Vavahara v21.p73
Vyavahāravṛtti v21.p73
- Language
- Sanskrit
v21.p73
vyavahāra - chedasūtram-1-1/1 sarupevā itipākṣikasyaekasyayakārasyalopaḥ | sadhaikasya dakṣiṇāyanasyottarāyaṇasya vā tryaśītyadhikadinaśatapramāṇasyapaṣṭabhāgamānaḥ yadivā ādityacāraniṣpannatvādupacāratomāsoppādityaḥ, abhivaḍḍie yatattoititataścaturthādādityānmāsādanaṃtarapaṃcamomāso'bhivarddhitaḥ, abhivarddhitīnāma-mukhyatastrayodaśacaṃdramāsapramāṇaḥsaṃvatsaredvādaśacaṃdramāsapramāṇātsaṃvatsarādekenamāsenābhivarddhitatvāta, paraṃta dvādaśabhāgapramāṇaomāsoppavayavesamudāyopacārādabhivarddhitaḥ epapaṃcavidhaḥ kālamāsaḥ tuḥ puraṇārthaḥ tadevamuktānāmatonākṣatrādayaḥ paṃcāpimāsāḥ sāṃpratameṣāmeva māsānāṃ dinaparimāṇamabhidhitsustadānayanāya karaṇamāha - [bhā.199] rikkhāīmāsāṇaṃkaraṇamiṇamaṃtuāṇaṇovāo |
jugadinarāsiṃṭhāviya aṭṭhārasayāitīsāiṃ || vṛ- ṛkṣeṣucaṃdrasyaparivartanatomāsopyādheye ādhāropacārātṛkṣaḥ ṛkṣaādiryeṣāṃteṛkṣādayaḥ | ādiśabdātcaṃdramāsādiparigrahaḥ | teṣāmṛkṣādīnāṃ māsānāmānayanopāyakaraṇamidaṃ vakṣyamāṇaṃ tadevāha jugadinetyādi yugecaṃdrābhivarddhita saṃvatsarapramāṇe dina rāśirahorātra rāśiyugādinarāśistasthāpayitvākiyatpramāṇamityāhaaṣṭādaśaśatānitriṃśānitriṃśadādhikānietāvān dinarāśiyugebhavatīti kathamavasīyateiticet ? ucyate, ihasūryasyadakṣiṇuttaraṃvā ayanaṃ tryaśītyadhikadinaśatātmakaṃyugeca paṃcadakṣiṇāyanānipaṃcottarāyanānisarvasaṃkhyayādaśāyanānitatastrayaśītyadhikaṃdinaśataṃdaśakena guṇyate ityāgato yathokto dinarāśirevaṃpramāṇaṃ dinarāśiṃsthāpayitvā kimityāha - [bhā.200] tāheharāhibhāgaṃ, rikkhāīyāṇadinakaraṃtāṇaṃ |
sattaṭṭī bāvaṭṭhī egaṭṭhī saṭṭhībhāgehiṃ || vṛ-tato dinarāśisthāpanānaṃtaramṛkṣādīnāṃṛkṣamāsaprabhṛtīnāṃdinakarāṃtānāṃsūryamāsa paryaṃtānāṃnakṣatra caṃdrādityamāsānāmityarthaḥ dinamānānayanāya yathākramaṃ saptaṣaṣṭi dvāṣaṣṭi ekaṣaṣṭi ṣaṣṭibhāgeḥ saptaṣaṣṭyādibhirbhāgahārairityarthaḥ bhāgaṃharāhitti hara tato yathoktaṃ nakṣatrādimāsagatadinapariṇāmāgacchatitaccottaratradarśayiṣyate, sāṃpratamabhivarddhita māsagatadina parimāṇānayanāyavedaṃkaraṇamiti karaṇāṃtaramāha - [bhā.201] abhivaḍḍiyakaraṇaṃpunaṭhāviyarāsiimaṃtukāyavvaṃ |
ūṇālī sasayāiṃpaṇaṭhāiṃanūnāī|| vṛ- abhivarddhitakaraṇamabhivarddhitamāsagatadinaparimāṇānayanāyakaraṇaṃ punaridaṃ vakṣyamāṇaṃ karttavyaṃprayoktavyamitiyogaḥ tadevāhasthāpayitvārāśiṃkiṃpramāṇamityataāha ekonacatvāriṃśat śatānipaṃcaṣaṣṭyadhikānyanyūnāniparipūrnānikepārāśi'rayamiticet | ucyate, abhivarddhitamāsagatadina caturviśatyuttara śatabhāgānāṃ tathāhyabhivarddhitamāsasya dinapariṇāmamekātriṃśadahāṃgatraekaviṃśatyuttaraṃśataṃbhāgānāṃ ahorātrāśca pratyekaṃ ekatriṃśarviṃśatyuttaraśatenaguṇyate jātānyaṣṭātriṃśatśatāni catuścatvāriṃśadadhikānī uparitanaṃca ekaviṃśatyuttaraṃ śataṃtatraprakṣipyate jātoyathoktapramāṇo rāśiḥ || taṃsthāpayitvākimityāha - [bhā.202] eyassabhāgaharaṇaṃcavīseṇaṃsaeṇakāyavvaṃ |
jeladdhāte divasā sesābhāgāmuneyavvā ||
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit