Vavahara v21.p18
Vyavahāravṛtti v21.p18
- Language
- Sanskrit
v21.p18
17 priyadharmatvādiguṇairebākalpyaṃna kimapipratiseviṣyaṃti, iti,kathaṃvyavaharttavyā nirdiśyaṃte,vyavahārahetvakalpyaṃpratisevanāsaṃbhavāt, naiṣa doṣaḥ,pramādavaśatasteṣāmapikadācidakalpyapratisevanopapatteḥ, anyacca pramādābhāvepi kadācidaśivādyutpattau gurulādhavaṃ paryālocya dīrghasaṃyamasphātinimittamakalpyamatipratisevaṃte, tato bhavati teṣāmapi vyavahārayogyatetivyavaharttavyā nirdiṣṭāḥ atha ye piyadharmādiguṇopetā apipramādinaste kathaṃ vyavahriyaṃte, rpamāditayā teṣāṃ vyavahāra yogyatāyā abhāvāttata āha || [bhā.31] piyadhamme dṛḍhadhamme, saṃvigece je upaḍivakkhā |
tevi huvavahariyavvā kiṃpuna je tasiṃpaḍivakkhā || vṛ- priyadharmaṇi dṛḍhadharme saṃvigne ca ye pratipakṣā apriyadhā aḍhadhā asaṃvignāśca tepyanavasthāvāraṇāya tadanyaniṣedhāya vahu niścitaṃ vyavaharttavya bhagabhiruktāḥ kiṃ punarye teṣāmapriyadharmādīnāṃ pratipakṣāḥ priyadharmadṛḍhadharmasaṃvignāstesutarāṃ vyavahartavyā priyadharmāditathā teṣāṃ bhāvato vyavahārapravṛtteḥ, tadevaṃ piyadhammeya bahusue ityetadvyākhyātaṃ; saṃprati dvitīyamityavayavaṃ vyācikhyāsurāha [bhā.32] biiyamuvaesa avaṃkāiyāṇaje hoti upaḍivakkhā |
tevi huvavahariyavvā, pāyacchittābhavaṃteya || vṛ-dvitīya upadeśa ādeśo makāro'lākṣaṇikaḥ, dvitīyaṃ matāṃtaramityarthaḥ, avakrādīnāṃ ye bhavaṃti pratipakṣāḥ vakra: kuṭiloniṣkāraṇapratisevī, tathāsatatapratisaṃvanāśīlo'priyadharmāyāvadabahuśrutaste'pi kecidvyavahārayogyatayāapare'navasthāvāraṇāyatadanyaniṣedhāyavā ābhavati prāyaścitte vyavaharttavyāḥ, saṃpratiuvadesapacchittamityetat vyācikhyāsurāha[bhā.33 upadeso uagīe dijjai biio usodhivavahāro |
gahievianābhavye, dijjai biiyaṃ tupacchitaṃ || vṛ-sādhuddhividhogītārtho'gītārthaśca, tatrayogītārtha;sa svayamevajānīte, jānānasya canopadeśaḥ, yastva'gītārthaḥ sa yuktāyuktaparijñānavikalatayā'nābhāvyamapi gṛhṇāti tatastasmai agītāya agītārthāya upadeśo dīyate, yathā na yuktaṃ tavānābhāvyaṃ grahītuṃyo hyanābhāvyaṃ gṛhṇāti tasya tannamittaṃ prāyaścittamābhavati, evamupadiśya tasyānābhāvyaṃ grahaṇapravṛttinimittaṃ dānaprāyaścittaṃ dīyate, tathā cāha biio u sohivavahāro śodhiḥ prāyaścittaṃ anābhāvyaṃ gṛhṇāti, prathamata upadeśo dīyate, dvitīyaśodhidānavyavahāraḥ tadetadanābhāvyaṃ gṛhṇataṃ pratyuktaṃ; saṃprati gṛhītānābhāvyaṃ pratyāha gahie vītyādi apiśabdaḥ samuccaye na kevalamanābhāvye gṛhyamāṇe, kiṃtugṛhīte'pyanābhāvye dīyate, prathamata upadeśaiti gamyaṃ,tadanaṃtaraṃsūtramuccārya prāyaścittaṃ yathāvasthitaṃ kathayitvāetattavābhavatiprāyaścittamitiprathamaṃ,tato tadānaprāyaścittaṃ dīyata iti dvitīyaṃ. atha prāyaścittamiti kaḥ śabdārthaḥ katividhaṃ prāyaścittamiti praśnamupajīvya prāyaścittaniruktādidvārakalāpapratipādanāya dvāragāthāmāha |[bhā.34] pāyacchittaniruttaṃ, bheyā jatto paruvaṇabahulaṃ |
___ajayaṇāṇa viseso, tadarihaparisā ya suttattho || vṛ- prathamataḥ prāyaścittaśabdārtho vaktavyaḥ, tataḥ prāyaścittasya bhedāḥ pratisevanādayo vaktavyāḥ, mā