Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p337

Vyavahāravṛtti v21.p337

Language
Sanskrit

v21.p337

. vyavahāraṃ - chedasūtram-1-2/44 pratidivasaṃ ca śarīrasyodantaṃ vahanti | yadi punaḥ sambandhinaḥ svajanā vadeyurvayamauṣadhāni vaidyaṃ vāsaṃ vā saṃprayacchāmaḥ | paramasmākamāsanne praveśe sthitvā yūyaṃ praticaratha tatra yadiśobhano bhāvastadevaṃ kriyate | atha gṛhasthīkaraṇāya teṣāṃ bhāvaḥ | tadā na tatra nayanaṃ kintu svopāśraya eva dhriyate tatra ca triṣvapi āhāropadhiśayyāsu yatanā kartavyā | eṣa dvāragāthāsaṃkṣepārthaḥ sāmpratamenāmeva vivarīṣuḥ prathamato ranno niveiyaṃmītyetadvayākhyānayati[bhā.1096] puttādīnaṃ kiriyaṃsayameva gharaṃmi koikārejjā |
anujāṇate yatahiṃ ime ca gaṃtuṃpaḍiyarati || vṛ- yadi ko'pi rājā anyo vā tasya kṣiptacittasya sādhoḥ svajano gṛhe svayameva sādhunivedanāt prāk ātmanaivaputrādināṃ kriyāṃ cikitsāṃ kārayatitadā tasmai nivedite yuṣmadīyaḥ kṣiptacittojātaiti kathiteyaditeanujānateyathā tamatrasamāna yatetitaktaḥ satatranīyatenītaṃcasantamime'pigacchavāsinaḥ sādhavo gatvā praticaranti || [bhā.1097] osaha vejje demo paḍijaggahaṇaṃtahiṃ ṭhiyaṃ ceva |
tesiṃ virūva bhāvaṃnadetimānaṃ gihī kujjā || vṛ- kadācitsvajanāḥ brūyuḥ yathā auṣadhāni vaidyaṃ ca vayaṃ dadmaḥ | kevalamiha asminnasmākamāsanne pradeśe sthitaṃṇamityena pratijāgrata tatra yadi teṣāṃbhāvo virūpo gṛhasthī karaṇātmakastataḥ teṣāṃ tathārūpaṃ bhāvamiṅgitākārakuśalājñātvānadadatinaprayacchatinateṣāmāsannepradeśenayantītibhāvaḥ |kutaityāha-māetaṃgṛhasthī kuryuritihetoḥ sampratitīsuvijayaṇetyetadvyākhyānayati[bhā.1098] āhāra uvahisejjā uggama uppāyaṇā disujayaṃtā |
vāyādikhobhaṃmi vijayaṃtipatteyamissāvā || vṛ- āhāre upadhau śayyāyāṃ ca viṣaye udgamotpādanādiṣu ādiśabdādeṣaṇādi doṣaparigrahaḥ yatante prayatnaparā bhavanti | udgamotpādanādidoṣaviśuddhāhārādyutpādanena praticārakā anyepi ca yatamānāstaṃ praticarantītibhāvaḥ | eṣāyatanādaivika kṣiptacittatvedṛṣṭavyā evaṃvātādinādhātukṣobhe'pipratyekaṃpratyeka sāṃbhogikā miśrāvā asāṃbhogikaiḥ saṃmiśrā vāpūrvoktaprakāreṇa yatante || [bhā.1099] pubuddiṭho uvihī iha vikareṃtāṇa hoti tahaceva |
tegicchaṃmi kayammī ādesā tinnisuddho vā || . vṛ- yaḥ pūrvaṃ kalpādhyayane glānasūtra uddiṣṭaḥ pratipādito vidhiḥ sa eva ihāpi kṣiptacittasūtre'pi vaiyāvṛtyaṃ kurvatā tathaiva bhavati | caikitsyeca cikitsāsāḥ karmaṇi ca kṛte praguṇībhūte ca tasmin traya ādeśā eke bruvate | guruko vyavahāraḥ prasthāpayitavyo'pare bruvate laghuko'nye ācakṣate laghusvakaḥ | tatra tṛtīya ādeśaḥ pramāṇaṃ sūtropadiṣṭatvāt | athavā sa śuddho na prāyaścittabhāk paravaśatayā rāgadveṣābhāvena pratisevanādetadeva vibhāvayiṣaridamāha[bhā.1100] cauro yahuṃtibhaṃgātesiṃvayaṇaṃmihotipanavaṇā|
parisāemajjhami paṭṭavaṇā hoipacchittai || vṛ-iha cāritraviṣaye vṛddhihānyādigatāścatvārobhavanti bhaṅgāste cāgre ca vakṣyante | teṣāṃcabhaṅgānāṃ vacanena gāthāyāṃ saptamī tṛtīyārthe bhavati | parṣado madhye prajñāpanā prarūpaṇā tadanantaraṃ yadi bhavati