Vavahara v21.p77
Vyavahāravṛtti v21.p77
- Language
- Sanskrit
v21.p77
vyavahāra - chedasūtram - 1-1 /1 iti vyutpatteḥ yadivā yo viśuddha kalpavyavahāra kriyate, saśuddhaparihāra śuddhaścāsī parihāraśca śuddhaparihāra iti vyutpatteḥ | yathā yat māsikaṃ vā yāvat ṣaṇmāsikaṃ vā prāyaścittamāpannaṃ tat āpanne aparibhogapivarttate, parihiyate iti, parihāraḥ | karmmaṇidhañ āpannemeva parihāraḥ | āpannaparihāra iti vyutpatteḥ tathācāha māsādī āvanne iti māsādikaṃ yatprāyaścittasthānamāpannaṃ tat āpanne āpannaparihāre draṣṭavyaṃ māsādikaṃ yat prāyaścittasthānamāpannaṃ tat āpannaparihāra iti bhāvaḥ | athavā pariharaṇāṃ parihāra iti bhāvedhañ | āpannena prāyaścittasthānena parihāro varjanaṃ sādhoritigamyate āpannaparihāraḥ | tathāhi sa prāyaścittī aviśuddhatvāt viśuddhacaraṇaiḥ sādhubhiryāvat prāyaścita pratipattyāna viśuddho bhavati tāvat parihiyate iti iha tena āpannaparihāreṇa prakṛtamadhikāro na śeṣeḥ parihāraiḥ tadevaṃ parihāra śabdanikṣepa prarūpaṇakṛtā, saṃpratisthānaśabde nikṣepaprarūpaṇārthamāha
-
nāmaṃṭhavaṇādavie, khetta'ddhāuḍhavasahi viratīya | saṃgamapaggahajohe acalagaṇāṇa saṃdhaṇā bhāve ||
vṛ . iha sthānaśabda prakaraṇāt pratyekamabhisaṃbadhyate | nāmasthānaṃ davie iti dravye dravyasya sthānaṃ dravyasthānaṃ kṣetrasthānaṃ addhākāla ityanarthāṃtarakāle kāla evavāsthānaṃ kālasthānaṃ urdhvasthānāṃ vasatisthānaṃ viratisthānaṃ saṃyamasthānaṃ pragrahasthānaṃ yodhasthānamacalasthānaṃ gaṇanāsthānaṃ saṃdhanāsthānaṃ bhāvebhāvaviṣayaṃ | eṣagāthākṣarārthaḥ | bhāvārtha ucyate tatra nāmasthāpane pratīte dravyasthānaṃ dvidhā āgamato noāgamataśca āgamataḥ sthānaśabdārthajñātātatracānupayuktaḥ, noāgamato jñaśarīra bhavyaśarīra tadvyatirikta bhedāt trividhaṃ tatrajñaśarīrabhavyaśarīre pratīte iti, tadvyatirikta dravyasthānaṃ kṣetrādi sthānaṃ ca pratipādayati || [ bhā. 214 ] sacittādīdavvekhette gāmādi aṭṭha duvihāo |
suranāragabhavaṭhāṇaṃ sesāṇaṃ kāyabhavaṭhāṇaṃ ||
bṛ- jñaśarīra bhavyaśarīra vyatiriktaṃ noāgamatī dravye dravyasya sthānaṃ tridhā sacittādi | padaikadeśe padasamudāyopacārādevaṃ nirdeśo yāvatpunaridaṃdraṣṭavyaṃ sacitadravyasthānādi tadyathā sacittadravyasthānamacittadravyasthānaṃ miśradravyasthānaṃ ca | tatra sacittadravyasthānamapi tridhā dvipada sacittadravyasthānaṃ catuṣpada sacittadravyasthānamapadasacittadravyasthānaṃ ca, tatra dine dine yatra manuṣyā upaviśaṃti, tacca dvipadānāṃ sacittadravyāṇāṃ sthānaṃ yatra punardinedine catuṣpadāgavādayo nivasaṃti tacca catuṣpada sacittadravyasthānaṃ yatrapunargurukaṃphalaṃ nikṣipyate tatrāpadānāṃ haritakāyānāṃ sthānaṃ jāyate kileti tat apadasacittadravyasthānaṃ yatraphalakādīni nikṣipyaṃtetat acittadravyasthānaṃyatpunasteṣāmeva dvipadādī nāmalaṃkṛtavibhūṣitānāṃ sthānaṃ jalabhṛtasya vāghaṭasya yat sthānaṃ tat miśradravyasthānaṃ khette gāmādi iti | kṣetre vicāryamāṇe gāmādi draṣṭavyaṃ kimuktaṃ bhavati, kṣetraṃ nāmagrāmanagarādistasyasthānaṃ kṣetrasthānaṃ, athavā yatra kṣetre grāmādigrāma nagarādi niveśyate tat kṣetraṃ grāmādīnāṃ sthānamiti kṣetrasthānaṃ kṣetramevasthānaṃ kṣetrasthānamiti vyutpatteḥ, tathā ca loke grāmādīnāmudvasitānāṃ sthānamavalokyavaktābhavati | idaṃ grāmasthānamidaṃ nagarasthānamiti addhaduvihāu ityādi | addhākālaḥ sa dvidhā jīveṣu ajīveṣu ca tatrājīveṣu yasya yāvatī sthitiḥ tasyatāvān kālaḥ sthānaṃ jīveṣu saṃsāriṣu punardvividhaḥ kālaḥ kāyasthitiḥ bhavasthitiśca tatra suranārakāṇāmekabhavāvasthānāt bhavasthānaṃbhavasthitiḥ kālasthānaṃ, śeṣāṇāṃ tiryaṅmanuṣyāṇāmanekabhavagrahaṇasaṃbhavāt kāyabhavasthānaṃ yathāsaṃbhavākāya sthitiḥ kāyasthānaṃ avasthitiḥ, śravasthānaṃ
Linked texts (1)
- Vavahāra — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit