Uttarajjhayana v28.p114
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p114
- Language
- Sanskrit
v28.p114
adhyayanaṃ-2,[ni. 120] pacchā bhaṇati-khamāsamaṇā ! ke risaṃ ahaṃ vakkhāṇemi?, khamāsamaṇeṇa bhaṇṇati-laṭuṃ, kintu mā gavvaṃ karehi, ko jāṇati?, kassa ko āgamotti?, pacchā dhūliṇāeṇa cikkhillapiṃḍaeṇa ya āharaṇaṃ kareṃti | na tahā kāyavvaṃ jahā sāgarakhamaṇeṇa kayaṃ | tāṇa ajjakālagāṇa samīvaṃ sakko ya āgaṃtuṃ nioyajīve pucchati, jahā ajjarakkhiyāṇaṃ taheva jāva sādivvakaraṇaṃ ca | idaṃ ca prajñāsadbhāvamaṅgīkṛtyodāharaṇamuktaṃ, tadabhāve tu svayamabhyūhyamiti || idānīṃ prajñāyā jñānaviśeṣarūpatvāttadvipakṣabhūtatvādajñānasya tatparīpahamāha, so'pyajñānabhāvābhāvābhyāṃ dvidhaiva, tatra bhāvapakṣamaṅgīkṛtyedamucyatemū. (91) nirajhugaṃmi virao, mehuṇāo susaṃvuḍo|
jo sakkhaṃ nābhijāṇāmi, dhammaṃ kallāṇa pāvagaṃ| mū. ( 92) tavovahāṇamāyāya, paḍimaṃ paḍivajjao|
___ evaṃpi me viharao, chaumaṃ na niyaṭṭati || vṛ. 'nirajhugaṃmi'tti arthaḥ-prayojanaṃ tadabhāvo nirarthaṃ tadeva nirarthakaṃ tasmin sati, 'virataḥ' nivṛttaḥ, kasmāt?, mithunasya bhāvaḥ karma vā maithunam-abrahma tasmāt, āśravāntaraviratāvapi yadasyopādanāṃ tadasyaivātigṛddhihetutayā dustyajatvāt, uktaṃ hi-“dupaccayā ime kāmā" ityādi, suṣṭha saṃvṛtaḥ susaṃvṛtaḥ-indriyanoindriyasaṃvaraṇena, yaḥ ‘sākṣāt' iti parisphuṭaṃ nābhijānāmi 'dharma' vastusvabhāvaṃ 'kallāṇa'tti bindulopātkalyāṇaṃ śubhaṃ 'pāpakaṃ' vā tadviparītaṃ, vatyasya gamyamānatvāt, yadvā dharmam-ācāraṃ kalyaḥ-atyantanīruktayā mokṣastamānayati (aṇati)prajñāpayatīti kalyāṇo-muktihetustaṃ, pāpakaṃ vā narakādihetum, ayamāśayaḥ-yadi viratau kaścidarthaḥ siddhenaivaṃ mamājñānaṃ bhavet, kadācit sāmānyacaryayaiva na phalāvāptirata āha
tapo-bhadramahābhadrādi upadhānam-āgamopacārarūpamācāmlādi 'ādāya' svīkṛtya caritvetiyāvat 'pratimāṃ' māsikyādibhikṣupratimāṃ paḍivajjiya'tti pratipadyāṅgīkṛtya, paṭhyate ca-'paḍima paḍivajjao'tti pratipadyamānasya-abhyupagacchataḥ, 'evamapi' viśeṣacaryayā'pi, āstāṃ sāmānyacaryayetyapiśabdārthaḥ "viharato'tti niṣpratibandhatvenāniyataṃ vicarataḥ chādayatīti chadma-jñānāvaraṇādikarma 'na nivarttate' nāpaitīti bhikṣuḥ na cintayedityuttareṇa sambandhaḥ | ajñānābhāvapakṣe tu samastaśāstrārthaniṣkanikaṣopalakalpanā(tā)yāmapi na dādhmātamānaso bhavet, kintu
'pūrvapuruṣasiṃhānāṃ vijñānātiśayasāgarānantyam|
śrutvā sāmpratapuruṣāḥ kathaṃ svabuddhyā madaṃ yānti?, |' ___ iti paribhāvayan vigalitāvalepaḥ sannevaṃ bhāvayet-'ṇiraṭṭhayaṃ' sūtradvayam, akṣaragamanikā saiva, navaraṃ niraṭṭhayaṃmi'vi' nirarthake'pi prakramāt prajñāvaleperato, maithunāt susaṃvṛtaḥ sanniruddhātmā san yo'haṃ 'sākṣāt' samakṣaṃ nābhijānāmi dharmaṃ kalyāṇaṃ pāpakaṃ vā, ayamabhiprāyaḥ-'je egaṃ jāṇati se savvaṃ jāṇati (je savvaṃ jāṇati) se egaṃ jāṇati' ityāgamāt chadmastho'hamekamapi dharmaṃ vastusvarūpaṃ na tattvato vedmi, tataḥ sākṣādbhāvasvabhāvāvabhāsi cena vijñānamasti kimito'pi mukulitavastusvarūpaparijñānato'valepeneti bhāvaḥ, tathā tapaupadhānādibhira
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit