Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p174

Vyavahāravṛtti v21.p174

Language
Sanskrit

v21.p174

sattārasa pannārasa nikkhevā hoti māsiyāṇaṃ tu | vīsārasa bhinne tena paraṃ nikkhiṇavayāu ||
173
vṛ- so'nyataraḥ pūrvaprasthāpitaṃ prāyaścittaṃ vahan yadi stokaṃ bahu udghātamanudghātaṃ vā prāyaścittasthānamāpannastato yadi pūrvaprasthāpitaṃ prāyaścittamudghātastata udghāto bhinnamāso dīyate | yadi punarāpadyate tadā bhūyo'pi bhinnamāsadānamevaṃ bhūyo bhūya āpattau viṃśativārān bhinnamāsā dātavyāḥ || tadanantaraṃ saptadaśavārā laghumāsāḥ | evaṃ dvimāsatrimāsā api vaktavyāstadanantaramapi bhūyobhūya āpattau saptavārāścaturmāsāḥ 7 | tataḥ paraṃ pañcavārāḥ | pañca laghumāsāḥ 5 | tadanantaraṃ trīnvārān cchedaḥ | tataḥ paraṃ vāratrayaṃ mūlaṃ, tadanantaraṃ vāratrayamanavasthāpyaṃ, tadanantaramekaṃ vāraṃ pārāñcitamiti |
atha tasya pūrvasthāpitamanudghātitaṃ | tato'ṣṭādaśa vārā gurubhinnamāsā dātavyāḥ | tadanantaraṃ pañcadaśavārā gurumāsāḥ | evaṃ dvimāsāstrimāsā api vaktavyāḥ | tadanantaraṃ pañcavārāścatvāro gurumāsāḥ | tato'pi paraṃ trivārāḥ pañca gurumāsāḥ 3 | tato vāstrayaṃ chedaḥ 4 | tadanantaraṃ vāstrayaṃ mūlaṃ | tataḥ paraṃ vāratrayamanavasthāpyaṃ | evaṃ saṃcayite'pyudghāte'nudghāte vaktavyam | navaramādimāstapobhedā na vaktavyāḥ | kintu prathamata eva ṣāṇmāsikaṃ, tadanantaraṃ cchedatrikādi aṣṭakāpahārādikaṃ pūrvavadvaktavyam | adhunākṣaragamanikā-iha vicitrā vyākhyā pravṛttiriti paścānupūrvyā vyākhyā vidheyā | pūrvaprasthāpitamudghātamanudghātaṃ ca vahato yathākramaṃ bhinne bhinnamāsaviṣaye dānaṃ viṃśatyaṣṭādaśavārān | kimuktaṃ bhavati ? pūrvaprasthāpitamudghātaṃ prāyaścittaṃ vahato viṃśativārā bhinnamāsā dātavyāḥ | anudghātaṃ vahato'ṣṭādaśavārā bhinnamāsāḥ tenaparamityādi, tato bhinnamāsadānāt paścānupūrvyā paraṃ prāgiti bhāvārthaḥ | nikṣepaṇatā nikṣiptatā āsīt viṃśatyaṣṭādaśavārānantaraṃ ca udghātaṃ pūrvaprasthāpitaṃ vahato māsikānāṃ laghūnāṃ māsika dvaitraimāsikānāṃ saptadaśakṣipā bhavanti | saptadaśavāraṃ dānaṃ bhavatītyarthaḥ | anudghātaṃ pūrvaprasthāpitaṃ vahatī māsikānāṃ nikṣepāḥ pañcadaśa bhavanti | pañcadaśavāraṃ māsikānāṃ dānamityarthaḥ | tathā udghātitānāṃ catuṣkamāsacatuṣṭayāni sapta bhavanti | anudghātāḥ catuṣkāḥ pañca bhavanti | tathā pañca māsā laghukāḥ pañcabhavanti, gurukāḥ punaḥ pañcakāḥ pañcamāsāstraya idamuktaṃ bhavati ? pūrvaprasthāpitamudghātaṃ vahatastrimāsadānānantaraṃ saptavārāścatvāro laghumāsā dātavyāstadanantaraṃ pañcavārāḥ pañcamāsā laghavaḥ anudghātaṃ pūrvaprasthāpitaṃ vahato gurumāsatrimāsadānānantaraṃ pañcavārā laghavaḥ guruvaścaturmāsā dātavyāḥ | tataḥ paraṃ gukhaḥ pañca māsāstrivārā iti tadevamekeṣāmācāryāṇāṃ vyākhyānamupadarśitamanye punarevaṃ vyākhyānayanti
anyataro nāma dvidhā ātmataraḥ parataraśca | tatrātmatarasya prāyaścittadānavidhānamidamsattacaukkāugghāiyāṇamityādi, yadi pūrvasthāpitamuddhātaṃ vahan bhūyo bhūyo'nyadāpadyate prāyaścittaṃ tadā prathamata eva saptavāsa udghātitānāṃ laghūnāṃ māsānāṃ catuṣkā dātavyāḥ | saptavārā laghavaḥ caturmāsā deyāḥ, tadanantaraṃ pañcavārā laghavaḥ pañcamāsāstadanantaraṃ vāratrayaṃ cchedaḥ | tataḥ paraṃ vāratrikaṃ mūlaṃ | tato vāratrikamanavasthāpyaṃ | tata ekavāraṃ pārāñcitam | athānudghātaṃ pūrvaprasthāpitaṃ vahan punaḥ punarāpadyate prāyaścittaṃ | tata ādau pañca vārā anudghātā guruvaścatvāro māsā dāne bhavanti | tadanantaraṃ trīnvārān pañca māsā guruvastato vāstrayaṃ cchedaṃ | tadanantaraṃ vāratrayaṃ mūlaṃ, tato vāstrayamanavasthāpyaṃ | tata ekavāraṃ pārāñcitī yastvanyatara paratarastasyedaṃ prāyaścittavidhānam-sattarasapannarasetyādipūrvaprasthāpitamudghātaṃ prāyaścittaṃ vahan yadi bhūyo bhūyo bhūyaḥ stokaṃ bahu vā anyat prāyaścittamāpadyate | tatastasya saptadaśa traimāsikānāṃ nikṣepā