Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p413

Vyavahāravṛtti v21.p413

Language
Sanskrit

v21.p413

vyavahāra - chedasūtram - 1-3 / 66 hiṇḍamānāḥsthavirāstatra gacchevrajantitatradṛṣṭāntaiḥ parṣadsādhuparivārarūpā ghṛṣṭā pādagharṣaṇāt, mṛṣṭā śarīrasya keśādīnāṃ ca samāracanāt tatastāṃ tathārūpāṃ parṣada mavalokya candanākhoḍidṛṣṭāntena kharaṇṭanā kartavyā | sā caivaṃ--āyariyādiṭṭaṃtamegaṃ suṇaṃti | ego iṃgāladāhao iṃgālakaṭhāīṇaṃ āṇaṇaṭhāe nadīkūlaṃ gato, tatthapāsai |taḍeṇabujjhamāṇaṃgosīsacaṃdaṇakhoḍiṃ sotaṃ ghettūṇa pāraṃṭhito, tamaṃtarā vaṇiopāsa jāṇai | esā gosīsacaṃdanakhoḍī | tato tena so bhaṇito kiṃ eeṇa kaṭṭeṇa taṃ karissai | iṃgāladāhago bhāidahiūṇa iṃgāle ghecchāmi | vaṇio ciṃteti jai ittāhe ceva maggīhāmo to bahuṃ sukaṃ mollaṃ kāhiti to jāhiomājhavehiti tāhe kiṇīhāmi | evaṃ ciṃtittā jāva vaṇio mullassa kaeṇa gharaṃ gaṃtu eti tāva tena dahā gosīsacaṃdanakhoḍī | vaṇieṇa āgaṃtuṃ pucchito kahiṃ te kaṭṭaṃ | so bhaṇai-dahutti | evaṃ bhaṇieṇa khiṃsito mahābhāga phiḍito siīsariyattaṇassa evaṃ jahā so iṃgāladāhao soya vāṇiyao īsariyattaṇassa cukko evaṃ tumapi nāṇādī dahaṃto nivvāṇassa cukkihisi | etadevāhaiṃgāladāha khoḍī pavese diṭhāu vāṇieṇaṃtu |
,

412

jāmullaṃ ānayae iṃgālaṭṭhāe tā daḍḍhā || iya caṃdanarayaṇanibhā pamāyatikkheṇa parasuṇā bhettuṃ | duvihaṃ paḍisevi sihiṇā tiriyaṇakhoḍī tumedaḍḍā ||
vṛ- aṅgārān dahatīti aṅgāradāhastasya pārśve gośīrṣacandanakhoḍī praveśe grāmapraveśe ca vaṇijā dṛṣṭā | sa ca yāvanmūlyamānayati tāvattenāṅgāradāhakenāṅgārārthaṃ sā khoḍirdagdhā | ityakṣarārtho bhāvārthastu prāgevoktaḥ | | sāmpratamupanayamāha - iya caṃdaṇetyādi | ityevamamunā prakāreṇa candanaratnanibhā gośīrṣacandanamūlyā triratnaratnatrayarūpā khoḍiḥ | pramādarūpeṇa tīkṣṇaparaśunā bhittvā dvividhā yā pratisevā mūlaguṇapratisevā uttaraguṇapratisevā cetyarthaḥ | saiva śikhī vaiśvānarastena tvayā dagdhā | evaṃ vāritaḥ san yadi nivartate tataḥ prāyaścittaṃ datvā tasya varttāpakāḥ sthavirā dātavyāḥ | atha na nivarttaye tasya paharaṇīyaḥ na kevalamete'narhāḥ kiṃ cānye'pi tathā cāha

eeṇa anarihehiṃ anne iya sūiyā anarihāto | ke puna te imo te dīnādiyā muṇeyavvā ||
vṛ- etairanantaroditairanārheranye'pi khalu sūcitānarhāḥ ke punaste | sūrirāha ime te vakṣyamāṇādīnādayo jñātavyāstāne vāha

dīnā juṃgiya cauro jātīkamme ya sippasārīre | pāṇā ḍoṃbā kiṇiyā sovāgā ceva jātīe ||
vṛ- dīnārhāḥ kasmāditi ceducyate-teṣāṃ nandanābhāvāduktaṃ ca
dīnābhāsaṃ dīnagaviṃ dīṇajaṃpiuṃ purisaṃ |
kaṃ pecchasi naṃdataṃ dīṇaṃ dīṇāe diṭhīe ||
tattha juṃgikā hīnāścatvāro'narhāḥ | tadyathā jātau karmaṇi śilpe śarīre ca tatra jātau juṃgikāścatvārastadyathā-pāṇā ḍoṃbāḥ kiṇikāḥ śvapacāśca | tatrapāṇā nāma ye grāmasya nagarasya ca bahirākāśe vasanti teṣāṃ gṛhāṇāmabhāvāt, ḍombā yeṣāṃ gṛhāṇi santi gītaṃca gāyanti, kiṇikā ye vāditrāṇi pariṇahyanti | vadhyānāṃ ca nagaramadhye nīyamānānāṃ purato vādayanti | śvapacāścaeḍālā ye śunaḥ pacanti |