Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p428

Vyavahāravṛtti v21.p428

Language
Sanskrit

v21.p428

427 'sāmānyataḥ śarīrapīḍāyāṃ jātāyāmātaṃka ca sadyojāte sati roge samutpanne śayyāvasatirniṣadyāpīṭhaphalakādirupāḥ upadhikalpādiḥ pānaṃdravaṃaśanamodanādibheṣajamauṣadhamaupagrahikaṃdaṇḍaproñchanādhupakaraṇaṃ | eteṣāṃ samāhāro dvandvastasmina saptamī ṣaṣṭyarthe | tato'yamartha:- eteṣāṃ svayaṃdāne anyairdāpane tathā vaiyāvṛtyādeḥkārāpaṇekaraṇecatathākayamaṇunāeitiparaiḥ kṛtasyānujñāyāṃyatpravarttanaṃtathā upahitavidhiryaścānupahitavidhistatropahitavidhirnāma yat ācāryairvitīrṇaṃ tadācāryamanujñāpyānyeṣāṃ sādhūnāṃ tadantaraṇa vistarayatāṃ dadāti | anupahitavidhiryadanutpannamutpādya dadāti | anye tuvyācakṣate-yadyasya gurubhirdataṃ tattasyopanayatyeiva upahitavidhiḥ yatpunastasya gurubhirdattaṃ tatso'nyasya gurun anujñāpya dadāti | eṣo'nupahitavidhiḥ evaṃ sarvamupagrahaṃjānātietadevaleśatovyākhyānayati[bhā.1512] bālādīnetesiṃsejanisejo vahippayāṇehiṃ |
bhattanapāna bhesajjamādīrhi uvaggahaṃkuṇai|| [bhā.1513] deisayaṃdāveiya kareya kārāvae yaanujāṇe |
uvahiyajaṃjassa guruhiṃ dinnaṃtaṃtassa uvanetiṃ || [bhā.1514] anuvahiyaṃ jaṃtassa udinnaṃtaṃ dei so uannassa |
khamasamaṇehiṃ dinnaṃtubbhaṃti uvagaho eso || vṛ. eteṣāmanantaragāthābhihitānāṃ bālādīnāṃ bālāsamarthavṛddhamārgagamanādiśrāntatapaḥ klāntavedanā-jātātaṅkānāṃśayyā-nipadyopadhipradānaistathā bhakta modakāśokavādi annamodanādi pānabhaiṣajeprāguktasvarupeādiśadvādaupagrahikopakaraṇādiparigrahaetairupagrahamupaṣṭambhaṃkarotikathamityāhasvayaṃśayyādikaṃ dadāti anyairvā dāpayati tathā svayaṃ vaiyāvṛttyādi karoti anyaiḥ kārayati | kurvantaṃvā anyamanujānīte | uvahiyatti padaikadeśe padasamudāyopacārādupahitavidhiriti draṣṭayaṃ yadyasya gurubhirdattaṃ tattasyopanayatītyeṣa upahitavidhiryatpunastasya dattaṃ so'nyasmai gurun anujñāpya dadāti kṣamāśramaṇaiḥtubhyamidaṃdattamityepo'nupahitavidhiḥ | eṣa sarvo'pyupagrahaḥ | uktaupagrahakuśalaḥ |
sāmpratamakṣatā-cārādipadānāṃsāmānyena vyākhyānamāha[bhā.1515] āhākammuddesiya ṭhaviyaraiyakīyakāriyacchejjaṃ |
___ ubbhiṇāhaḍamāle vaṇīmagājīvaṇanikāe || [bhā.1516] pariharati asanapānaṃ sejovahipūtisaṃkiyaṃ mīsaṃ |
- akkhuyamasabalamabhinnamasaṃkiliṭhamāvāsaejuto|| vṛ-ādhākarmikaṃyanmūlataevasādhūnāṃkṛtakṛtaṃ, audeśikamuddiṣṭādibhedabhinnaṃ, sthāpitaṃyatsaṃyatārthaṃ svasthāne parasthāne vā sthāpitaṃ, racitaṃ nāma saṃyatanimittaṃ kāṃsyapātrādau madhye bhaktaṃ niveśya pārtheṣu vyañjanāni bahuvidhāni sthāpyante; | tathā krītena kāritamutpāditaṃ krītakāritaṃ ācchedyaṃ yat bhṛtakādilabhyamācchidya dīyate udbhinnaṃ yatkutapādimukhaṃ sthagitamapyudbhidya dadāti | āhṛtaṃ svagrāmādyāhṛtādi |mālattimālāpahṛtaṃ,vanīpakībhūya piṇḍautpādyatesapiṇḍo'pivanīpakaḥ |ājīvanaṃ yadāhāraśayyādikaṃjātyādyājīvanenotpāditaṃ, nikāettimama etāvaddātavyamiti nikācitaṃ | etāni yo'śanapānāni śayyopadhīśca pariharati tathā pūtiśaṅkitaṃ miśramupalakṣaṇametat | adhyavapūrakādikaṃca yaścāvaśyakeyuktaḥ so'kṣatācāraḥabhinnācāraḥ asaṃkliṣṭācāraḥ | tatrasthāpitādiparihārī akṣatācāraḥ abhyāhṛtādiparihārī aśabalācāraḥ | jātyopajīvanādi pariharan abhinnācāraḥ | doṣaparihārī asaṃkliṣṭaḥ | sampratilāghavāya dvitīyasūtragatānikṣatācārādīni padāni vyākhyānayati
[bhā.1517] osannakhupāyāro balāyāro yahoipāsattho |

Linked texts (1)