Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p278

Vyavahāravṛtti v21.p278

Language
Sanskrit

v21.p278

tebhyaḥ āhārādikamutpādayati | 'ṭhavaṇa' tti sthāpanākulāni nirviśati | athavā yāni loke garhitāni kulāni tāni sthāpitānyucyante | teṣāmaparibhogyatayā janaiḥ sthāpitatvāt tebhyaḥ āhārādikamutpādayati | paloyaṇa tti saṅghaḍyāḥ satatamāhārālolyataḥ pralokanā yena kriyate śarīrasya vā śubhavarṇādi nirīkṣaṇārthaṃ pralokanā | tathā abhyāhṛtāni ācīrṇānanācīrṇāṃścāhārān yo gṛhṇāti | yastu pūrvasaṃsaktān mātāpitrādīn paścātsaṃstutān śvaśrūprabhṛtīn upajīvati, yadi vā pūrvaparicitānapyāhāralolyataḥ pūrvasaṃstutān paścātsaṃtsutān vā karoti | tathā nityapiṇḍamagra piṇḍaṃ ca yo bhuṅakte sa deśataḥ pārśvasthaḥ | | sāmpratamabhyāhṛtapiṇḍaṃ niyatapiṇḍaṃ ca vyākhyānayatiāiṇamanāiṇaṃ nisīha bhihaḍaṃ ca no nisīhaṃca |

sābhāviyaṃ ca niyayaṃ nikāyaṇa nimaṃtaṇe lahuo ||
|
vṛ- abhyāhṛtaṃ dvividhamācīrṇamanācīrṇaṃ ca | tatrācīrṇamupayogasaṃbhave gṛhatrayamadhye, tataḥ paramanācīrṇamupayogāsambhāvāt | anācīrṇamapi dvividhā-niśīthābhyāhṛtaṃnonisīthābhyāhataṃ ca | tatra yatsādhoraviditamabhyāhṛtaṃca tanniśīthābhyāhṛtamitarat sādhorviditamānītaṃno niśīthābhyāhṛtaṃ | etāni kāraṇe niṣkāraṇe vā kathaṃcit yathābhigṛhṇāno deśataḥ pārśvasthaḥ, niyataṃ trividham | tadyathā- svābhāvikaṃ, nikācitaṃ, nimantritaṃ ca | tatra yannasaṃyatārthameva kintu ya eva śramaṇo'nyo vā prathamamāgacchati tasmai yadagraṃpieḍādidīyate, tatsvābhāvikam | yatpunarbhūtikarmādikaraṇataścaturmāsādikaṃ kālaṃ yāvatpratidivasaṃ nikācit nibaddhīkṛtaṃ gṛhyate tannikācitam | yattu dāyakena nimantraṇāpurassaraṃ pratidivasaṃ niyataṃ dīyate tannimantritam | etānyapi gṛhṇāno deśataḥ pārśvasthaḥ, svābhāvikaniyate nikācane nimantraṇe ca sarvatra prāyaścittaṃ māsalaghuḥ | | atha pārśvastho bhūtvā kathaṃ saṃvignavihāramupapadyate yenocyate-'sa icchejā doccaṃ tameva ṭhāṇaṃ uvasaṃpajittāṇaṃ viharittae' ityādi, tata āha

saṃvignajano jaḍḍo jaha suhito sāraṇāe caiou |
vacca saṃbharamāṇo taṃ ceva gaṇaṃ puno eti ||
vṛ- iha saṃvigno jano jaḍḍu iva hastīva veditavyaḥ | tathāhi yathā hastī vanādānīto ghṛtaguḍādibhiḥ puṣṭiṃnītaḥ smṛtvā vanaṃjagāma | taccavanamanāvṛṣṭibhāvato'vārībhūtaṃ | tatastatraduḥkhamanubhavat ghṛttaguḍādikaṃ smarati, smṛtvā ca bhūyo nagaramāyāti | evaṃ so'pyadhikṛtaḥ saṃvigno janaḥ saṃvignānāṃ madhye bhagavatprasādata utkṛṣṭaurāhāraiḥ poṣamupāgatastataḥ sukhitaḥ san smāraṇāmasahamānastayā tyājitaḥ pārśvasthavihāramupapadyate | tatra ca sthitaḥ pārśvastha iti kṛtvā śrāddhādibhirnādriyate kevalaṃ lokata ākrośamavāpnoti | yathāyaṃdhika śithilo jāta iti | tataḥ saṃvignānāṃ pūjāṃ satkāraṃ ca saṃsmaran tamevātmīyaṃ gaṇaṃ punareti samāgacchati | samāgataśca sannālocanādyarthamabhyuttiṣṭhati | tata idamāha

atthiya sesāvasesaṃ, jai natthī mūlamatthi tavaccheyā;
thovaṃ jai āvanno paḍitappae sāhuṇā suddho ||
vṛ- pūrvamidaṃ paribhāvanīyaṃ se tasya ālocanādyarthamabhyudyatasya sāvaśeṣaṃ cāritramasti | caśabdāt kiṃ vā nāsti | tato mūlaṃ dātavyam | mūlaṃ nāma sarvaparyāyocchedaḥ | athāsti cāritraṃ tatastasmai tapo vā dīyatāṃ cchedo vā | tatra yadi stokamāpanno bhavati stokaṃ nāma rātriṃdivapañcakādārabhya bhinnamāsaṃ yāvatsādhūnāṃ ca sa pratitarpitaḥ | tataḥ sa sādhutarpaṇādeva śuddha iti prasādena mucyate | māsādyāpattī

Linked texts (1)