Vavahara v21.p194
Vyavahāravṛtti v21.p194
- Language
- Sanskrit
v21.p194
uddeśaka : 1, mūlaṃ : 18, [bhā. 542] kiñcinnayūnāni daśapūrvāṇi, paripūrṇadaśapūrvadharādīnāṃ parihāratapodānā yogāt | teṣāṃ hi vācanādipañcavidhasvādhyāyavidhānameva sarvottamaṃ karmanirjarāsthānaṃ | gataṃ sūtrārthadvāramidānīmabhigrahadvāramāhaabhigraha-dravyādi abhigrahā-dravyādikāstadyathā-dravyataḥ kṣetrataḥ kālato bhāvataśca | tatra dravyābhigrahā adyamayākulmāṣā grāhyāyadivā takrādikamekaṃdravyamiti kṣetrato'bhigrahādehalīmākramyetyādikāḥ | kālato'bhigrahāstṛtīyasyāṃ pauruṣyāṃ | bhāvatomabhigrahā yadi hasantī rudantī vā bhikṣāṃ dadātītyevamādikāḥ |gatamabhigrahadvāramadunātapodvāramāhataporayaṇamādītaporatnādikaṃ, padaikadeśaipadasamudāyopacārāt ratnāvalyādikaṃ ādiśabdātkanakālimuktāvalisiṃhavikrīḍitādi tapaḥ parigrahaḥ | evaṃ gītārthatvayathoktaparyāyasūtrārthābhigrahakarkaśatapaḥ karmalakṣaṇaguṇasamūhayuktasya parihāratapo dīyate | etadguṇavihīnasya punaḥ śuddhaṃtapodeyam | atraśiṣya pṛcchati[bhā.543] eyaguṇasaṃjuyassa ukiṃ kāraṇadijjaeuparihāro |
kamhā puna parihārona dijjaetavihūṇassa || vṛ-bhagavan kiṃ kāraṇametairanantaroditairgītārthatvādibhirguṇairyuktasya parihāraḥ parihāratapo dīyate, | kasmātpunastadvihīnasya gītārthatvādiguṇavikalpasya parihāro na dīyate ? atrācāryo dvau maṇḍapau dṛṣṭāntīkaroti-śailamaṇḍapameraṇḍamaṇḍapaṃca | tathā cāha[bhā.544) jaṃmāi tataṃchuḍabhai selamaṃḍavena eraṃḍe |
ubhayabaliyaṃmi eyaṃ, parihāro dubbalesuddho || vṛ-śailamaye pāṣāṇabhaye maṇḍape yatkimapimātitatsarvaṃ chubhyateprakṣipyate | tasya tāvatyapi prakṣipte bhaṅgāsambhavāt | eraṇḍe eraṇḍamayepunarmaṇḍapeyanmātinatatsarvaṃprakṣipyatebhaṅgasambhavāt, kintuyāvatkṣamate tāvat prakṣipyate | evaṃ ubhayena dhṛtyā śarīrasaṃhananena ca balike baliṣṭe gītārthatvādiguṇayukte parihāraḥ parihāratapo dīyate | durbale dhṛtyā saṃhananena vā ubhayena vā balivihīne śuddhatapo dīyate | ete ca parihāraśuddhatapasī tulyāyāmapyāpattau puruṣaviśeṣāśrayaṇena dīyate | tathā cāha[bhā.545) avisiṭhā āvattī suddhataveceva tahaya parihāre |
vatthupuna āsajjā dijjaiiyaro vaiyarovā || vṛ-śuddhatapasi dātumiṣṭe parihāre ca aviśiṣṭā tulyā āpattistathāpi vastudhṛtisaṃhananasampannaṃ puruṣavastuāsādyaapekṣyaitaratparihāratapodīyate | dhṛtisaṃhananavihīnaṃpunaḥ puruṣavastuāsādya itarat śuddhatapo dīyate | kimuktaṃ bhavati | yadyapi dvāvapi janau tulyamāpattisthānamāpannau tathāpi yo dhṛtisaṃhananasampannastasmai parihāratapo deyamitarasmai tulyāyāmapyāpattau śuddhatapaḥ |atra dṛṣṭāntamāha[bhā.546) vamaṇavireyaṇamāīkakkhakiriyā jahāurevalie|
kīrai nadubbalaṃmī, aha diṭuṃto bhave duviho || vṛ- yadyapi dvāvapi puruṣau sadṛśarogābhibhūtau tathāpi tayormadhye ya āturaḥ śarīreṇa balavān tasmin balike yathā vamanavirecanādikā karkaśakriyā kriyate, na tu durbale tasmin yathā sahate tathā akarkaśā kriyā kriyate | ahatti eṣa dṛṣṭāntastapasi dvividhe parihāraśuddhatapolakṣaṇe | idamuktaṃ bhavati | ayamatropasaṃhāro balavatyāture karkaśakriyeva dhṛtisaṃhananasampanne parihāratapo dīyate, 2113
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit