Vavahara v21.p65
Vyavahāravṛtti v21.p65
- Language
- Sanskrit
v21.p65
vyavahāra - chedasūtram-1panavaṇamanicchaṃte, diḻaṃtobhaṃḍipoehiṃ || vṛ-trividhe triprakāre ācāryopādhyāyabhikṣulakṣaṇe cikitsvamāne gītārthe iti gamyate, u yatti ṛjukaṃ sphuṭameva vyāpta sādhunā vyāpṛtakriyākathanaṃ karttavyaṃ iyamatrabhāvanā ācāryāṇāmupādhyāyānāṃ gītārthānāṃca bhikṣūṇāṃ vicikitsyamānānāṃyadiśuddhaṃ prāsukameṣaṇīyaṃ labhyate, tadā samīcīnamevaṃnatatra vicāraḥ atha prāsukameṣaṇīyaṃ na labhyate, avaśyaṃ ca cikitsā karttavyā, tadā 'śuddhamapyānīya dīyate, tathābhūte ca dīyamāne sphūṭameva nivedyate, idamevaṃbhūtamiti, teṣāṃ gītārthatvenāpariṇāmadoṣasyātipāriṇāmadoṣasya cāsaṃbhavāt | agītārthabhikṣoḥ punaḥ śuddhālābhe cikitsāmaśuddhena kurvato munivṛṣabhā yatanayākuti,nacāśuddhaṃkathayati |yadipunaḥ kathayaṃtyayatanayākurvati,tadā so'pariṇāmatvādanicchan yata āgāḍhādi paritāpanamamanubhavati | tannimittaṃ prāyaścittamāpadyate teṣāṃ munivṛṣabhāṇāṃ yadvātipariṇāmatayā sotiprasaṃgaṃ kuryāt, tasmānna kathanīyaṃ nāpyayatanā kartavyā, atha kathamapi tenāgītārthena bhikṣuṇā jñātaṃ bhavet yathā akalpikamānīya mahyaṃ dīyate iti, tadā tadanicchan prajñāpyate tathācāha pannavaṇamaṇicchaṃte iti akalpikamanicchatyagītārthe bhikṣau prajñāpanā kartavyā | yathā glānārthaṃ yadakalpikamapiyatanayā sevyate, tatraśuddho glāno, yatanavā pravṛttaratpīyān doṣo'śuddhagrahaṇātsopi capaścātprāyaścittenaśodhayiṣyatenacāsāvalpīyān doṣonāṃgīkartavyaḥ |uttarakālaṃprabhūtasaṃyamalābhāt tathāhi cikitsākaraṇataḥpraguṇībhūtaḥsanaparipālayiṣyaticirakālaṃsaṃyama,saṃyamaprabhāvataścakadācita gamyate tadbhava eva mokṣo, yadi punaścikitsāṃ na kārayiṣyasi | tatastadakaraṇato mṛtaḥ sannasaṃyato bhaviṣyasi, asaṃyatasya ca bhūyānkarmabaṃdhastasmmādalpena bānveṣyatāmetādvidvattāyā lakṣaṇaṃ, uktaṃca, appeṇa bahumesejjā evaṃ paṃḍiyalakkhaṇamiti, evaṃ prajñāpanā taruṇe kriyate, yaḥ punaḥ bālaḥ sa bālatvāta yathā bhaṇitaṃkarotyeva yastu vṛddhastaruṇo vātirogagrasto'cikitsanīyaḥ saprotsāhyate mahānubhāva! kuru bhaktapratyākhyānaṃ,sādhaya! pūrvamaharṣirivottamārthametajinavacanādhigamaphalamiti, yadipunarevamutsāhyamānopinabhaktapratyākhyānaṃ kartumicchati, tadābhaṃḍīpotābhyāṃdṛṣṭāṃtaḥkaraṇīyaḥ,bhaṃḍīgaṃtrī, potaḥ pravahaṇaṃ, dṛṣṭāṃtakaraṇaṃ cāgresvayameva darśayiṣyati | eṣa gāthāsamāsārthaḥ sāṃpratamenāmeva gāthāṃ vivṛṇoti || [bhā.179] suddhālābhe agīte ajayaṇakaraṇakahaṇebhavegurugā |
kuñā va atipasaṃga, asevamāneva asamāhī || vṛ-agīte agītārthe bhikṣau śuddhālābheprāsukaiṣaṇīvālābhe aśuddhena cikitsyamāne yadi ayatanā kriyatekathyatevā, tadāmunivṛṣabhāṇāmayatanākāriṇāṃkathayatāṃprāyaścittaṃ bhavati, gurukāścatvāromāsā guravaḥ, iyamatra bhāvanā yadi ayatanākaraṇato'karaṇato vā jñātaṃ bhavati | yathā mamāśuddhena cikitsā kriyate tadā teṣāṃ munivṛṣabhāṇāṃ catvāro gurukāḥ etaccāsāmācārīpravṛttiniṣedhārtha prāyaścittaṃ, yā punaranicchato'samādhipravṛteranāgāḍhādiparitāpanā tanniṣprannamanyadeva pṛthagiti, yadivā sotipariṇāmakatvādatiprasaṃgaṃ kuryāt | athavā cikitsāyāḥ pratiṣedhato'kanlpanīyamasevamāne rogavṛdvivaśāpadasamādhistasyasyāt asamāhitasyacakugatiprapātastasmāttasminyatanayākarttavyaṃ, naca kathanīyamiti, sāṃprataṃ yaduktaṃbhaṃḍīpotābhagāṃ dṛṣṭāṃtaḥ karttavya iti | tatramaṃḍīdṛṣṭāṃtaṃbhāvayati | [bhā.180] jāegadese adaḍhāubhaṃḍī, sīlappae sāu kareikajaṃ |
jādubbalā saṃṭaviyāvisaṃtī nataṃtusīlaṃti visannadārūṃ ||