Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p38

Vyavahāravṛtti v21.p38

Language
Sanskrit

v21.p38

37 sīsāījā pāyā kiriyā pāyādavinauya || vṛ- adhvani mārge vācanāyāṃ sūtrārthapradānalakṣaṇāyāṃ ninyāsanatayā niraṃtaropaveśanataḥ parikrāṃtasya samaṃtataḥkramamupāgatasya kriyāpratirupakāyakriyā viśrāmaṇetitātparyārthaḥ karttavyetivākyaśeṣaḥ, kathaṃ kartavyetyataḥ āhaśī daryāvatpādau śirasyārabhyakrameṇatāvatkarttavyāyāvatpādau; yadipunaḥ pādādārabhya karoti tadā avinayaḥ pādādimalasyaśīrṣādiṣu lagnāt atraivāpavādamāha - [bhā.92] jattovabhaṇāigurukarei kiyakamma motato |
puvvaṃ saṃpharisaṇavinaupuna parimauyaṃ vājahāsahai || vṛ-yato vā aṃgādārabhya gururbhaṇati tat pūrvamārabhya kṛtikarma viśrāmaṇāṃ, mo itipādapūraṇe karoti tathācasatipādādapyārabhya kurvato nāvinayaḥ gurvājñākāritvāt uktonulomakāyakriyāvinayaḥ, saṃprati saṃsparśanavinayamāha; saṃpharisaṇetyādisaṃsparśanavinayaḥ punaḥ parimṛdukaṃvāśabdādalpamṛdukuṃvā yathā sahate tathā viśrāmaṇāṃkaroti, atisvareṇa viśrāmaṇāyāṃ paritāpanasaṃbhavāt atha viśrāmaṇāyāṃ ko guṇa ityata āha |[bhā.93] vāyāisaṭhāṇaṃ vayaṃtibaddhāsaṇassajenubhiyā |
kheyajao tanuthirayā, balaṃcaarisādao nevaṃ; || vṛ-vātādayo vātapittaśleṣmāṇo ye baddhāsanasya sataḥ kṣubhitāḥ svasthānāt praticalitāste sthānaṃ vrajaṃti svasthānaṃ pratipadyaṃte, te na vikrayāṃ bhajatīti bhāvaḥ, tathā vācanāpradānato mārgagamanato vā yaḥ kheda upajātaḥ tasya jayo'pagamobhavati, tathā tanoḥ śarīrasya sthiratā dāḍhyaṃ bhavati, na viśarārubhāvaḥ, ata eva ca balaṃ śarīraṃ tadupaṣṭaṃbhato ādiśabdāttadanyarogā na upajāyaṃte, ete viśrāmaṇāyāṃ guṇāstataḥ kartavyo'vaśyamanulomakāyakriyāvinayaḥ, saṃsparśanavinayaścasaṃprati sarvatrānulomatāvinayamāha - [bhā.94] seyavapumekāko, diṭho caudaṃtapaṃḍurovebho |
. āmaṃti paḍibhaṇatesavvatthanulomapaḍilome || vṛ-śvetavapuḥśvetaśarīromemayā kāko dṛṣṭaḥ yadivā ibho hastīcaturdatopāṃḍuraścamayādṛṣṭaiti vartate, evaṃ pratilome lokavyavahāraviruddha guruṇā kathamapyucyamāne āmabhiti pratibhaṇati śiṣye sarvatrānulomalakṣaṇo vinayaḥ pratipattavyaḥ, kimuktaṃbhavati, yadināmaśvetavapurmayā kākodṛṣṭaityādikaṃ lokavyavahārapratikūlaṃ kathamapi gururbhaṇati tathāpi tadānīṃ sakalajanasamakṣamāmityevaṃ vaktavyaṃ, na punastadvacaḥkuṭṭayitavyaṃ, kevalaṃviśeṣārthinājanavirahekāraṇaṃpraṣṭavyaṃ, evaṃ hisarvānulomatālakṣaṇo vinayaḥ prakaṭito bhavati nānyathā | - [bhā.95] miṇugoṇasaṃgulehiṃgaṇehase dāhavakalāiṃse |
agaṃgulīevagdhaṃtudaḍivagaḍaṃbhaṇati āmamiti || vṛ-miṇupramiṇugonasaṃsarpajātiviśeṣa aṃgulaiḥ yathā kiṃyatyaṃgulāni ayaṃgonaso vidyateititathā gaṇaya parisaṃkhyāhi se tasya gonasasya daṃṣṭrāḥ yadivā se tasya vakra vālāni pṛṣṭasyopari maṃḍalalakṣaṇāni gaṇaya kiyaṃtyo'sya daṃṣṭraḥ kiyaṃti vāsya pṛṣṭhasyoparivakravālānītyetat gaṇiyatvā kathayetibhāvaḥ,tathā agrāṃgulayāaṃgulyagrabhāgenavyādhaṃtudatotreṇevavyathaya, tathāḍipaprollaṃdhaya avaṭaṃkūpaṃ, evaṃ prāṇapratilomaṃ vadatigurau sarvatrānulomatāvinayayuktaḥ śiṣya āmamitibhaṇati, gurakho hisakalajagatprāṇivargaviṣaya