Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p424

Vyavahāravṛtti v21.p424

Language
Sanskrit

v21.p424

423 ityarthaḥ | eṣa saṃyamakuśalaḥ, kathaṃbhūtaḥ sannityāha-guṇanidhiḥ saṃyamānugatā ye guṇāsteṣāṃ nidhiriva taiḥ | paripūrṇa iti bhāvaḥ guṇanidhiḥ |, tathā trividhena prakāreṇa manovākāyalakṣaṇena suviśuddho manasāpyasaṃyamānabhilāṣān bhāvena ca pariṇāmena viśuddha iha lokādyāśaṃsādipramuktatvāt trikaraṇabhāvaviśuddhaḥ | asyaiva gāthādvayasya vyākhyānārthamāha[bhā.1486] giṇhaipaḍileheḍaṃ, pamajjiyaṃtaha ya nisiraeyāvi |
uvautto esaṇāesejanisajjovahāhāre || [bhā.1487] eesuṃsavvesuṃjona palusae usosattimaṃ |
juṃjaipasatthemeva umaṇabhāsākāyajogaṃtu || [bhā.1488] soiṃdiyāiyāṇaṃ niggahaṇaṃceva tahakasāyāṇaṃ |
pāṇātivāiyāṇaṃsaṃvaraṇaṃāsavāṇaṃca || [bhā.1489] jhāṇe apasattha eyapasatthajjhāṇeya jogamallīṇo|
. saṃjamakusalo eso, visuddho tivihakaraṇeṇa || vṛ-gāthācatuṣṭayamapigatārtham | navaraṃ uvauttoesaṇāe ityādi upayuktaeṣaṇāyāṃ kiṃ viṣayāyāmityāha-śayyāniṣadyopadhyāhāre śayyā upāśrayaḥ niṣadyā pīṭhaphalakādirupā, sthānādirupaniṣadyā vyākhyānaṃ tu prāgevoktaṃ | upadhiḥ pātraniryogādirāhāro'śanādirupaḥ | eṣāṃ samāhāro dvandvastasmin tadviṣayāyāmityarthaḥ | jjhāṇe apasatthetyādidhyānaṃ dvidhā-apraśastaṃpraśastaṃca, 1 apraśastamā raudraṃ ca, praśastaṃ dharmaśuklaṃca | tatrapraśastedhyāne dharmaśuklerupecaśabdo bhinnakramaḥ praśastaṃyogamālīnaḥ suviśuddho tivihakaraṇeṇaṃti upalakṣaṇametat | bhāvenāpi saviśuddhaḥ śeṣaṃ sugamaṃ uktaḥ saṃyamakuśalaḥ | pravacanakuśalamāha[bhā.1490] suttatthaheukāraṇavāgaraṇasamiddhacittasuyadhārī |
porāṇaduddharadharasuyarayaṇanihāṇabhivapuṇo || [bhā.1491] dhāriyaguṇiyasamīhiya nijavaṇā viulavāyaṇasamiddho |
pavayaṇakusalanihī pavayaṇahiyaniggahasamattho || vṛ-sūtrārthātmakatvātyadivāsūtrayukto'rtho'sminnatisūtrārthaḥ, natvakṣarādhānāruḍhārthamitibhāvaḥ | heturanvayavyatirekātmakakāraṇamupapattimātraṃhetukāraṇevyākriyatepratipādyateanenetihetukāraṇavyākaraṇaṃ, samṛddhaanekātiśayātmakatvātcitramāścaryabhūtaṃanantagamaparyāyātmakatvāt | evaṃrupaṃśrutaṃdhārayatītyevaṃ śīlaḥsūtrārthahatukāraṇavyākaraṇasamṛddhacitraśrutadhārī, tathāporāṇamivaporāṇāṃyādṛśamatītāddhāyāmāsīt tādṛśamidānīmapyatibahulatvenetibhāvaḥ,durddharaṃ nayabhaṅgākulatayāprākṛtajanairiyitumaśakyaṃdharate'rthān pravacanamiti paurāṇadurddharaḥ | tathā śrutaratnasya nidānamiva pūrṇaḥ pratipūrṇo'rthanirṇayapradānādinā, tathā dhāritaṃsamyagdhāraṇāviṣayīkṛtaṃna vinaṣṭamitibhāvaḥ, |guṇitaṃca bahuśaḥ parāvartitaṃtathā samyakīhitaṃ pūrvāparasambandhenapūrvāparāvyāhatatvenetyarthaḥ, mīmāṃsitaṃsamīhitaṃetānipravacana viśeṣaṇāniitthaṃbhūtena pravacanenatathātasyaiva pravacanasya niryāpaṇāmīmāṃsitatayānirdoṣatvena niścayatayānirdoṣatvena niścayanaṃ tayā vipulaviśodhanārthaṃ bahūnāmācāryāṇāṃ sakāśe grahaṇāt vācanā vipulāvācanā tayā ca samṛddho dhāritaguṇitasamīhitaniryāpaṇāvipulavācanāsamṛddhaḥ | tathā pravacanaparijñānugatānāṃ guṇānāṃ nidhirikha

Linked texts (1)