Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p79

Vyavahāravṛtti v21.p79

Language
Sanskrit

v21.p79

vyavahāra - chedasūtram-1-1/1 __ vṛ-yodhānāṃsthānaṃpaṃcavidhaṃtadyathāālīḍhaṃpratyālīḍhaṃvaiśākhamaṃḍalaṃsamapādaṃca,tatradakṣiṇamurumagrato mukhaṃ kṛtvā vāmamūruṃ paścātmukhamapasārayati | aṃtarācadvayorapi pādayoḥ paṃcapādāḥ tato vāmahastena dhanurgṛhītvā dakṣiṇāhastenapratyaṃcāmākarṣāti tat ālīḍhasthānaṃ yatpunarvāmamūrumagrato mukhamādhāya dakṣiṇamūlaṃpaścātmukhamapasārayatiaṃtarāvātrāpidvayorapipādayoḥ paṃcapādāstataḥ pūrvaprakāreṇayudhyatetat pratyālīḍhaṃ sthānamālīḍhasya pratipathiviparītatvāt pratyālīḍhaṃ pratyunaḥ pārṇī abhyaṃtarābhimukhe kṛtvā samaśreṇyākaroti agrimatale ca bahirmukhe tato yudhyate tat vaiśākhaṃ sthānaṃ tathā dvāvapi pādau samau dakṣiṇavāmato'pasārya ūru prasārayati yatāmadhye maṃḍalaṃ bhavati aṃtarā catvāraḥ pādāstat maṃḍalaṃ dvāvapi pādau samau niraṃtaraṃ yat sthāpayati jānunī uru cāti sarale karoti tatsamapādaṃ, etaihiṃ paṃcabhirapi sthānairyodhāyathāyogaṃ yudhyaṃte, tat etāni yodhasthānāti, tathā acalo niḥprakaṃpaḥ paramāṇvādirbhavati, yanirejakāletatacalasthānaṃ acalaṃcatatsthānaṃcāvasthānamacalasthānamitivyutpattervā nirejakālaca paramāevādīnāmayaṃ paramāṇupugaleṇaṃbhaṃtenireyakālatokevaciraṃhoijahanneṇaṃekkaṃsamaya, ukkoseṇaṃasaṃkhejjaṃ kālaṃ asaṃkhejā vā ussappiṇiosappiṇioityādi | tathāgaṇanesaṃkhyāyāṃsthānamekādiekaṃdaśaśataṃ sahastramityādi yāvat koṭī koṭyaḥ paryaṃtatvamabhidadhānaṃ etajjñāpayati, prāyo lokavyavahārekoṭyāḥ paraṃsaṃkhyāsthānakoṭyevadaśaśatādiviśeṣitānitvanyatsaṃkhyāṃtararupasthānamiti |saṃdhanāsthānamāha| [bhā.219] rajjayamādiacchinnaṃ, kaṃcuyamādīṇachinnasaṃdhaṇayā |
seḍhidugaṃachinnaṃapuvvagahaṇaṃtubhāvaṃmi || vṛ-saṃdhanā saṃdhānakaraṇaṃ sā dvidhā dravyasaṃdhanā bhāvasaṃdhanā ca dravyasaṃdhanā dvividhā cchinnasaṃdhanā acchinnasaṃdhanācatatrarajukādikamachinnaṃyatvalayatieṣā chinnā dravyasaṃdhanākaṃcukādīnāṃ chinnasaṃdhanatā kaṃcukādayo hyanyonyakhaṃḍamīlanataḥ saṃdhīyate tataste chintrasaṃdhanā | bhāvasaṃdhanāpi dvidhā, chinnasaṃdhanā achinnasaṃdhanā ca tatrāchinnasaṃdhanā śreṇidvikamupaśamaśreṇiḥ kṣapakaśreṇityupaśamaśreṇirachinnasaṃdhanā kṣapakaśreeyāmapidarśana saptakakṣayānaṃtaraṃkaṣāyāṣṭakādikṣapayituṃpravṛttoniyamādākevalaprāpte nivarttate, tataḥ kṣapakaśreṇirapyacchinnasaṃdhanā, apuvvagahaṇaṃtubhāvaṃmiitipraśasteṣubhāveṣupravarttamānoyadapūrvaṃbhāvaṃ saṃdadhāti eṣāpyachinnābhāvasaṃdhanāśubhabhāvasaṃdhanasyāvyavachinnatvāt | iyaṃ punaḥ chinnasaṃdhanā || [bhā.220] mīsāto udaiyaṃ gayassa mīsagamanepunocchinnaṃ |
- apasattha pasatthaṃvābhāve pagayaṃtucchinneṇa || . vṛ-chinnābhāvasaṃdhanāmiśraḥ kṣāyopaśamiko bhāvaḥ tasmāt miśrāta kṣāyopaśamikātṛbhāvāt yadā audayikaṃ bhāvaṃ saṃkrāmati tadā tasya audayikaṃ gatasya chinnaṃ bhāvasaṃdhānaṃ bhāvāṃtare saṃkrāṃtatvāt, tathā tasmādaudayika bhāvāt yadāpunarmiśragamanaṃ bhavati miśra bhāvaṃ saṃkrāmati tadāpi chinnaṃ bhāvasaṃdhāna evaṃ śeṣeṣvapibhāveṣu yathā yathāyogaṃbhāvanīyaṃ, athavā dvividhā chinnabhāvasaṃdhanā praśastā'praśastā ca tatra yadā praśaste caraṇādibhāve sthitaḥ san tathāvidhakarmodayavaśato'praśastaṃ caraṇabhāvaṃ saṃkrāmati, tadā apraśastā chinnābhāvasaṃdhanā yadā punarapraśastādacaraṇabhāvāt praśastaṃcaraṇabhāvaṃ saṃkrāmati tadā praśastā chinnābhāvasaṃdhanā atraprakṛtamadhikāraḥ cchinnena bhāvasaṃdhānena tatrāpyapraśastena tathāhi prāyaścittasthānaṃ tadā pratisaṃvate yadā praśastābhāvāda praśastaṃbhāvaṃ saṃkrāṃto bhavati tadevaṃ sthānanirupaṇā kṛtā, saṃprati yaduktaṃ sūtrepaḍisevittā iti tatra pratisevanāvyākhyānārthamāha -

Linked texts (1)