Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p22

Vyavahāravṛtti v21.p22

Language
Sanskrit

v21.p22

pīṭhikā - [bhā. 45] mūlaguṇe mūlaguṇaviṣayā paṃcavighā pratisevanā tasyāśca paṃcavidhāyāḥ pratisevanāyāḥ saṃraṃbhādibhedataḥ pratibhedaṃtrirupāyā iyaṃ vakṣyamāṇaprarupaṇā saṃraṃbhādivyākhyānarupā bhavati tāmeva darśayati || [bhā.46] saṃkappo saṃraṃbho paritāvakārī bhave samāraṃbho |
āraṃbhāuddavau, savvanayāṇapisuddhāṇaṃ || vṛ- prāṇātipātaṃ karomīti yaḥ saṃkalpo'dhyavasāyaḥ sa saṃraṃbho yastu parasya paritāpako vyāpāra sasamāraṃbhaḥ apadrāvayato jīvitātparaṃ vyaparopayato vyāpāraḥ āraṃbhāḥ āha ca cūrṇīkṛt pāṇāivāyaṃ karomītijosaṃkappaṃkareiciṃtayatītyarthaḥ saṃraṃbhevaṭṭaiparitāvaṇaṃkareisamāraṃbhe vaṭṭaitietaccasaṃraṃbhāditritayaṃ sarvanayānāmapi śuddhānāṃ summataṃ atha śuddhāṇamityatra prākṛtatvāt pūrvasyākārasya lopī draṣṭavyaḥ tato'yamarthaḥ sarvanayā nāmapyaśuddhānāme tat saṃraṃbhādi tritayaṃsammataṃ na tu śuddhānāmiti, athake nayāḥ śuddhāḥ kevā'śuddhāḥ itiśuddhāśuddhanayapratipādanārthamāha - [bhā.47] savvetihotisuddha, natthi asuddhonayousaṭhāṇe|
puvvāvapacchimāṇayausuddhacaupacchimātesiṃ || vṛ-nayāḥ saptatadyathā, naigamaḥ, saṃgraho, vyavahāraḥ, ṛjusūtraḥ, śabda, samabhiruḍha, evaṃbhūta iti, eteca sarve nayā svasthāne nijanijavaktavyatāyāṃ śuddhā nāsti sakaścinnayo yaḥ svavaktavyatāyāmapyaśuddhaḥ sarveṣāmapiparipūrṇasvavaktavyatābhyupagamaparatvāta uktaṃcaniyayavayaṇijasavvāsavva nayāparaviyālaṇe mohā yadyappetadasti tathāpi naitat prastutopayogi, sarvanayānāṃ saṃraṃbhāditritayānabhyupagamāt; tataḥ prakārāṃtareṇa śuddhāśuddhanayaprarupaṇāmāha puvvāvetyādi pūrvāṃ ādinā vā śabda: prāguktapakṣāpekṣayā pakṣāṃtaratādyotanārthaḥ paścimānāṃ caturṇāṃ ṛjusūtrādīnāṃ nayānāṃye naigamasaṃgrahavyavahārarupāstrayasteśuddhāḥ śodhayaṃti karmāmalinaṃ jīvamiti śuddhāśuddharaṃtarabhūta ṇya'rthāt ktapratyayaḥ, na u pacchimātesiṃ na tuyeteṣāmādimānāṃpaścimāñjusūtrādayasteśuddhāḥ anuyāyidravyā'nabhyupagamasteṣāṃviśodhakatvāyogāt kathaṃ punarādyāstrayonayāḥ śuddhā ityata āha[bhā.48] veṇaie micchattaṃ vavahāranayaujaṃ visohiti|
tamhātevviyasuddhā bhaiyavvaṃ hoiiyarehiṃ || vṛ- vainayiko nāma mithyādṛṣṭistasmin yan mithyātvaṃ yat vyavahāranayā evaturevakārārthaḥ, naigamasaṃgrahavyavahāraḥ śodhayaṃti apanayaṃti, tehyanuyāyidravyābhyupagamaparā stataḥ kṛtakarmaphalopabhogopapatteḥ saddharmadeśanādau pravṛttiyogato bhavati tātvikī śuddhiḥ tasmāttaeva śuddhaḥ bhaiyavyaṃ hoi iyarehiti, itara jusūtrādibhirnarmithyātvaśodhimadhikṛtya bhajanīyaṃ, śuddhyatīti bhāvaḥ, tehi paryāyamātramabhyupagacchaṃti,paryāvāṇāṃ parasparamātyaṃtikaṃbhedaṃ, tataḥ kṛtavipraṇāśādidoṣa prasaṃgaḥ, tathāhi manuṣyeṇakṛtaṃkanekiladevobhuṃkto, manuṣyāvasthātaścadevāvasthā bhinnā,tatomanuṣyakṛtakarmavipraṇāśo, manuṣyeṇa satā tasyopabhogābhāvāt devasya ca phalopabhogo'kṛtābhyāgamaḥ, devena satā tasya karmaṇo'karaṇāt kṛtavipraṇāśādi doṣaparijñāne ca na ko'pi dharmaśravaṇe anuṣṭhāne vā pravarteta, iti mithyātvaśuddhyabhāvastadabhāvāccanateśuddhā iti, etadevaspaṣṭataraṃvibhāvavipurāha || [bhā.49] vavahāranayassāyā kammakāuṃphalaṃ saṃmaṇuhoi |
iya veṇaiekahaṇaṃ visesaṇe māhumicchattaṃ ||