Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p224

Vyavahāravṛtti v21.p224

Language
Sanskrit

v21.p224

dvayoḥ saṃsakte upāśraye vṛṣṭikāye ca nipatati asaṃyamadoṣau saṃyavirādhanārūpau doṣau | tathā hi-saṃsaktatve dupratyekṣaṇīyā vasatiriti tatrāvasthāne sphuṭā saṃyamavirādhanā, | tathā vṛṣṭikāye'pi nipatati keṣucit pradeśeṣu vasatirgalatīti tatrāpi saṃyamavirādhanā apkāyasaṃyamavirādhanāsaṃbhavāt | anyacca vṛṣṭikāye nipatati upadhirapkāyena stīmpate stībhitena copadhinā śarīralagnena rātrau nidrā nāyāti nidrāyā abhāve ca ajīrṇadoṣaḥ | tasmāt saṃsaktāyāṃ vasatau vṛṣṭikāye ca nipatati niyamatobhi gantavyā abhiśayyeti tadevamuktaṃ gantavyakāraṇaṃ | tathā cāha[bhā. 641 ]
diṭṭhe kāraṇagamanaṃ jai ya guruvaccae tao gurugā | orāla itthapellaṇa saṃkā paccatthiyā dosā ||
vṛ- dṛṣṭaṃ upalabdhaṃ bhagavadupadeśataḥ pūrvasūribhiḥ kāraṇe asvādhyāyādilakṣaṇe abhiśayyāyāṃ gamanaṃ | tatra yadyevaṃ dṛṣṭe kāraṇagamane gururabhiśayyāmabhinaiṣedhikī vā vrajet | tatastasya prāyaścittaṃ gurukāścatvāro gurumāsāḥ, | ko doṣo gurugamane iti cedata āha-urāletyādi ācāryaḥ prāya udāraśarīro bhavet | sahāyā api ca kathamapi tasya stokā abhavan | tataḥ kāścana striyaḥ sahāyādīnasthāpayitvā hṛdayādinā prerayeyuḥ preraṇenācāryamupasargayeyuḥ | anyacca śayyātarādīnāṃ śaṅkā samupajāyate | tathā kiṃ vasatāvācāryo noṣitaḥ nūnamagārī pratisevituṃ gata iti yadi vā pratyarthikaḥ pratyanīkāḥ prativādyādayo'lpasahāyamupalabhya vināśayeyustata evamācāryagamane doṣāstasmāttena na gantavyamiti, na kevalamācāryeṇa na gantavyaṃ | kintvetairapi na gantavyam | ke te ete ityāha

gurukaraṇe paḍiyārī bhaeṇaṃ balavaṃ kareja je rakkhaṃ | kaṃdaṣpaviggahī vā aciyatto ṭhāṇaduṭṭho vā ||
vṛ- gurorācāryādiḥ karaṇe karaṇaviṣaye ye praticāriṇaḥ praticārakāḥ kāyikīmātrakādisamarpakā viśrāmakāśca tairna gantavyam | teṣāṃ gamane guroḥ sīdanāttathā bhayena paścāt vasatāvapāntarāle'bhiśayyāyāṃ vā taskarādisamutthena bhayena sarvairapi sādhubhirnagantavyamātmasaṃyamavirādhanādoṣaprasaṅgāt | tathā yo balavān gurvādīnāṃ taskarādibhyo rakṣāṃ karoti tenāpi na gantavyam | tadgamane gurvādīnāmapāyasambhavāt | tathā yaḥ kandarpaḥ kandarpaśīlo yaśca vigrahī yathā tathā vā rāṭikaraṇaśīlaḥ yo vā yatra gamyate tatra śayyātarādīnāṃ kaiścidapi kāraṇaiḥ pūrvavairādibhiraviyattotti aprīto yaścasthānadṛṣṭaḥ purādiduṣṭaḥ etairapi sarvairna gantavyaṃ, pravacanoḍḍāhātmavirādhanādidoṣaprasaṅgāt | yadi kathamapi te gacchanti tato balādācāryādibhirvārayitavyāḥ iti | atha kāraṇe samutpanne teṣāṃ gacchatāṃ ko nāyakaḥ pravartayitavyaḥ ? ucyategaṃtavvagaṇāvacchedapavatti there ya gīyabhikkhūya |

eesiṃ asatīe aggīe merakahaṇaṃ tu ||
vṛ- kāraṇe'svādhyāyādilakṣaṇe samutpanne sati śeṣasādhubhirgantavyamabhigantavyamabhiśayyādi teṣāṃ ca gacchatāṃ nāyakaḥ pravarttinīyo gaṇāvacchedako vakṣyamāṇasvarūpaḥ tadabhāve pravartī, so'pi vakṣyamāṇasvarūpaḥ tadabhāve sthavirastasyāpyabhāve gītabhikṣurgītārthaḥ sāmānyavratī | eteṣāmasati abhāve'gītārtho'pi mādhyasthyādiguṇayuktaḥ pravartanīyaḥ | kevalaṃ tasminna gīte agītārthe 'merakahaṇaṃ tu' iti maryādayā samācāryāḥ kathanaṃ yathā sādhūnāmāvaśyake ālocanāyāṃ prāyaścittaṃ dīyate | namaskārapauruṣyādikaṃ ca pratyākhyānaṃ yat yasmai dātavyamityevamādi sarvaṃ kathyate iti bhāvaḥ | atha

Linked texts (1)