Vavahara v21.p237
Vyavahāravṛtti v21.p237
- Language
- Sanskrit
v21.p237
vyavahāra - chedasūtram - 1-1/20 pracaṇḍaścasa na māṃ muktvā anyena nivārayituṃ śakyate | nāpi rājā piṭṭanādi kārayan, tato yadi gurūṇāmanujñā bhavati tato'haṃ gacchāmīti śeṣaṃ pūrvagāthāgatamuttānamiti na vyākhyātam | atra codaka āha[bhā. 691] coei kahaṃ tubhe parihāratavaṃ gataṃ pavanaṃ tu | nikkhiviuṃ pesehā coyaga suṇa kāreṇamiṇaṃ tuṃ | |
vṛ- codayati praśnayati paro yathā-kathaṃ yūyaṃ takaṃ parihāratapaṃ pratipannaṃ parihāratapo vahantaṃ, nakkhiviumiti parihāratapo nikṣyi nikṣepaṃ parihāratapasaḥ kārayitvā preṣayata sa hi mahātapasvī duṣkarakārī tato na yuktametasya tapo mocayitvā preṣaṇamiti | atrācārya āha codaka bhṛṇu kāraṇamidaṃ yena kāraṇena sa tapo nikṣipya prakṣate tadeva kāraṇamāha
tikkhesu tikkhakajjaṃ sahamāṇesu ya kameṇa kāyavyaṃ | nayanāma na kāyavvaṃ vā uvādāya |
vṛ tīkṣṇaṃ nāma yadgurukamatipāti ca | teṣu tīkṣṇeṣu kāryeṣu samutpanneṣu ya tīkṣṇakāryamitrataralopo draṣṭavyaḥ | tīkṣṇataraṃ kāryaṃ tatprathamaṃ kartavyaṃ paścāditarat | uktaṃ ca
yugapatsamupetānāṃ kāryāṇāṃ yadatipāti tatkāryaṃ, atipātiṣvapi phalaṃ phaladeṣvapi dharmasaṃyuktaṃ 'sahamānesuya' tti sahamānaṃ gurukamanatipāti ca teṣu sahamāneṣu punaḥ kāryeṣu samutpanneṣu | tadyathādeśakālādyaucityena yujyate tattathākrameṇa kartavyaṃ na ya nāma na kāyavvaṃti | na ca nāma tīkṣṇataraṃ kāryaṃ kṛtvā paścātsahamānakaṃ na kartavyaṃ kintu kartavyameva kāyavvaṃ vā uvādāyeti yadi vā dvayoratipātinoḥ kāryayoḥ samutpannayorgurulādhavacintāmupādāya yat gurukaṃ pravacanopakārisakalasaṅghasādhāraṇaṃ ca tatkartavyamitaradatipātyupekṣate | yatra yaduktaṃ tīkṣṇataraṃ prathamataḥ kṛtvā paścātsahamānakaṃ kartavyaṃ | na ca tannakartavyamiti tatra dṛṣṭānto vraṇakriyāḥ | tāmevāha
vaṇa kiriyāe jo hoi vāvaḍā jaradhanuggahādīyā | kāumuvaddavakiriyaṃ sameti to taṃ vaṇaṃ vijjā ||
vṛ- vraṇakriyāyāṃ prārabdhāyāmapāntarāle yā bhavati vyāpadupadravaḥ kāpyāpadityāha | jvaradhanugrahādikā jvaro vā samutpanno dhanugraho vā vātaviśeṣaḥ ādiśabdāttadanyeṣāṃ gurukavyādhi viśeṣāṇāṃ jīvitāntakāriṇāṃ parigrahaḥ | tasya vyāpallakṣaṇasya upadravasya kriyāṃ kṛtvā tataḥ paścāttaṃ vraṇaṃ vaidyāḥ śamayanti | eṣa dṛṣṭānto'yamarthopanayaḥ
jaha ārogge pagayaṃ emeva imaṃmi kammakhavaṇeṇa | iharāu avacchallaṃ ohāvaṇa titthahānī ya ||
vṛ- yathā vaidyakriyāyāmārogyaprakṛtaṃ yenārogyaṃ bhavati, tatprathamaṃ kriyate śeṣaṃ paścādityarthaḥ evameva anenaiva prakāreṇa asminnapi mokṣānuṣṭhāne karmakṣapaṇena prakṛtaṃ yenānuṣṭhāne karmakṣapaṇamacirādbhavati, tatprathamataḥ kartavyamiti bhāvaḥ | iyamatra bhāvanā mokṣārthaṃ kriyamāṇāyāṃ kriyāyāmapāntarāle yadantarāyamupajāyate, yenākriyamāṇena prāyaścittamupajāyate, tat prathamataḥ karttavyamitarat paścāttathā cātrāpi parihāratapasyuhyamāne antarā saṅghādikāryamupasthitam | tataḥ parihāratapo nikṣipya tat kriyate, anyathā prāyaścittāpattitaḥ karmakṣapaṇā'saṃbhavastathā cāha- itatharā adhikṛtasaṅghādiprayojanākaraṇe avātsalyaṃ saṅghāvātsalyapratyayaṃ, apabhrājanāpratyayaṃ, tīrthahāniścatīrthahānipratyayaṃ ca prāyaścittamāpadyate
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit