeṭṭhapaṭhavaṇā |
chadivasae'nugaha niranugaha chāgapakhevo || vṛ-iha niranugrahakṛtsne ādeśadvayaṃ ekastāvadayamādeśaḥ | pūrvaprasthāpitānāṃ ṣaṇmāsānāṃ ṣaṭ divasā vyūḍhāsteṣu ṣaṭsu divaseṣu vyūḍheṣu anyat pāṇmāsikamāpannaḥ | tataḥ pūrvaprasthāpitāḥ ṣaṇmāsāsteṣveva paṭsu divaseṣu vyūḍheṣuparisamāpyante | kimuktaṃ bhavati? |ye vyūḍhāḥ ṣaṭ divasāste vyūḍhā eva śeṣā pañca māsāścaturviṃśatidivasā jhoṣitāḥ yatpunaranyat pāṇmāsikaṃ tatparipūrṇa dīyate | evaṃ ṣaṭ māsāḥ ṣaḍibhardivasairadhikā bhavanti | etat dhṛtisaṃhananabaliṣṭhasya niranugrahakṛtsnaṃ dvitīya ādeśaḥ, pūrvaprasthāpitānāṃpaemāsānāṃṣada divasāḥśeṣāstiṣṭhanti |anyatsamastamapivyūḍhaṃtato'nyānaṣaṇmāsāna prāptaḥ | tato ye śeṣāḥ ṣaṭ divasāste jhoṣyante pāścātyaṃ pāṇmāsikaṃ paripūrṇa dīyate | dhṛtisaṃhananabaliṣṭhatvāt | evaṃ ca ṣaṇmāsāḥ ṣaḍibhardivasainyūm̐nāḥ pūrvasthāpitāḥ pāścātyāḥ paripūrṇāḥ ṣaṇmāsāḥ tataḥ sarvasaṃkalanayādvādaśamāsāḥ ṣaḍibhardivasainyūm̐nābhavanti | eṣājyeṣṭhā prasthāpanādānaṃ nātaḥ parā taporṭa prāyaścitteutkṛṣṭatarāprasthāpanāstītibhāvaḥ, atrāpisānugrahaniranugrahacintāṃkurvannāha-chadivasagaetyādi pūrvaprasthāpitānāṃ ṣaṇmāsānāṃ ṣaṭsu divaseṣu gateṣu yadanyadāpannaṃ ṣaṇmāsādikaṃ tapastadāropyate | pūrvaprasthāpitāśca avyūḍheṣu ṣadivasā śeṣā avyūḍhāḥ santi | anyacca samastamapi vyūḍhamiti bhāvaḥ |