Vavahara v21.p55
Vyavahāravṛtti v21.p55
- Language
- Sanskrit
v21.p55
vyavahāra - chedasūtram-1subhikkhaṃmi dubhikkhe haṭaṇa tahā gilāṇeṇaṃ || vṛ- dravyaviṣayā pratikuṃcanā nāma sacitte upalakṣaṇametat miśre vā pratisevite acittaṃ mayā pratisevitamityālocayati, kṣetrapratikuṃcanā janapade pratisevya yadadhvani pratisevitamityālocayati, kālapratikuṃcanā yatsubhikṣekāle sevitvādurbhikṣe mayā pratisevitamityāvedayati, bhāvapratikuṃcanā yat hṛṣṭena satā glānena satā mayā pratisevitamityālocayati uktā pratikuṃcanā adhunā anaṃtaragāthottarārdhaṃ vyākhyānayan ajjhayaṇāṇa viseso itidvāraṃvyākhyānayati tatracoyaga ityavayavaṃ vyācikhyāsurāha - [bhā.151] kappaṃmivipacchittaṃvavahāraṃmivi tahevapacchittaṃ |
kappavavahārāṇaṃko nu visesotticoei || ... vṛ-nanukalpe prāyaścittamuktaṃ, vyavahārepitadeva prāyaścittamabhidhīyatetataḥ kalpavyavahārayoḥkonu viśeṣo naiva kaścanāpītibhāvaḥ na tuśabdasyākṣepadyotakatvāditi codayati | praśnayati śiṣyaḥ | api cābhidhānatopikalpavyavahārayorviśaṣānupapattiḥ tathācāha - [bhā.152] jo avitahavavahārī so niyamā vaṭṭae ukappaṃmi |
iya bihunasthi viseso ajjhayaṇāṇaṃduveṇhapi || vṛ- yo nāma sādhuravitathavyavahārī sa niyamādavaśyaṃbhāvena varttate eva turevakārārthaḥ kalpa ācāre ācāravartina eva yathoktāvitathavyavahārakāritvāt | yaścavarttate kalpe ācārasa niyamādavitathavyavahārakārī tathāhi kalpovyavahāra ācāra ityanāṃtaramitiiyabihuityapievamapiarthagatyābhidhānābhedatopiāstāṃprāguktaprakāreṇābhidheyābhedaityapiśabdārthaḥ huniścitaṃdvayorapikalpavyavahārayoradhyayanayonāsti viśeṣaḥ evaṃ pareṇābhidheyābhedato'bhidhānābhedataścaikye pratipādite sūribhidheyabhedaṃ darśayana kappārovaṇetti avayavaṃ vyākhyānayati | [bhā.153] kappaṃmi kappiyākhalu mūlaguṇeceva cauttaraguṇe ya;
vavahārevavahariya | pāyacchittābhavaṃteya || vṛ- kalpe kalpādhyayane kalpitānyeva prarupitānyeva khalu śabdasyaivakārārthatvāt natu dānavyavahāre pravartitāni kānītyata āha mūlaguṇā ceva uttaraguṇā ya iti viṣayeṇa viṣayiṇo lakṣaṇāt mūlaguṇāparādhaprāyaścittāni uttaraguṇāparādhaprāyaścittāni | vyavahāre vyavahārādhyayane punarvyavahṛtāni dānavyavahāraviṣayīkṛtāni kimuktaṃ bhavati kalpādhyayane mūlaguṇāparādhe vā ābhavaṃti prāyaścittānyuktāni asmiṃstu vyavahārādhyayane teṣāmābhavatāṃ prāyaścittānāṃ dānamuktamiti yāni ca kalpādhyayane ābhavaṃtiprāyaścittāni noktāni tāni vyavahārebhidhīyateteṣāṃdānaṃca kiṃca - [bhā.154] avisesiyaṃ ca kappeihaiṃtu visesiyaṃimaṃ |
cauhā paḍisevaṇasaṃjoyaṇa ārovaṇakuṃciyaṃceva || vṛ-caḥ samuccaye anyaccetyarthaḥ | kalpe kalpādhyayane prāyaścittamaviśeṣitaṃ viśeṣarahitamuktaṃ | ihaintuttiiḥ pādapūraṇesānusvāratāpūrvavattuḥ punarartheihavyavahārādhyayanepunaridaṃprāyaścitaṃcaturddhācaturbhiḥ prakārairviśeṣitaṃ, tāneva prakārānnāha | pratisevanaṃ saṃyojanamāropaṇaṃ kuṃcanamiti pratikuṃcanaṃ etāni anaṃtarameva saprapaṃcaṃvyākhyātānītinabhūyo vyākhyāyaṃte tadevabhidheyābhedatā nāsti viśeṣa iti yaduktaṃ tadasiddhamitipratipāditamabhidheyabhedasyadarśitvāt | yatpunarucyateabhidhānābhedatonāstiviśeṣa iti