Vavahara v21.p36
Vyavahāravṛtti v21.p36
- Language
- Sanskrit
v21.p36
hyevaṃparibhāvayati, jñānadarśanacāritralābhairmāmanupakāriṇamapyupakurvati bhagavaṃto'mī sūrayastasmādeteṣvavaśyaṃ vinayaḥ karttavyaḥ, “jassa tiyaṃ venaiyaṃ pauṃje" iti vacanādevaṃ ca paryālocya yaḥ kriyate vinayaḥ, sa kṛtapratikṛtirupatvāt kṛtapratikṛtimokṣāṃgatvāccāvaśyaṃ kartavya iti anyacca utsargatastāvat sādhubhiḥ sarvaṃ nirjarārthaṃ karttavyaṃ, kevalaṃ kadācidaśubhopibhāva upajāyate, kaburmmagatervicitratvāttato'śubhabhāvodayavaśāt yadyapi sarvadā na nirjarārthaṃ pravarttate, tathāpyeṣa mamāpi kariṣyatīti kṛtapratikṛtibuddhyāpi vaiyāvṛttyaṃ karttavyaṃ, tathā cāha 'kayapaḍikitivijujjai' ityādi yadyapi yat vaiyāvṛttyaṃ sarvatra sarveṣu prayojaneṣu nirjarānimittaṃ karoti tathāpi kṛtapratikṛtirapi yujyate kṛtapratikṛtibuddhyāpi vaiyāvṛttyaṃ kartavyamitibhāvaḥ, sādhūnāṃ jñānādipātratayā vinayaṃ sthānatvena teṣu vinayasya kalyāṇaparaṃparāhetutvāt| uktaḥ kṛtapratikṛtirupo vinayaḥ | sāṃpratamārttagaveṣaṇarupavinayapratipādanārthamāha | davvāvaīmāisuṃ attamaṇatteva gavesaṇaṃ kuṇai ||
vṛ- dravyāpadi durlabhadravya saṃpatau ca tathā cabhavati keṣucit deśeṣvavaṃ tyādiṣu durlabhaṃ ghṛtādidravyamiti, ādiśabdāt kṣetrāpadi parigrahaḥ, tatra kṣetrāpadikāṃtārādipatane, kālāpadi durbhikṣe, bhāvāpadi gāḍhaglānatve ārttasya pīḍitasya atyantasahiṣṇutayā anārttasya vā yathāśaktiyat gaveṣaṇaṃ karoti, durlabhadravyādi saṃpādayati, sa ārttagaveṣaṇavinayaḥ; saṃprati kālajñatāvinayapratipādanārthamāhaāhārādipayāṇaṃ chaṃdami ū chaṭhṭhau vinau ||
vṛ- ṣaṣṭhaḥ kālajñatālakṣaṇo vinayaḥ eṣa yaduta chaṃdaṃmiu iti tṛtīyārthe saptamī yathā tisu tesu alaṃkiyā puhavī ityatratato'yamarthaḥ | chaṃdasā guruṇāmabhiprāyeṇaiva tuśabdasyaivakārārthatvāt āhārādipradānaṃ kimuktaṃ bhavati, yat yasmai pratibhāsate tadiṃgitākārādibhirabhijñāya ācāryaglānopādhyāyaprabhṛtināmakālakṣepaṃ saṃpādayati, sa eṣa kālajñatāvinayaḥ uktaḥ kālajñatāvinayaḥ, saṃprati sarvatrānulomatālakṣaṇaṃ vinayamāha | [ bhā. 84] sāmāyāriparuvaṇaniddese ceva bahuvihe gurujo, |
emeyatti tahattiya, savvatthanulomayāesā ||
vṛ- guruṇo ityatra karttari ṣaṣṭhī, guroḥ sāmācārīprarūpaṇe kimuktaṃ bhavati, icchāmithyādirupāyāṃ tasyāṃ sāmācāryyāṃ guruṇā prarupyamāṇāyāṃ evametat yathā bhagavaṃto vadaṃti nānyatheti pratipattistathā bahuvidhe bahuprakāre nirdeśe tatkarttavyatājñāpanalakṣaṇe gurorguruṇā kriyamāṇe yā tatheti vacanataḥ karttavyatayā ca pratipattireṣā sarvāpi sarvānulomatā nāma vinaya upasaṃhāramāha
logovayāravinao, iya eso vannito sapakkhami |
35
āja kāraṇaṃ punakīrai jaiṇā vipakkhevi ||
vṛ- iti evamuktena prakāreṇa eṣa lokopacāravinayaḥ svapakṣe suvihitalakṣaṇe varṇitaḥ āsādya kāraṇaṃ vipunarvipakṣepi gṛhastheṣu tathāvidhāgāriṣu śrāvakeṣu pārśvasthādiṣu eṣa lokopacāravinayābhyāsa varttitvādilakṣaṇo yatanayā pravacanonnativyāghātaparihāreṇa saṃyamānābādhayā ca kriyate, tadevaṃ kāyavāṅmanolokopacārabhedataścatuḥ prakāraḥ pratirupavinayayuktaḥ athavā anyathā catuḥ prakāraḥ pratirupavinayastāneva prakārān darśayati | |
cauhā vā paḍivo tattheganulomavayaṇasahiyattaṃ | paḍiruvakāyakiriyā phāsaṇasavvānulomaṃca ||