Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p238

Vyavahāravṛtti v21.p238

Language
Sanskrit

v21.p238

uddeśaka : 1, mūla : 20, [bhā. 694]
iti ||

apparihārī gacchati tassa asatīe jo u parihārī | ubhayammi vi aviruddhe āyaraheuṃ tu taggahaṇaṃ ||
vṛ- atreyaṃ sāmācārī yadyaparihārikaḥ sūtrārthasampannaḥ salabdhikaśca tatkāryaṃ sādhayituṃ samarthaḥ tataḥ sa gacchati | tasya tathābhūtasyāpārihārikasyāsatyavidyamānatve yaḥ parihārī pārihārikaḥ sa gacchati evamubhayasminnapi apārihārike pārihārike ca gamane aviruddhe tatsūtre tadbhahaṇaṃ tasyaiva pārihārikasya grahaṇaṃ kṛtaṃ tadādarahetoḥ sūtre dvitīyāpañcamyarthe ādarakhyāpanārthamityarthaḥ | kimuktaṃ bhavati ? yadi pārihāriko'pi gacchati tataḥ sutarāmapārihārikeṇa gantavyamiti khyāpanārthaṃ pārihārikagrahaṇaṃ na cobhayagrahaṇamupapattimat pārihārikagrahaṇenaivoktiyuktiḥ ubhayagrahaṇasya siddhatvāt | yadi punarapārihārikagrahaṇameva kevalaṃ syāttataḥ pārihāriko na yātīti pratipattiḥ syānna cai tatsamīcīnamato yathā nyāsaḥ śreyāniti samprati tasya saṃsthitasya sahāyacintāṃ karoti

237
saṃviggamaṇunajuo, asatī amaṇunamīsapaṃtheṇaṃ | samaṇuṇesuṃ bhikkhaṃ kāuṃ vasae'maṇuṇesu ||
vṛ- sa pārihārika saṃvignamanojñayukto, asati manojñe saṃvignā'manojñasahāyo gacchet | iyamaṃtra bhāvanā-tasya pārihārikasya gantuṃ prasthitasya saṃvigno manojñaśca sahāyo dātavyaḥ, manojñaḥ sāṃbhogikastadabhāve saṃvigno'sāṃbhogikaḥ | evaṃbhūtasahāyasya ca yadi sāmarthyamasti | tataḥ utsargataḥ kalpate nirviśamānakasya sato gantuṃ, nirviśamānako nāma parihārakalpasthitaḥ | atha nāsti sāmarthyaṃ tataḥ parihāratapo nikṣipya gokulādiṣu pratibandhamakurvan gacchati | tatra yaduktaṃ- 'jaṇaṃ jaṇaṃ disā sāhammiyā taṇaṃ taṇaṃ disaṃ uvalittae' iti tadvyākhyānamāha-mīsapaṃtheṇa miśreṇa sādharmikā sādharmika yuktena pathā gantavyam | asyaiva vyākhyānamāha-samaṇuṇesu ityādisa parihārikaḥ samanojñeṣu saṃbhogikeṣu bhikṣāṃ kṛtvā manojñeṣu saṃbhogikeṣu vasati | atra catvāro bhaṅgāstadyathā manojñeṣu bhikṣāṃkṛtvā manojñeṣu vasati eṣa prathamo bhaṅgaḥ sākṣādupāttaḥ | etasyāsaṃbhave sāṃbhogikeṣu bhikṣāṃ kṛtvā asāṃbhogikeṣu vasati 2 | etasyāpyabhāve tṛtīyaḥ asāṃbhogikeṣubhikṣāṃ kṛtvā sāṃbhogikeṣuvasati 3 | etasyāpyasaṃbhave caturthaḥ asāṃbhogikeṣu bhikṣāṃ kṛtvā asāṃbhogikeṣu vasati | evamete saṃvijña sāṃbhogikeṣu catvāro bhaṅgā uktāḥ | evaṃ saṃvignā saṃvijña sāṃbhogikādiṣu draṣṭavyāstathā cāha

emevaya saṃvigge asaṃvigge ceva ettha saṃjogā |
pacchākar̤a sābhiggaha sāvagasaṃvigga pakkhīya ||

vṛ- yathā saṃvijña sāṃbhogikāsāṃbhogikeṣu caturbhaṅgayā bhikṣāvasataya uktā, evameva anenaivaprakāreṇa saṃvigne'saṃvigne vā sāṃbhogike bhikṣāvasativicāre saṃtogā vaktavyāḥ | evameva asaṃvignāḥ sāṃbhogikāḥ paścātkṛtasamigrahanirabhigrahaśrāvakeṣu teṣāmapyasaṃbhave | saṃvijñapākṣikāsaṃbijñapākṣika śrāvakeṣu pratyekaṃ catvāraḥ saṃyogāḥ kartavyāḥ | sarvatra ca pūrvapūrvacaturbhaṅgī caturthabhaṅga uttarottara caturbhaṅgayāṃ prathamo bhaṅgaḥ | tadyathā-saṃvignāsaṃvibhogikeṣu bhikṣāṃ kṛtvā saṃvijñāsaṃbhogikeṣu vasati 1 | etasya bhaṅgasyābhāve saṃvignāsaṃbhogikeṣu bhikṣāṃ kṛtvā asaṃvijñāsāṃbhogikeṣu vasati 2 | asaṃvijñāsāṃbhogikeṣu bhikṣāṃ kṛtvā saṃvijñāsāṃbhogikeṣuvasati 3 | asyāsaṃbhave asaṃvijñāsāṃbhogikeṣu bhikṣāṃ kṛtvā asaṃvignāsāṃbhogikeṣu

Linked texts (1)