Pramāṇa · Search · About · API

Vavahara v21.p9

Vyavahāravṛtti v21.p9

Language
Sanskrit

v21.p9

vyavahāra - chedasūtram-1jñaśarīrabhavyaśarīkhyatiriktaḥ patrādirādhārādheyayorabhedavivajñaṇādayaṃnirdeśastatoyamarthaḥjñaśarīrabhavyaśarīra vyatirikto dravyavyavahāraḥ khalveṣa eva graṃthaḥ pustaka patralikhita ādi śabdāt kāṣṭasaṃpuṭaphalakapaṭṭikādiparigrahaḥ, tatrāpye tadgraṃthasya lekhanasaṃbhavāt, laukikādi veti, yadi vā jñaśarīrabhavyaśarīrayorvyatiriktodravyavyavahārastrividhastadyathā, laukikaḥkuprāvacanikolokocarikaścatatralaukiko yathā ānaṃdapure khaḍgādāvuhīnurupakāṇāmaśīti sahastra daṃḍo māritepi tāvāneva, prahāre tu patite yadi kathamapinamṛtastarhirupakapaṃcakaṃdaṃḍaḥ, utkuṣṭetukalahepravṛttearddhatrayodaśarupakodaṃḍaḥ; kuprāvacaniko yathā yatkarbhayona karoti, na tataḥ karmaṇastasya kiṃciditi; lokottariko yathā ete pāṃḍurapaṭaprāvaraṇā jinānāmanājñayāsvacchaṃdaṃvyavaharaṃtaḥ parasparamaśanapānādipradānarupavyavahāraṃkurvati,bhāvavyavahārodvidhā āgamatonoāgamataśca,āgamatovyavahārapadārthajñātātatracopayuktaḥupayogobhāvanikṣepaitivacanāt noāgamataḥpaṃcavidhovyavahārastathācāha; noāgamato paṇagaṃbhāve iti, bhāve vicāryamāṇenoāgamato vyavahārovyavahārapaṃcakaṃāgamaḥ śrutamājñādhāraṇājitamitinośabdodeśavacanāttasyapaṃcavidhasyāpi noāgamatobhāvavyavahārasyasāmānyena ekārthikānyamanitānyevāha || [bhā.7]
sutteatthejīekappemagetahevanāeya|
tattoya icchiyavve āyarie ceva vavahāro || vṛ-tattadarthasūcanāt sūtraṃ, ūṇādikī śabdavyutpattiḥ, tacca pūrvāṇicchedasūtrāṇi vā, tathā arthyate mokṣamabhilaṣadbhiḥ ityarthaḥsūtrasyābhidheyaṃ,tathājītanāmaprabhūtānekagītārthakṛtamaryādā; tatpratipādako graṃthopyupacārātjītaṃ, tathākalpatesamarthābhavaṃtisaṃyamādhvanipravarttamānāaneneti kalpaḥmṛjūṣaśuddhau mṛjaṃtiśuddhibhavatyanenāticārakalpaṣaprajñālanāditimārgaḥ ubhayatravyaṃjanātdhajitidhapratyayaḥ tathā iṇ gatau, nipūrvaḥ nitarāmīyate gamyate mojñā'neneti nyāyaḥ tathā sarvairapi mumukṣubhirīṣyate prāptumiṣyate ipsitavyaḥ ācaryatesma, bṛhatpuruṣai rapyācaritaṃ, vyavahāra iti pūrvavat uktānyekārthikāni saṃpratyatraivājñepaparihārāvabhidhitsurāha || [bhā.8] egaṭhiyā abhihiyā, na yavavahārapanagaṃiha diṭhaṃ |
bhaṇaietyeva tayaṃ daṭṭavvaṃaṃtagayameva || vṛ-nanvabhihitānyekārthikāniparameteṣvekā'rthikaṣuvyavahārapaṃcakamāgamaśrutājñādhāraṇājītalakṣaṇaṃ na dṛṣṭaṃ nopāttaṃ; jītasyaiva kevalasyopāttatvāda'trasūrirāha bhaṇyate, atrottaraṃ dīyate, atraiva eteṣveva ekārthikeṣutatvyavahārapaṃcakamaṃtargatameva dṛṣṭavyaṃ, kathamityāha || [bhā.9] āgamasuyāusutteṇa,suiyā atthato uticautthā |
bahujanamāiṇaṃpunajīyaṃu ciyaṃtiegaṭṭaṃ || vṛ-sūtreṇasūtraśabdena sūciteāgamaśruta āgamaśrutavyavahārau,tathāhi āgamavyavahāriṇaḥ ṣaṭtadyathā kevalajñānī manaḥparyāyajñānī avadhijñānī caturdaśapūrvī daśapūrvī ca, śrutavyavahāriṇo'vaśeṣapūrvadharā ekādaśāṃgadhārikalpavyavahārādisūtrārthatadubhayavidaścatatobhavatisūtragrahaṇenāgamaśrutavyavahārayorgrahaṇaṃ caturdaśapūrvādīnāṃ kalpavyavahārādicchegraṃthānāmapi casūtrātmakatvāt; tathā arthataḥ arthaśabdena sūcito tricaturthau tṛtīyacaturthāvā jñādhāraṇalajñaṇī vyavahārau tathāhi ājñāvyavahāro nāma yadādvāvapyācāryāvā''sektisūtrārthatayātigītāthaujñakṣīṇajaṃdhābalauvyavahārakramānurodhataḥprakṛṣṭadeśāṃtaranivāsinā