Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p279

Vyavahāravṛtti v21.p279

Language
Sanskrit

v21.p279

tvantimapadahāsa iti gataṃ pārśvasthasūtramidānīṃ yathācchandasūtraṃ vaktavyam | tacca prāgevopadarśitam | idānīṃ yathācchandasvarūpaṃ varṇayati

ussuttamāyaraṃto ussūttaṃ caiva pannavimāṇo | eso u ahāchaṃdo icchācchaṃdo ya egaṭhā ||
vṛ- sūtrādurdhvaṃ uttīrṇaṃ paribhraṣṭamityarthaḥ | utsūtraṃ tadācaran pratisevamānastadeva yaḥ parebhyaḥ prajñāpayan vartate eṣa yathācchando'bhidhīyate | sampraticchandaḥ śabdārthaṃ paryāyeṇavyācaṣṭe | icchācchanda ityekārthaḥ | kimuktaṃ bhavati ? cchando nāma iccheti vyutpattiśca yathācchandaśabdasya prāgevopadarśitā utsūtramityuktamata utsūtraṃ vyākhyānayati[bhā. 862]
ussuttamanuvadiṭhaṃ sacchaṃdavigappiyaṃ ananuvādī | paratattiya pavittetiṃtaṇe ya eso ahācchaṃdo ||
vṛ- utsūtraṃ nāma yattīrthaṅkarādibhiranupadiṣṭaṃ tatra yā sūriparamparāgatā samācārī | yathā nāgilā rajoharaṇamūrdhvamukhaṃ kṛtvā kāyotsargaṃ kurvanti | vāraṇānāṃ vandanakekathamapītyucyateityādisāpyaṅgeṣūpāṅgeṣu nopadiṣṭetyanupadiṣṭaṃ śaṅketa tato'nupadiṣṭamāha - sacchandena svābhiprāyena vikalpitaṃ racitaṃ svecchākalpitamityarthaḥ | ataevānanupāti siddhāntena sahāghaṭamānakaṃna kevalamutsūtramācaran prajñāpayaṃśca yathācchandaḥ kintu yaḥ paratattiṣu gṛhasthaprayojaneṣu karaṇakaraṇānumatibhiḥ pravṛttaḥ parataptipravṛttaḥ | tathā tiṃtiṇo nāmayaḥ svalpe'pi kenacitsādhunāparāddhe'navarataṃ punaḥ punastaṃ ruṣannāste'yamevaṃ rūpo yathācchandaḥ tathā

sacchaṃdamativigappiya kiṃ cī sukhasāya vigai paḍibaddho | tihiṃ gāravehiṃ majjati taṃ jāṇāhī ahācchaṃdaṃ | |
vṛ- svacchandamativikalpitaṃ kiñcitkṛtvā tallokāya prajñāpayati | tataḥ prajñāpanaguṇena lokādvikṛtīrlabhate | tāśca vikṛtīḥ paribhuñjānaḥ svasukhamāsādayati, tena ca sukhāsādanena tatraiva ratimātiṣṭhati tathā cāha- sukhasvādane sukhāsvāde vikṛtau ca pratibaddhaḥ | tathā tena svacchandaḥ mativikalpitaprajñāpanena lokapūjyo bhavati | abhiṣṭarasāṃścāhārān pratilabhate vasatyādikaṃca viśiṣṭamataḥ sa ātmānamanyebhyo bahumanyate | tathā cāha-tribhirgauravairṛddhirasasālakṣaṇairmādyati ya evaṃbhūtastaṃ yathācchandaṃ saṃjānīhi | iha utsūtraṃ prarūpayan yathācchanda ucyate tata utsūtraprarūpaṇāmeva bhedataḥ prarūpayatiahacchaṃdassa parūvaṇa ussuttā duviha hoi nāyavvā |

caraṇesu gaīsujā, tattha caraṇa imā hoti ||
vṛ- yathācchandasaḥ prarūpaṇā utsūtrāsūtrāduttīrṇādvidhā bhavatijñātavyā | tadyathā caraṇeṣu caraṇaviṣayā gatiṣu gativiṣayā, | tatra yā caraṇe caraṇaviṣayā sā iyaṃ vakṣyamāṇā bhavati tāmevāhapaḍilehaṇa muhapottiya rayaharaṇa nisejja pāya matta paṭṭe |

paḍalāī colaunnā dasiyā paḍilehaṇā potte ||
vṛ yā mukhapottikā mukhavastrikā saiva pratilekhanīyā pātrapratyupekṣayā pātrakesarikāḥ kiṃ dvayoḥ parigraheṇa atiriktopadhigrahaṇena saṃbhavāt | tathā rayaharaṇanisejjatti kiṃ rajoharaṇasya dvābhyāṃ niṣadyābhyāṃ kartavyamityekā niṣadyāstu, pāyamattaetti yadevapātraṃ tadevamātraṃ kriyatām mātrakaṃ vā pātraṃ kiṃ dvayoḥ

Linked texts (1)