Vavahara v21.p203

v21.p203

vyavahāra - chaṃdasūtram - 1-1 /18 bhavati | tadyathā-pratisevaneti pratisevanā kṛtsnamevaṃ saṃcayakṛtsnamāropaṇākṛtsnaṃ anugrahakṛtsnamanuddhātaṃ kṛtsnaṃ niravaśeṣaṃ kṛtsnamiti | tatra pratisevanākṛtsnaṃ | tataḥ parasyānyasya pratisevanāsthānasyāsambhavāt | sañcayakṛtsnamaśītaṃmāsaśataṃ | tataḥ parasya saṃcayasyābhāvāt āropaṇākṛtsnaṃ ṣāṇmāsikaṃ, | tataḥ parasya bhagavatovardhamānasvāminaḥ tīrthe āropaṇasyābhāvāt, anugrahakṛtsnaṃ yat ṣaṇṇāṃ māsānāmāropitaṃ ṣaṭ divasā gatāstadanantaramanyat ṣaṇmāsān āpannastato yat avyūḍhaṃ tatsamastaṃjhoṣitaṃ paścāt yadanyat ṣāṇmāsikamāpannaṃ tadvahati, tathā cāha- 'chaddiṇagahiehiṃ' ti, atra tṛtīyā saptamyarthe pūrvaṣaṇmāsasambandhiṣu ṣaṭsudineṣu gateṣu vadanyat ṣāṇmāsikamāropitamuhyate | atra yasmāt pañcamāsāñcaturviṃśatidivasāścāropitāstata etadanugrahakṛtsnamanugrahakṛtsnagrahaṇena niranugrahakṛtsnamapi sūcitaṃ draṣṭavyaṃ | taccaivaṃ bhāvanīyaṃṣaṇmāse pratisthāpite pañcamāsāścaturviṃśatidivasāśca vyūḍhāstadanantaramanyat ṣāṇmāsikamāpannastataḥ tadvahati | pūrvaṣaṇmāsasya ṣaṭ divasā jhoṣitāḥ anudghātakṛtsnaṃ yat kālaguru yathā māsagurukādi athavā nirantaraṃ dānamanudghātakṛtsnaṃ | atra māsalaghukādyapi nirantaraṃ dīyamānamanudghātamavasātavyaṃ | yadi vā anudghātaṃ trividhaṃ tadyathā- kālagurutapoguru ubhayaguruca | tatra kālagurunāma yat grīṣmādau karkaśe kāle dīyate | tapoguru yadaṣṭamādi dīyate niraṃtaraṃ vā ubhayaguru yat grīṣmādau kāle nirantaraṃ ca dānaṃ niravaśeṣaṃ kṛtsnaṃ nāma yadāpannaṃ tatsarvamanyūnamanatiriktaṃ dīyate | athātra katamena kṛtsnenāropayitavyaṃ | ucyate[ bhā. 576 ] etto samārohejjā anuggahakasiṇeṇa cinnasesaṃmi
āloyaṇaṃ suṇettā parisajjāyaṃ ca vināya ||
bṛ- etto iti, prākṛtaśailīvaśāt ṣaṣṭyarthe pañcamī | amīṣāṃ ṣaṇāṃ kṛtsnānāṃ madhye anugrahakṛtsnena prāgāropitasya cīrṇe śeṣe cīrṇaśepeṣu divaseṣu āropayet | kiṃkṛtvā anugrahakṛtsnenārapayet ityata āhaālocanāṃ hā duṣṭu kṛtamityādi nindan puraḥsaraṃ śrutvā ākarṇya tathā puruṣajātaṃ dhṛtisaṃhananābhyāṃ durbalaṃ vijñāya | iyamatra bhāvanā-yadiṣaṇmāsāpanno dhṛtisaṃhananābhyāṃ ca durbalastataste anugrahakṛtsnena dīyante | atha tīvrādhyavasāyena pratisevitaṃ rāgadveṣādhyavasāyakaluṣitena vālocitaṃ dhṛtisaṃhananābhyāṃ ca na durbalastataste niranugrahakṛtsnenāropyante ṣaṭsu divaseṣu śeṣeṣu tadanyat ṣāṇmāsikamāropyate iti bhāvaḥ | samprati pratisevanālocanāviṣayācaturbhagikākhaṇḍasūtraṃ puvvaṃ paḍiseviyamityādi vyākhyānayatipuvvānupuvvi duvihā, paḍisevaṇāe taheva āloe |

paḍisevaṇa āloyaṇapuvvaṃ pacchāva caubhaṃgo ||
vṛ- sūtre pūrvamiti padaikadeśe padasamudāyopacārāt pūrvānupūrvīti pratipattavyam | pūrvānupūrvīti pratipattavyam | pūrvānupūrvī nāma anuparipāṭiḥ sādvidhā | tadyathā-pratisevane tathaiva āloce ālocanāyāṃ tatra pratisevane ālocanāyāṃ ca pūrvaṃ paścāditi padābhyāṃ caturbhaṅgī | sā ca yathā sūtre tathā uccārayitavyā paraṃ sūtre pūrvaśabdaḥ pañcācchabdaśca sākṣādupāttaḥ | pūrvaśabdaśca pūrvānupūrvīvācakaḥ | paścācchabdaśca paścādanupūrvyābhidhāyī | tata evaṃ bhaṅgoccāraṇaṃ draṣṭavyam | pūvānupūrvyā pratisevitaṃ pūrvānupūrvyā ālocitam 1, pūrvānupūrvyā pratisevitaṃ paścādanupūrvyā ālocitam, paścādānupūrvyā pratisevitaṃ pūrvānupūrvyā ālocitaṃ 3, paścādānupūvyā pratisevitaṃ paścādānupūrvyā ālocitaṃ 4 | caturbhaṅgī bhāvanārthamevāhapuvvānupuvvi paḍhamo, vivarīe biiya taiyae gurugo | āyariyakāraṇā vā pacchā pacchāvasuṇo u !!