Vavahara v21.p40
Vyavahāravṛtti v21.p40
- Language
- Sanskrit
v21.p40
pīṭhikā - [bhā. 99] tathāhi īyaryāsamitāvupayuktopyuccālite pāde sahasā samāpatitaṃ kuliṃginamapi vyāpādayet mṛṣāpi kadācitsahasābhāṣate'grahamapikadācidrābhasikatayāananujñātamapiparibhogayati atyulbaṇamabalārupamavalokya kadācanipi sahasārāgamupaiti ityādi, tathā bhayātprapalāyamāno bhūjala jvalana vanaspatidvitricatuḥpaṃcedriyānapi vyāpādayen mṛṣāpi bhayā bhāṣate, parigrahamapi dharmopakaraṇabāhyasya karoti, āturatāyāmapisamyagīryāpaśāśodhanesaṃbhavatiprāṇātipātaḥ, atyāturatāyāṃkadācinmṛṣābhāṣaṇamapi adattādānamapi ca evamāpatsvapi bhāvanīyaṃ, yathā mahāvratānāṃ prāṇātipātanivṛttyādīnāṃ sahasākāraḥ sphuṭabuddhayākāraṇatovāaticārecaśabdādatikramavyatikramayoścatathā'tikramādīnāṃmahāvṛtaviṣayāṇāmanyatamasyāśaṃkāyāṃvākimityāhachaṇhaṭhāṇāṇabajjhatoitiihakeṣāṃcitanavasthitapārāṃciteprāyaścite dveapikaṃprāyaścittamitipratipattiḥ tanmatena navadhā prāyaścittaṃ, tatracādye dveprāyaścitemukatvāśeṣāṇi sapta prāyaścittāni teṣāṃ ca saptānāṃ prāyaścittānāṃ yadādyaṃ prāyaścittaṃ tat uparitanānāṃ ṣaṇṇāṃ bāhye nābhyaṃtaramiti. ṣaṇṇāṃsthānānāṃbāhyataḥ iti vacasā tadeva pratipattavyaṃ yaśca tadabhayaṃ taccevaṃ bhāvanīyaṃ, śaṃkitādiṣu yathoktasvarupeṣu satsu prathamaṃ guruṇāṃ purata ālocanaṃ, tadanaṃtaraṃ gurusamādeśena mithyāduḥkṛtadānamiti tatra yaduktaṃsaṃkieiti tattvavṛṇvannāha - [bhā.100] hitthova na hitthome, sattobhaṇiyaṃ vanabhaṇiyaṃ mosaṃ |
__ugahanueṇamaṇunnā, taie phāsecautthammi || [bhā.101] iṃdiyarāgaddosāu, paṃcame kiṃgatominagatotti |
chaṭhelevāḍāi,dhoyamadhoyaṃ navāvetti || vṛ. sattvaḥ prāṇī hitthotti deśīpadametat hisiṃto me mayā na vā hiṃsita iti, tathā bhaṇitaṃ yadi vāna bhaṇitaṃtathātṛtīye adattādāna viratilakṣaṇe avagraho'nujñāna kāritā, tathā caturthe maithunavirati lakṣaṇe, jinabhavanādiṣu snānādi darśana prayojanato gataḥ san phāse iti strī sparśarāgaṃgato na vā, tathā paṃcame parigraha viramaṇalakṣaṇe indriyeṣu viṣayiṇā viṣayoṣalakṣaṇādindriya viṣayeṣuiṣṭāniṣṭeṣurāgadveṣau gatosmi kiṃvānagataiti, tathāṣaṣṭherātribhojana viramaṇelepakṛdāditakrādyavayavapaṃkathamapiyātrādigataṃparyuṣitaṃ bhikṣāṭanārthamudyatena dhautamathavāna dhautaṃmayeti yadyaivaṃ tataḥ kimityāha[bhā.102] iṃdiya avvāgaḍiyāje atthā anuvadhāriyā |
tadubhayapāyacchittaṃ paḍivajjaibhāvato || vṛ. uktena prakāreṇa ya arthaḥ prāṇātipātādayaḥ indriyaiścakṣurādibhiravyākṛtā aprakaṭībhūtāḥ prakaṭīkṛtāapiyeanupadhāritānasamyakdhāraṇāviṣayīkṛtāsteṣuprāyattiṃpratipadyatebhāvataḥ samyak apunarāvatanena tadubhayamiti tacca tad ubhayaṃ ca pūrvaṃ guruṇāṃ purata ālocanā tadanaṃtaraṃ tadādeśato mithyāduḥkṛtadānamityevaṃ rūpaṃtadubhayaṃ etadevasavistaramabhidhitsurāha - [bhā.103] saddā suyā bahuvihā tatthaya kesu vigatomirāgaṃti; |
amugattha mevitakkā, paḍivajjaitadubhayaṃ tatthā || vṛ-śabdāmayābahuvidhābahuprakārāḥ śrutāḥ śravaṇaviṣayīkṛtāstatrateṣubahuvidheṣuśabdeṣuśruteṣumadhye vitarkatievaṃ me vitarkasaṃdehoyathākeṣucidapiamugatthati amukeṣurāgamupalakṣaṇametatdveṣaṃvāgatosmi tatratasmin śaṃkāviṣaye tadubhayamuktalakṣaṇaṃprāyaścittaṃbhāvataḥ pratipadyate, yadi hi niścitaṃbhavati yathā