Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p199

Vyavahāravṛtti v21.p199

Language
Sanskrit

v21.p199

vyavahāra - chedasūtram - 1-1 / 18 tenaśuddhayabhāvāt | atrācārya āha-kappaṭṭagetyādi, kalpasthagā bālāsteṣāṃ bhaṃḍī maṃtrī tayā dṛṣṭāntastathā hi-kalpasthakagrahaṇaṃ mahadupalakṣaṇaṃ, tena mahadgaṃtryā dṛṣṭāṃta ityapi draṣṭavyam, iyamatrabhāvanā atra bālakamaṃtryā bṛhat puruṣagaṃtryā ca dṛṣṭāṃtaḥ tathā hi ḍimbhā ātmīyayā gaṃtryā krīḍanti svakāryaniṣpattiṃ ca sādhayantina punaḥ śaknuvanti bṛhatpuruṣagaṃtryā kāryaṃ kartuṃ tathā bṛhatpuruṣāṇāmapi ātmīyayā bṛhadgantryā kāryaṃ kurvanti | na ḍimbhakadgaṃ atha ḍimbhakagaṃtryā kurvanti tato bhūyān palimanthadoṣo na cābhilaṣitasya kāryasya paripūrṇā siddhiḥ | atra bṛhadgaṃtryā bhārastasyāmāropyate tarhi sā bhajyate mūlata eva kāryaṃ na śuddhayati | evaṃ śuddhatapasvināṃ śuddhatapasā śuddhirbhavati parihāratapasvināṃ ca parihāratapasā, yadi punaḥ śuddhatapasvināṃ parihāratapa āropyate tatastatra teṣāṃ śaktyabhāvāt mūlata eva bhraṃśaḥ, | athavā parihāratapasvināṃ śuddhatapasa āropastarhi caraṇaśuddhayabhāvastāvatā teṣāṃ caraṇaśuddhayayogāt | atha kathaṃ śuddhatapasvī parihāratapasvī ca svasvatapasā śuddhayati nānyena tata āha-dhammayā śuddho iha śuddhatapasvī parihāratapasvī vā śuddho bhavati | dhammayā strītvaṃ prākṛtatvāt | dharmeṇa svaśaktilakṣaṇena svabhāvena, tata evameva śuddhirnānyathā | etadeva spaṣṭataraṃ bhāvayati |
I
[ bhā. 559 ] jī kāuṃ samattho, so tena visujjhae asaḍhabhāvo | gūhiyabalo na sujjhai, dhammasahāvotti egaṭṭaṃ ||
?
vṛ- yaḥ sādhuryat śuddhatapaḥ parihāratapo vā kartuṃ samarthaḥ sa sādhuraśaṭhabhāvaḥ svavīrya pratimāyāmakurvāṇaḥ svadharmavyavasthitatvāttena tapasā śuddhayati | yaḥ punargṛhitabalaḥ svavīryaṃnigūhati, sa na śuddhayati svadharmagūhanāt | dharmasvabhāva iti dvayamapyekārthaṃ | etena dharmayā śuddho iti dharmaśabdasya paryāyeṇa vyākhyā kṛtā pādatrayeṇa tvādimena tatvata iti | atha śuddhatapaḥ parihāratapasoḥ katarat karkaśaṃ tapaḥ sūrirāhaālavaṇādī upayā suddhatave atthi kakkhaḍo na bhave |

iyaraṃmi ute natthi kakkhaḍao tena so hoi ||
vṛ- yasmāt śuddhatapasi daśāpyālāpanādīni padāni santi tena kāraṇena tattapaḥ karkaśaṃ na bhavati, | itarasmiṃstu parihāratapasi yasmāttānyālāpanādīni padāni na santi teṣā pūrvameva sakalagacchasamakṣaṃ sthāpitatvāttena sadbhavati karkaśamiti | yaḥ punastapaḥ kālo yacca tapaḥ karaṇaṃ tat dvayorapi tulyam | tamhā ū kappaṭṭhiyaṃ anuparihāriṃ ca to ṭhaveūṇaṃ | kajjuṃ veyāvaccaṃ kiccaṃ taṃ vejjavaccaṃ tu ||

vṛ- yasmādevaṃ parihāratapaḥsthitiḥ tasmātkalpasthitam anuparihārakaṃ ca sthāpayet, sthāpayitvā ca tau tadanaṃtaraṃ samāpannaṃ parahitapovoḍhavyaṃ, taccāpannaṃ parihāratapaḥ prapannasya tābhyāṃ kalpasthitānupārahirikābhyāṃ sthāpitābhyāṃ karaṇijjaṃ veyāvaccamiti sūtrapadametadevānuvadati kāryaṃ vaiyāvṛtyaṃ etadeva vyācaṣṭe, kṛtyaṃ karaṇīyaṃ, tat svocitaṃtābhyāṃ vaiyāvṛtyaṃ | atha kiṃ tat vaiyāvṛtyaṃ yattābhyāṃ kartavyamityata āhaveyāvacce tivihe, appāṇaṃmi ya pare tadubhaeya |

anusiṭṭhi uvālaṃbhe, uggahe ceva tivihammi ||
vṛ- vaiyāvṛtyaṃ trividhaṃ, tadyathā - anuśiṣṭirupālambho'nugrahaśca | trividhe'pyasmin vaiyāvṛtye pratyekaṃ yo bhedāstadyathā - anuśiṣṭirātmani ātmaviṣayā, parasmin paraviṣayā, tadubhayasmin ubhayaviṣayā | ātmaparatadubhayaviṣayā ityarthaḥ | evamupālambhopagrahāvapi pratyekamātmaparatadubhayaviṣayī bhāvayitayā |

Linked texts (1)