Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p57

Vyavahāravṛtti v21.p57

Language
Sanskrit

v21.p57

vyavahāra -chadasūtram-1yepunastasyaprāyaścittasyārhāyogyāḥ puruṣajātāḥ puruṣaprakārāḥ puruṣabhedā ityarthaḥ, teimevakṣyamāṇasvarupā bhavaṃti |tāneva darśayati || [bhā.159] kayakaraṇā iyare vā sāvekkhā khalu taheva niravekkhā |
nivekkhā jinamādī sāvekkhā āyariyamādī || vṛ-kṛtakaraṇā nāma ṣaṣṭhāṣṭhamādibhirvividhatapovidhānaiḥ parikarmitaśarīraḥ itare akṛtakaraṇāḥ ṣaṣṭhāṣṭhamādibhistapoviśeṣairaparikarmitaśarīrāḥ tatrayekṛtakaraṇāstedvividhāstadyathāsāpekṣāḥ khalutathaiva nirapekṣāḥ, sahaapekṣāgacchasyetigamyateyeṣāṃtesāpekṣāgacchavāsinaḥ, nirgatā apekṣāyebhyastenirapekṣāḥ tatra ye nirapekṣāste trividhā jinādayaḥ tadyathā | jinakalpikāḥśuddhaparihāraviśuddhikā yathālaṃdakalpikāśca, ete niyamataḥ kṛtakaraṇā eva akṛtakaraṇānāmanyatamasyāpi kalpasya pratipattyayogāt sāpekṣā api trividhā ācāryādayastadyathā - ācāryā upādhyāyā bhikṣavaśca ete pratyekaṃ dvidhā bhūyo bhavaṃtitadyathā-ācāryāḥ kṛtakaraṇāakṛtakaraṇāścaupādhyāyāapikṛtakaraṇā akṛtakaraṇāścabhikṣavopikṛtakaraṇā akṛtakaraṇāścatatra kṛtakaraṇānāṃ ciṃtyamānatvādasyāṃ gāthāyāmete kṛtakaraṇāgrāhyāḥ | [bhā.160] akayakaraṇāvi duvihā, aṇahigayā ahigayā yabodhavvā |
jaṃsevei ahigae anahigaeasthire icchā || vṛ- ihācāryā upādhyāyāśca kṛtakaraṇā akṛtakaraṇā vā niyamāt gītārthāḥ sthirāśca, tata ihākṛtakaraṇā bhikṣava eva grāhyāḥ,teakṛtakaraṇā bhikṣavo dvividhāstadyathā anadhigatāścaadhigatāśca anadhigatā nāma agītārthāḥ adhigatā gītārthāḥ, apiśaddhaḥsaṃbhāvane sa caitatsaṃbhāvayati, ye bhikṣavo'nadhigatāste dvividhāstadyathā sthirā asthirāśca sthirā nāma dhṛtisaṃhananasaṃpannāḥ tadviparītā asthirāḥ, adhigatā api dvidhā sthirā asthirāśca kṛtakaraṇā api bhikṣavo dvidhā adhigatāḥ anadhigatāśca anadhigatā api dvidhā sthirā asthirāśca adhigatā api dvividhāḥ sthirā asthirāśca atraivasaṃkṣepataḥ prāyaścittadānavidhimāhajaṃseveiityādiyata prāyaścittasthānaṃsevatepratisevate adhigato gītārtha upalakṣaṇametat kṛtakaraṇaḥ sthiraśca tasmai tadeva paripūrna dīyate, tadeva prāyaścittasthāna prāpte anadhigateasthireca asthire, caśadvādakṛtakaraṇe caguroḥ prāyaścittadānavidhauicchā sūtropadeśānusāraṇa svecchā tathāhi yadi śrutopadeśānusārataḥ kṛtakaraṇaḥ sthirodhigata iti vā katakaraṇādirapi samartha iti vijñāto bhavati tadā yadeva prāyaścittamāpannastadeva tasmai dīyate, | athāsamartha iti parīkṣita iti gāthāvatprāyaścittaṃ prāptastasyāktinamanaṃtaraṃ dīyate, tatrāpyasamarthatāyāṃ tatopyanaṃtaraṃ tatrāpyasāmarthya tatopyanaṃtaramevaṃ yathāpūrvaṃ krameṇa tāvanneyaṃ yāvannivikṛtikaṃ tatrāpcasamarthatāyāṃ pauruṣīpratyākhyānaṃ, tatrāpyaśakto namaskārasahitaṃgāḍhaglānatvādinātasyāpyasaṃbhaveevamevalocanāmātreṇaśudhyāpādanamiti, saṃprati puruṣabhedamārgaṇāyāmeva prakārāṃtaramāha - [bhā.161] ahavāsā vikkhiyare niravekkhā savvahā ukaya karaṇā|
iyarekayā'kayāvā, thirā'thirā hotigīyatthā || vṛ- athaveti prakārāṃtaradyotanārthaḥ, tacca prakārāṃtaramidaṃ pūrvaṃ kṛtakaraṇā kṛtakaraṇabhedāvādī kṛtvā purupabhedamārgamākṛtā, atratusāpekṣanirapekṣabhedo tathācāha - sāvikkhiyatti dvividhāḥ prāyaścittārhāḥ puruṣāstadyathā |sopekṣā itareca, sāṃpekṣā gacchavāsinasteca tridhāācāryā upādhyāyā bhikṣavaḥ, nirapekṣā