Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p47

Vyavahāravṛtti v21.p47

Language
Sanskrit

v21.p47

prastāvāduktā yāvatā vakṣyamāṇeṣu māsikeṣu prāyaścitteṣu draṣṭavyāḥ yathā daṃḍakagrahaṇe'bhihitaṃ tathā daṃḍakanikṣepe'pi tathā vaktavyaṃ, navaraṃ nikṣepe'dhastāt bhūmerupari ca daṃḍaśiraḥsaṃparkaviṣayabhittipradeśe pramārjana karttavyā | tathā vasaternigecchan yadyāvaśyakī na karoti vasatau praviśanvā naiṣedhikī tata āvaśyakyā akaraṇenaiṣedhikyā akaraṇeca pratyekaṃ prāyaścitte rātriṃdivapaṃcakaṃ tathā guruṇaṃ ca appanāme iti apraṇāmagrahaṇaṃ hastotsedhāderupalakṣaṇaṃ tato'yamarthaḥ avaśyakaraṇīyaprayojanavaśataḥ svopāśrayādvahirnirgato bhūyaḥ pratiśraye praviśan namo khamāsamaṇāṇamiti na brūte praṇāmaṃ vā na karoti nāpi hastānāṃ kṣaṇikatvepi hastotsedhaṃ tadā prāyaścittaṃ rātriṃdivapaṃcakaṃ || veṃṭiyagahanikkheve niṭṭīvaṇā āyavo ya chāyaṃ ca | thaṃḍillakaṇhabhomegāme rāiṃdiyā paṃca ||

vṛ- saṃstārakaṃ veṭalikāyā grahaṇe nikṣepe ca pratyekaṃ daṃḍakaṃ iva saptabhaṃgakaṃ tatrāpi daṃḍaka ivādyeṣu triṣu bhaṃgakeṣu paścādanupūrvyā yathottaraṃ tapaḥ kālaviśeṣite pratyekaṃ laghumāsa uttareṣu triṣu bhaṃgakeṣu pratyekaṃ rātriṃdivapaṃcakaṃ, saptame tu bhaṃge śuddhaḥ niṭṭhīvaṇāditta niṣṭīvanādau iha sādhavo dvidhā gacchagatā gacchavinirgatāśca tatra ye gacchanirgatāste niyamādaniṣṭīvakā aupagrāhikamallakādyupakaraṇāsaṃbhavāt gacchagatā api ye vidhinā niṣṭhīvyaṃti, te aniṣṭhīvakā eva, na prāyaścittaviṣayāḥ | avidhinā khelamallakaniṣṭīvane daṃḍaka iva sapta maṃgā daṃḍaka ivaiva cādyeṣu pratyekaṃ laghumāsaḥ, uttareṣu triṣu pratyekaṃ rātriṃdivapaṃcakaṃ, saptamabhaṃgavarttinastvaniṣṭhīvakā eva vidhinā niṣṭīvanāt uparitaneṣvapi ca triṣu bhaṃgeṣu yadi bhūmau niṣṭhīvati, tadā māsalaghu, yacca niṣṭhīvane prāṇināṃ paritāpanādyupajāyate, tanniṣpannaṃca prāyaścittaṃ, ādi śabdāt kaṃḍūyanaparigrahaḥ kaṃḍūyanepi hi daṃḍaka iva saptabhaṃgakaṃ tathaiva prāyaścittavidhiḥ tathā vastrādikamātapāta chāyaṃ chāyāyā vā ātape saṃkrāmayanna pratyupekṣatena pramārjayatītyādayo pūrvavat saptabhaṃgāḥ| pūrvavadeva cādyaiṣu ṣaṭsu bhaṃgakeṣu prāyaścittavidhiḥ saptame bhaṃge śuddhaḥ, saṃprati lāghavamapekṣamāṇacchedārhamapi prāyaścittamatraiva viṣaye pratipādayati

eesiṃ annayaraṃ, niraṃtaraṃ aticarejñja tikkhutto | nikkāraṇama gilāṇe paṃca u rāiṃdiyā chedo ||
vṛ. eteṣāmanaṃtaroditānāṃ rātridivapaṃcakaprāyaścittaviṣayāṇāṃ sthānānāmanyatarat sthānamaglāno niṣkāraṇaṃ yadi niraṃtaramaticaret tritrikṛtvastrīn vārān tadā tatparyāyasya chedaḥ kriyate paṃcarātriṃdivāni upalakṣaṇametatyeṣvanaṃtaroditeṣu sthāneṣumāsalaghukāni prāyaścittānyuktāni teṣāmanyatarat sthānamaglāno niṣkāraṇaṃ yadi niraṃtaraṃ trīnvārānaticarati tadā tatparyāyasya chedo māsika iti draṣṭavyaṃ, saṃprati māsikāni prāyaścittāni bibhaṇipurāha - [ bhā. 128 |
hariyāle hiṃgulae manosile aṃjaneya loṇettha | mīsagapuḍhavikkāe jaha udaulle tahā māso ||
vṛ- yathā udakārye tatheti vacanāt evamatra pratipattavyaṃ, yathā udakārdre udakamṛkṣite kare mātrake vā bhikhāṃ gṛhṇataḥ prāyaścittaṃ laghurmāsaḥ, tathā haritāla hiṃgulaka manaḥśilāḥ pratītāḥ, aṃjanaṃ sauvīrāṃjanādi lavaṇaṃ sāmudrādi ete sacitta pṛthivīkāyabhedāḥ, upalakṣaṇametattena śuddha pṛthivyūṣagerukavaṇikā seṭikā saurāṣṭra kyādayopi sacittapṛthivīkāyabhedāḥ pratipattavyāḥ | tathā miśrakaḥ sacittācittarūpaḥ