Vavahara v21.p49
Vyavahāravṛtti v21.p49
- Language
- Sanskrit
v21.p49
vyavahāra - chedasūtram-1. uccārapraśravaṇakhelamallakādirūpaḥ āryikāṇāmadhiko cārakaḥ utkṛṣṭo'kṣāḥ saṃstāraka ekāṃgikā itaro vā, dvitīyapade pustakapaṃcakaṃ phalakaṃca uktaṃca -
akkhāsaṃthāro vāduviho egaṃgiko va iyaro vā |
biiya paya potthapanagaṃphalagaṃtaha hoi ukkoso || tatrotkṛṣṭamupadhiṃ yadi yathākālaṃ na pratyupekṣate caturmāsalaghu madhyamaṃ yadi na pratyupekṣate tadā māsaguru jadhanyaṃ na pratyupekṣate paṃcarātridivāni; doṣaiḥ pratyupekṣatemāsalaghu posahiya tave ya tahā iti poṣaṃ dadhāti iti poṣadhaṃ aṣṭamī pākṣikādi, poṣadhe bhavaṃ pauṣadhi tacca tat tapaścaryā pauṣadhikataparatasminnakriyamāṇe itisāmarthyātgamyate, sāmānyatomāsaniṣpannaṃprāyaścittamitiyojanā, tadyathāaṣṭamyāṃcaturthaṃ na karoti māsalaghu pākṣike na caturthaṃ karotimāsaguru caturmāsake ṣaṣṭhasyākaraṇe catusilaghu sāṃvatsarike aṣṭamaṃ na karoticaturmāsaguru, tathā eteṣveva aṣṭamīpākṣikādipucaityānāṃ jinabiṃbānāṃca śabdātye anyasyāṃ vasatau susādhavasteṣāmapyavaṃdanemāsaladhutathāyecaityabhavanasthitāvaikālikaṃpratikramya akṛteāvaśyake prabhāteca kṛte āvaśyake yadicaityāninavaṃdaṃte teṣāmapimāsalaghuuktaṃcāsyaiva vyavahārasya cūrṇau eesu ceva aṭṭamīmādīsuceiyāiṃsāhuṇo vāje aṇāe vasahīe ṭhiyā tena vaṃdati māsalaghu jaiceiyaghare ṭhiyā veyāliyaṃ kālaṃ paḍikkaṃtā akae āvassae gose ya kae āvassae ceie na vaṃdaṃti to māsalahu iti, sāṃpratamenāmeva gāthāṃvyācikhyāsuḥ prathamataḥ sajjhāyassa akaraṇe ityetat vyākhyānayati | [bhā.130] sutatthaporisīṇaṃ akaraṇemāso uhoigurulahugo |
cāukkālaṃporisiuvāyaṇaṃtassacaulahagā ||| vṛ- sūtrārthapauruṣyoḥ sūtrapauruṣyāḥ arthapīruṣyā ityarthaḥ akaraṇaṃ yathākramaṃ gurumāso laghumāsaḥ, arthapauruṣī hiprajñādiviśiṣṭasāmagyapekṣāsūtrāyattāca, sūtrapauruṣītvabhinavadīkṣitenāpijaḍamatināpi ca yathāśakti avaśyaṃ kartavyā, sūtrābhāve sarvasyāpyabhāvādataḥ sūtrapauruṣyā akaraṇe māsaguru, arthapauruṣyā akaraṇe māsalaghu, dvayoḥ sutrapauruṣyorakaraṇe do laghumāsau tisṛṇāṃ pauruṣīṇāmakaraṇe trayo laghumāsāitisāmarthyātpratipattavyaṃ, cāukkālamityādicatuḥkālaṃ divārātrigataṃprathamacaramaprahararupeṣu caturyu kāleṣu sutrapauruṣīravapātayato bhraṃśayato'kurvata ityarthaḥ caturlaghukā ścatvāro laghumāsāḥ saṃprati kāusaggeitivyākhyānayati || [bhā.131] jai usaggena kuṇaitaimāsā nisaṇae nivaṇeya |
savvaṃcevāvassaṃna kuṇaitahiyaṃ caulahaṃti || vṛ-āvaśyakeprābhātikovaikālikevā yāvataḥkāyotsargān na karotitatimāsāstasya prāyaścittaṃ, ekaṃ cenna karoti ekolaghumāsaḥ | dvau na karoti dvau laghumāsau trīnna karoti trayo laghumāsā tathā niṣaṇa upaviṣṭo nirvannaḥ patitaḥ supta ityarthaḥ | caśabdāt prāvaraṇa prāvṛto vā yadyāvaśyakaṃ karoti tadā sarvatra māsalaghu, yadi punaḥsarvamevāvaśyakaṃnakaroticaturlaghucatvārolaghumāsāprāyaścittaṃ |adhunā apaḍilehā itivyācaṣṭe || [bhā.132] cāummāsukkose, māsiyamajjhe yapaṃcaujahanno |
uvahissa apehāe esā khalu hoiāruvaṇā || vṛ- utkṛṣṭe utkṛṣṭasya prāguktasvarupasya upadheraprekṣāyāmapratyupekṣāyāṃ catvāro laghumāsā madhye