Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p66

Vyavahāravṛtti v21.p66

Language
Sanskrit

v21.p66

vṛ yā bhaṃḍī maṃtrī ekadeśe kvacit adhḍhā sā śīlāpyate tasyāḥ pariśīlanaṃ kāryate tuśabdo yasmādarthe yataḥ sā tathāśīlitā satī karotikāryaṃ, yā punaḥ saṃsthāpitā satī durbalāna kāryakaraṇakṣamā tāṃ viṣannadāruṃ naiva tuśabda evakārārthī bhinnakramatvādatra saṃbadhyate, śīlayaṃti, kāryakaraṇākṣamatvāt eṣa bhaṃḍīdṛṣṭāṃta etadanusāreṇa potadṛṣṭāṃtopi bhāvanīyaḥ | tadyathā -

jo gadese adaḍhāu poto, sīlappae sou karei kajjaṃ | jo dubbalo saṃṭhavitovi saṃto na taṃtusīlati visannadāruṃ ||
vṛ- dātikayojanā tvevaṃ, yadi prabhūtamāyuḥ saṃbhāvyate, praguṇīkṛtaśca dehaḥ saṃyamavyāpāreṣu samartha iti jñāyate, tadā cirakālaṃ saṃyamaparipālanāya yuktā cikitsā, alpena prabhūtamanveṣayediti vacanāt, yadā cāyuḥ saṃdigdhaṃ na praguṇīkṛtopi dehaḥ saṃyamavyāpārakṣamastadaivaṃ prajñāpanāniṣphalā cikitseti na cikitsā kārayitumucitoti anyacca

saṃdehiyamāroggaṃ, pauṇovi na paccalonujogāṇaṃ | ii sevaṃtī dappe vaṭṭai naya so tahā kajjo ||
vṛ- saṃdigdhamārogyapratirogagrastatvāt na ca praguṇopi praguṇīkṛtopi yogānāṃ saṃyamavyāpārāṇāṃ karaṇe pratyaḥ samartha iti jānāno yadi yatanayāpyakalpyaṃ pratisevate, tadā sa darpe varttate, na ca sa tathārūpo sevanāyā dīrdhasaṃsāramūlatvāt iti prajñāpyate yadi punarevamapi prajñāpyamāno nāvabudhyate, tadā yatanayā rupekṣitavyaṃ; yaḥ punastaruṇo manāk vṛddho vā praguṇīkṛtaḥ san tapaḥsaṃyamādiṣu pratyalo bhaviteti jñāyate, tadā taṃ cikitsāmapratipadyamānaṃ pratyevaṃ prajñāpanā ||

kohaṃ achittiṃ aduvā ahīhaṃ tavovihāṇasuyaujjamijjaṃ | | gaṇaṃ vanīieyasāravissaṃ sālaṃbasevī samuvei mokkhaṃ ||
vṛ- yo glānaḥ sannevamavabudhyate, samartho bhūtaḥ sannachittiṃ prabhūtalokapravrājanādinā tīrthāvyavacchedaṃ kariṣyāmi | aduviti athavā ahamadhyeṣye sūtrato'rthataśca dvādaśāṃgaṃ darśanaprabhāvakāṇi vā śāstrāṇi | yadivā tapo labdhisamanvitatvāttapovidhāneṣu nānāprakāreṣu ujjamissāti udyamiṣyāmi udyamaṃ kariṣyāmi, gaṇaṃ vā gacchaṃ vā nītyā sūtroktayā sārayiṣyāmi guṇaiḥ pravṛddhaṃ kariṣyāmi sa evaṃ sālaṃbasevī etairanaṃtaroditairālaṃbanairyatanayā cikitsārthamakalpamapi pratisevamānaḥ samupaiti prāpnotimokṣaṃ siddhimiti | vyavahāra sūtrasya pīṭhikā samāptā
muni dīparatnasāgareṇa saṃśodhitā sampāditāvyavahārasūtrasya pīṭhikāyāḥ [ saniryuktiḥ ] bhāṣyaṃ evaṃ malayagiri ācāryeṇa viracitā ṭīkā parisamāptā |
uddeśa : 1
vṛ-gato nāma niṣpanno nikṣepaḥ saṃprati sūtrālāpaka niṣpannasya nikṣepasyāvasaraḥ, saca sūtre sati bhavati, sūtraṃ cānugame, sacānugamodvidhā sūtrānugamo niryuktya nugamaśca, tatra niyuktya nugamastrividhastadyathā nikṣepa niryuktyanugamaḥ upodghātaniryuktyanugamaḥ sūtra sparśika niryuktyanugamaśca, nikṣepa niryuktya nugamo'nugataḥ; sūtra sparśika niyuktya nugamo vakṣyate, upodghāta niryuktya nugama stvābhyāṃ dvāra gāthābhyāṃ samavagaṃtavyaḥ,
tadyathā
21 5