Vavahara v21.p20

v21.p20

pīṭhikā - [bhā. 39] bhā.39] paḍisevaṇā ubhāvo so puna kusalo yahojakusalo vā|
kasaleṇa hoikappo,akasalapariṇāmato dappo || vṛ-pratiṣevaṇā dvividhā dravyarupābhāvarupāca pratiṣevaṇakriyāyāḥ kartukarmagatatvāt tatrayātasya tasya vastunaḥ pratipevya mānatāsā dravyarupā pratiṣevaṇā, yastujīvasya tathā pratiṣevakatvapariṇāmaḥ,sā bhāvarūpāpratiṣevaṇāsaivacehargahyā,jīvapariṇāmānurupataḥprāyaścittavidhipravṛtteḥ, tathācāhapaḍisevaṇā ubhāvo pratiṣevaṇā nāma turevakārārtho bhinnakramañca, bhāva eva jīvasyādhyavasāya eva nānya, saca bhāvā dvidhākuśalo'kuśalañca,tatrakuśalojñānādirūpo'kuśalo'viratyādirūpaḥ,tatrayā kuśalena pariṇāmena bāhyavastupratisevanāsākalpaḥ padaikadeśopadasamudāyopacārāt kalpyaḥpratiṣevaṇākalpikā itibhāvaḥ, yā punarakuśalapariṇāmataḥ pratiṣevaṇā sā darpaḥ, darpa pratiṣevaṇā darpikā ityarthaḥ, āha kimeṣāṃ trayāṇāmapi parasparamekatvaṃ nānātvaṃ, vā ucyate, ubhayamapi, kathamityata āha -
nāṇī na viṇā nāṇaṃneyaṃ punate saṇannamannaṃca |
iya doṇamanāṇattaṃbhaiyaṃ punaseviyavveṇa || vṛ-yathājñānaṃ vinā aṃtaraṇajñānīnabhavati,jñānapariṇāmapariṇatatayaiva jñānitvavyapadeśabhāvāditi tayorjñānajñāninorekatvaṃ, iha doṇhamanāṇataṃti iti evaṃ jñānijñānagatena prakāreṇa dvayoḥ pratisevakapratisevanayoranānātvamekatvaṃ,pratiṣevanāmaṃtareṇapratiṣevakasyāpyabhāvāt,pratisevanāpariṇāmapariṇatāveva pratisevakatvavyapadeśapravṛtteḥ, neyaṃ punaṃ tesaṇanna mannaṃ ca iti, punaḥśabdo viśeṣadyotane sa cāmuṃ viśeṣaṃ dyotayati, najñānajñāninoḥ parasparamavijñeyenāpisahāya ekatvaṃkiṃtujñeyaṃtaryojñānajñāninorananyat anyacca, kimuktaṃ bhavati jñāninojñānācca jñeyaṃ kiṃcidanyat kiṃcidananyat tathāhi yadā jñānī ātmālaṃbanajñānapariṇāmapariṇatastadā jñānajñāninorekatvaṃ yadātvātmavyatirikta-ghaṭādyālaṃbanajñānapariṇāmapariṇatastadā nyatvamātmano ghaṭādīnāmanyatvāt jñānamapi yadābhinibodhikādisvarupālaṃbanaṃ tadā jñānajñeyayorekatvaṃ, yadā tu svavyatiriktaghaṭādyālaṃbanaṃ tadānyatvaṃ. ghaṭādīnāṃ jñānāt mūrtīmūtatayā pṛthagdeśāditayā ca bhinnatvāt bhaiyaṃ puna seviyavveṇa atrāpītītyanuvartate, iti uktena prakāreṇa pratipevakapratiṣevaṇīyoranānātvaṃ bhaktaṃ vikalpitaṃ, puna nānātvaṃ sevitavyena pratiṣevitavyena kadācinnānātvamityarthaḥ tathāhi yadā pratisevate, nānātvaṃ kīṭakādisatvānāṃ sādhoḥ pṛthagbhūtatvāt pratisevanāt yadā pratisevanā pratisevakasyādhyavasāyaḥ sa tarhi yadātmavyāpādanaviṣayastadā pratisevanāpratisevanayorekatvaṃ yadā tu bāhyastryādipratisevanāviṣayaḥ tadānānātvaṃ styādipratisevakādanyatvātsaṃpratiyatprāgamūlottaraguṇaviṣayatayā pratisevanāyā dvaividhyamuktaṃ, tadvibhāvayiṣurāha || bhā.41] mūlaguṇeuttaraguṇe, duvihā paḍisevaṇā samāsena |
mūlaguṇe paṃcavihāta piṃḍavisohāiyā iyarā || vṛ- pratisevanāsamāsenasaṃkṣepeṇadvividhā, tadyathāmūlaguṇemūlaguṇaviṣayāuttaraguṇeuttaraguṇaviṣayā, tatra mūlaguṇa viṣayā paṃcavidhā prāṇatipātamṛṣāvādādattādānamaithunaparigraharupā itara uttara guṇaviṣayā piṃḍaviśudhyādiviṣayā anekavidhā, atrādiśabdātsamityādiparigrahaḥ kimuktaṃ bhavati mulaguṇeṣu prāṇātipātaviratyādipu uttaraguṇeṣu piṃḍaviśudhyādiṣu yathākramaṃ pratisevanā prāṇatipātādilakṣaṇā paṃcavidhā ādhākarmopabhogādilakṣaṇā anekavidheti, tatra mūlaguṇapratisevanāsaṃraṃbhādibhedaścitrā