Vavahara v21.p250
Vyavahāravṛtti v21.p250
- Language
- Sanskrit
v21.p250
dyauṣadhopayogato vākpāṭavaṃ, śarīrajāḍyāpahāryauṣadhābhyavahārataḥ śarīralaghutā, dugdhapraṇītāhārā'bhyavahārato medhāviśiṣṭaṃ ca dhāraṇāvalaṃ, sarpiḥ sanmiśrabhojana bhuktita urjā ghṛtena pāṭavamiti vacanāt deśataḥ sarvato vā snānena vastrādibhūṣāyāṃ ca tejasvitā pratipakṣavidyāgrahaṇato mahānmānasiko'vaṣṭambhaḥ | etatsarvaṃ vādavelāyāmupayogi | tathā cāha
vāyāpuggalalahuyā mehāujjāya dhāraṇābalaṃca | tejassiyā sattaṃ, vāyāya iyaṃmi saṃgāme ||
bṛ- vāg vyaktākṣarā, pudgalalaghutā śarīrapudgalānāṃ jāḍyāpagamaḥ, meghā apūrvāpūrvaūhaṇohātmako jñānaviśeṣaḥ | ūrjā balaṃ prabhūtatarabhāṣaṇe'pi pravardhamānasvabalaḥ āntaraṃ utsāhaviśeṣa ityarthaḥ | dhāraṇābalaṃ prativādinaḥ śabdatadarthāvadhāraṇaṃ balaṃ, tejasvitā prativādikṣobhāpādikā śarīrasya sphūrtimatī dīpyamānatā, satvaṃ prāṇavyaparopaṇasamarthavidyāprayoge'pyacalitastanmānopamardahetuvaṣṭambhaḥ | etatsarvaṃ vāṅmaye saṃgrāme upayujyate |
mū. (21) parihārakappaṭhite bhikkhū vahiyā therāṇaṃ veyāvaḍiyāgacchejjā | therāya se no sarejā kappai se nivvisamāṇassa egarāiyāe paḍimāe" 0
vṛ- atranosarejjā itiviśeṣaḥ, śeṣaṃ samastamapipūrvavat | no sarejjā ityasyāyamarthaḥ eṣa parihāratapo vahan taṣṭhitīti sthavirā ācāryā na smareyuḥ | kasmānna smareyuriti cet ? ucyate-vyākṣepāt | tathā cāhana sarai ityādi pūrvagāthāścārdhaṃ vidyānāṃ nimittānāṃ pratyuttarāṇāṃ ca kathanato bahuvidhasandeśakathanato vā ācāryo na smarati | tatastasminna smaraṇe sati nirviśamānaka eva gacchet | gatvā ca yatra gantavyaṃ tatra yatkaroti tadāha[ bhā. 750 ]
tattha gatoviya saṃto purisaṃ thāmaṃ ca nāuto ṭhavaṇaṃ | sāhīṇamasāhīṇe gurummi ṭhavaṇā asahaṇeu ||
vṛ- gato'pi ca sanpuruṣaṃ prativādilakṣaṇaṃ pracaṇḍaṃ vā sthāmaprāṇamātmanī jñātvā tadanantaraṃ yadi samarthamātmānaṃ saṃbhāvyāditadāna nikṣipati, athāśaktiḥ saṃbhāvyate tataḥ sthāpanānikṣepaṇaṃ parihāratapasaḥ karttavyam | kimuktaṃ bhavati ? durjayaḥ khalu prativādī na yathākathañcana jetuṃ śakyate ahaṃ ca kṣāmatayā bahuvidhamuttaraṃ dātumaśakto matimohovā tadānīṃ mama kṣāmasvā bhavet iti yadi saṃbhāvayati, tarhi nikṣipati, | atha kathaṃ sa nikṣipatītyata āha-sāhīṇetyādi svādhīne sanniṭṭaṃte, asvādhine asannihite gurāva sahasya sthāpanā parihāratapaso nikṣepaṇaṃ bhavati | iyamatra bhāvanā-yadyācāryaḥ sanniṭṭhito bhavati tataḥ sa eva taṃ nikṣepayati | atha nāsti sannihitaḥ tato na śaktaḥ kṣāmatvena parivādinaṃ jetumityālambanataḥ svayaṃ nikṣipati | atra para āha-‘“nanu yadi svayaṃ nikṣipati tataḥ sa ātmacchaṃdasā nikṣipan yadi udghātitaṃ vahati tato anudghātitaṃ prāpnoti | athānudghātitaṃ tataḥ parataraṃ sthānamāpnoti' iti | sūrirāha[ bhā. 751] kāma appacchaṃdo nikkhiyamāṇo u dosavaṃ hoi |
taṃ puna jujjai asaḍhe tīriyakajje puna vahejjā ||
vṛ- kāmaśabdo makaradhvaje avadhṛtau ca | ihāvadhṛte kāmamavadhṛte kāmamavadhṛtametat ātmacchaṃdasā nikṣipan doṣavān bhavati paraṃ niṣkāraṇe, yadi punaraśaṭhaḥ san evaṃ cintayatina śaktaḥ kṣāmatayā paravādinaṃ jetumidānīṃ tīritaḥ kāryaḥ samāptakāryaḥ | punarbhūyo vaheyamiti tatastasmin nikṣepaṇaṃ yujyate eva aduṣṭameva
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit