Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p411

Vyavahāravṛtti v21.p411

Language
Sanskrit

v21.p411

vyavahāra - chedasūtram - 1-3/66 suttānunāto vihu hoi kayāī anarihou || tena parācchā kīrai suvaṇagasseva tāva nihasādī | tattha imo diṭṭaṃto rāyakumārehiṃ kāyavvo ||

vṛ- codaka śrṛṇu madīyaṃ vacaḥ | santi hi sphuṭaṃ tāni śāstrāṇi yānyācāryadvitīyakāni kimuktaṃ bhavatyācāryaparamparāyātasampradāya viśeṣa parikalitāni tato yadyapyarhānarhaparīkṣālakṣaṇārthaḥ | sūtre sākṣānnopanibaddhastathāpi sūcanātsūtramiti sopasūtreṇa sūcita iti sampradāyādavagamyate iti na kaściddoṣaḥ | tathāca sūtrānujñā'pi hu niścitaṃ kadācidanarho bhavati | na ca sūtramanyathā sarvajñapraṇītatvāt tena parīkṣāpi sūciteti tāpanikaṣādibhiḥ suvarṇasyeva sūtrānujñātasyāpi kṣullakādibhiḥ parīkṣā kriyate | tatrāyaṃ vakṣyamāṇa lakṣaṇo dṛṣṭānto rājakumāraiḥ kartavyaḥ | tamevāha
7

410
sūre vīre sattie vavasāyathire ciyāya dhitimaṃte | buddhī vinayakaraṇe sīse vi tahā paricchāe || nibbhayaurassabalī avisāyi puṇo kareti saṃṭhāṇaṃ | visammatti deti anassito cauhā nuvittīya ||

-
vṛ- ityādyagāthāpadānāṃ dvitīyagāthāpadairvyākhyānaṃ tadyathā śūro nāma nirbhayaḥ | sa ca kutaścidapi na bhayamupagacchati | vīra ūrasabalavān tenākleśena paribalaṃ jayati | sātviko nāma yo mahatyapyudave garva nopayāti | naca gariṣṭe'pi samāpatite vyasane viṣādaṃ | tathā cāha-aviṣādī upalakṣaṇametat | agavī vā vyavasāyī analasa udyogavānityarthaḥ | tathā cāha-punaḥ karoti saṃsthānaṃ kimuktaṃ bhavati pramādataḥ kathaṃdacidhyavasāyavikalo'pibhūtvā punaḥ karoti saṃsthānaṃ kartumudyacchati svocitaṃvyavasāyamitibhāvaḥ, 1 sthiro nāma udyogaṃ kurvannapi na paritāmyati | tathā cāha-viśrāmyatīti ciyāyatti dānaruciyathaucityamāśritebhyo'nyebhyaśca dadātītyarthaḥ | dhṛtimān rājyakāryāṇi kurvan paraniśrāma'nikṣepamāṇaḥ tathā cāha- anissite iti, buddhitti autpattikyādibuddhi catuṣṭayopetaḥ, vinīto gurvādiṣu vinayakārī yathaucityaṃ gurvādīnāmanuvartaka ityarthaḥ, karaṇe iti yadrājñaḥ kartavyaṃ tatkaraṇe kuśalaḥ | eteṣu parīkṣā kriyate | kimete guṇāḥ santi na vā tatra yaḥ etairguṇairūpeto bhavati sa rājño rājye'bhiṣicyate | dānaśīlo'tra yaḥ sthiraḥ so'paribhrāntaḥ san kartavyaṃ karoti | kṛtvāpi paścādananupatāpī tyāgavān nāma dānaśīlaḥ sa ca stokādapi stokaṃ dadāno gaṇasya bahumānabhāgbhavati ||

paravādī uvasagge uppanne sūrayāitaṃtaravi |

addhāne teṇamādī urassabaleṇa saṃtarati || albhudae vasaṇe vā akhubbhamāṇo u satti hoti | āvati kulādi kajesu caiva vavasāyavaṃ tarati || kāyavvamaparitaṃ to dātuṃ vi thiro anānubhāviu |

thovā to vidalato ciyāga vaṃdana sīlou || uvasagge soḍhavve jhāe kiccesu yāvi (sāi) dhīmaṃto | buddhicakka vinīto ahavā gurumādi vinīto u ||
vṛ- dhṛtimān upasargān soḍhavyān dhyāyati, kṛtyeṣvapi kāryeṣvaviṣādaṃ pravarttate, buddhivinīta ityatra

.