Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p250

Vyavahāravṛtti v21.p250

Language
Sanskrit

v21.p250

dyauṣadhopayogato vākpāṭavaṃ, śarīrajāḍyāpahāryauṣadhābhyavahārataḥ śarīralaghutā, dugdhapraṇītāhārā'bhyavahārato medhāviśiṣṭaṃ ca dhāraṇāvalaṃ, sarpiḥ sanmiśrabhojana bhuktita urjā ghṛtena pāṭavamiti vacanāt deśataḥ sarvato vā snānena vastrādibhūṣāyāṃ ca tejasvitā pratipakṣavidyāgrahaṇato mahānmānasiko'vaṣṭambhaḥ | etatsarvaṃ vādavelāyāmupayogi | tathā cāha

vāyāpuggalalahuyā mehāujjāya dhāraṇābalaṃca | tejassiyā sattaṃ, vāyāya iyaṃmi saṃgāme ||
bṛ- vāg vyaktākṣarā, pudgalalaghutā śarīrapudgalānāṃ jāḍyāpagamaḥ, meghā apūrvāpūrvaūhaṇohātmako jñānaviśeṣaḥ | ūrjā balaṃ prabhūtatarabhāṣaṇe'pi pravardhamānasvabalaḥ āntaraṃ utsāhaviśeṣa ityarthaḥ | dhāraṇābalaṃ prativādinaḥ śabdatadarthāvadhāraṇaṃ balaṃ, tejasvitā prativādikṣobhāpādikā śarīrasya sphūrtimatī dīpyamānatā, satvaṃ prāṇavyaparopaṇasamarthavidyāprayoge'pyacalitastanmānopamardahetuvaṣṭambhaḥ | etatsarvaṃ vāṅmaye saṃgrāme upayujyate |
mū. (21) parihārakappaṭhite bhikkhū vahiyā therāṇaṃ veyāvaḍiyāgacchejjā | therāya se no sarejā kappai se nivvisamāṇassa egarāiyāe paḍimāe" 0
vṛ- atranosarejjā itiviśeṣaḥ, śeṣaṃ samastamapipūrvavat | no sarejjā ityasyāyamarthaḥ eṣa parihāratapo vahan taṣṭhitīti sthavirā ācāryā na smareyuḥ | kasmānna smareyuriti cet ? ucyate-vyākṣepāt | tathā cāhana sarai ityādi pūrvagāthāścārdhaṃ vidyānāṃ nimittānāṃ pratyuttarāṇāṃ ca kathanato bahuvidhasandeśakathanato vā ācāryo na smarati | tatastasminna smaraṇe sati nirviśamānaka eva gacchet | gatvā ca yatra gantavyaṃ tatra yatkaroti tadāha[ bhā. 750 ]
tattha gatoviya saṃto purisaṃ thāmaṃ ca nāuto ṭhavaṇaṃ | sāhīṇamasāhīṇe gurummi ṭhavaṇā asahaṇeu ||
vṛ- gato'pi ca sanpuruṣaṃ prativādilakṣaṇaṃ pracaṇḍaṃ vā sthāmaprāṇamātmanī jñātvā tadanantaraṃ yadi samarthamātmānaṃ saṃbhāvyāditadāna nikṣipati, athāśaktiḥ saṃbhāvyate tataḥ sthāpanānikṣepaṇaṃ parihāratapasaḥ karttavyam | kimuktaṃ bhavati ? durjayaḥ khalu prativādī na yathākathañcana jetuṃ śakyate ahaṃ ca kṣāmatayā bahuvidhamuttaraṃ dātumaśakto matimohovā tadānīṃ mama kṣāmasvā bhavet iti yadi saṃbhāvayati, tarhi nikṣipati, | atha kathaṃ sa nikṣipatītyata āha-sāhīṇetyādi svādhīne sanniṭṭaṃte, asvādhine asannihite gurāva sahasya sthāpanā parihāratapaso nikṣepaṇaṃ bhavati | iyamatra bhāvanā-yadyācāryaḥ sanniṭṭhito bhavati tataḥ sa eva taṃ nikṣepayati | atha nāsti sannihitaḥ tato na śaktaḥ kṣāmatvena parivādinaṃ jetumityālambanataḥ svayaṃ nikṣipati | atra para āha-‘“nanu yadi svayaṃ nikṣipati tataḥ sa ātmacchaṃdasā nikṣipan yadi udghātitaṃ vahati tato anudghātitaṃ prāpnoti | athānudghātitaṃ tataḥ parataraṃ sthānamāpnoti' iti | sūrirāha[ bhā. 751] kāma appacchaṃdo nikkhiyamāṇo u dosavaṃ hoi |
taṃ puna jujjai asaḍhe tīriyakajje puna vahejjā ||
vṛ- kāmaśabdo makaradhvaje avadhṛtau ca | ihāvadhṛte kāmamavadhṛte kāmamavadhṛtametat ātmacchaṃdasā nikṣipan doṣavān bhavati paraṃ niṣkāraṇe, yadi punaraśaṭhaḥ san evaṃ cintayatina śaktaḥ kṣāmatayā paravādinaṃ jetumidānīṃ tīritaḥ kāryaḥ samāptakāryaḥ | punarbhūyo vaheyamiti tatastasmin nikṣepaṇaṃ yujyate eva aduṣṭameva

Linked texts (1)