Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p117

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p117

Language
Sanskrit

v28.p117

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-2/93 eveti sannastu, uktaṃ hi
"astyeva cātmā pratyakṣo, jīvo hyātmānamātmānā|
__ ahamasmīti saṃvetti, rūpādīni yathendriyaiḥ ||" iti, kiṃbahunā?, yathā caitanyamastītyabhyupagamyate tathā''tmāpyabhyupagantavyaḥ, tathā cāha
"jñānaṃ svasthaṃ parasthaṃ vā, yathā jñānena gṛhyate|
jñātā svasthaḥ parastho vā, tathā jñānena gṛhyatām ||" iti, atha sarvasambandhyanupalambha ātmābhāve hetuḥ, ayamapyasiddhaḥ, ahamasmīti pratyayena pratiprāṇi svātmanaḥ kevalināṃ ca sarvātmanāmupalambhasya pratiṣeddhumaśakyatvāt, | evamṛddhīnāmapyabhāve sarvasambandhyanupalambho'siddhaḥ svasambandhī tu niyatadeśakālopekṣo'nyathā vā?, prathamapakṣe ko vā kimāha?, kañcitkadācittāsāmanupalambhasya (upalambhasya) cāsmākamapi saṃmatatvāt, dvitīyapakṣe punaranaikāntikatā, deśādiviprakṛṣṭānāmanupalambhe'pi sattvāt, daśyate ca kacitta kadācit caraṇareṇusparśādito rogopaśamādi, tataścehāpikālāntaramahāvidehādiṣu sarvakālamṛddhantarānāmapi sambhavasyānumīyamānatvāt, yadapi-vañcito'smīti bhogasukhānāmanena śirastuṇḍamuṇḍanopavāsādinā yātanātmakena dharmānuṣṭhāneneti, tadapyasamīkṣitābhidhānaṃ, bhogasukhānāṃ duḥkhānuṣaktatvena tattvavedināmanādeyatvāt, tathā ca vātsyāyano'pyāha-"tadyathā
viṣayasampṛktamannamanādeyamevaṃ duḥkhamānuṣaktaṃ sukhamanādeya" miti, prayogaśca-yadvipakṣānuviddhaṃ ta tattattvatastadeva, yathā viṣavyāmiśramannam, atṛptikāṅkṣāśokādinimittaṃ ca vaiṣayikaṃ sukhaṃ, na cāsyāsiddhatā, kālatraye yathāyogamatṛptyādīnāṃ pratipāṇi svasaviditatvāt, nāpi tapaso yātanātmakatvaṃ, manaindriyayogānāmahānyaiva tatpratipādanāt, uktaṃ hi
"manaindriyayogānāmahāniścoditā jinaiḥ|
yato'tra tatkathaṃ tasya, yuktā syāt duḥkharūpatā? ||" śirastuṇḍamuṇḍanādeśca kiñcitpīḍātmakatve'pi samīhitārthasampādakatvena naduḥkhadāyakatā,
"dṛṣṭā ceṣṭārthasaṃsiddhau, kāyapīḍā'pyaduḥkhadā|
ratnādivaṇigādīnāṃ, tadvadatrāpi bhāvyatām||" | prayogaśca-yadiṣṭārthaprasādhakaṃ na tatkāyapīḍātmakatve'pi duḥkhadāyi, yathā ratnavaṇijāmadhvaśramādi, iṣṭārthaprasādhakaṃ ca tapaḥ, na cāsyāpyasiddhatā, praśamahetutvena tapasastatparipaktitāratamyātparamānandatāratamyasyānubhūyamānatvena tatprakarṣe tasyāpi prakarṣānumānāt prayogaścayattāratamyena yasya tāratamyaṃ tasya prakarṣe tatprakaṣī, yathā'gnitāpaprakarṣe tapanīyaviśuddhiprakarṣaḥ, anubhūyate ca praśamatāratamyena paramānandatāratamyaṃ, lokapratītatvācceti sūtrārthaḥ || tathāmū. (94) abhū jinā asthi jinā, aduvāvi bhavissai|
musaṃ te evamāhaṃsa, iti bhikkhū na ciṃtae| vṛ. 'abhūvan' āsan 'jināḥ' rāgādijetāraḥ, astīti vibhaktipratirūpako nipātaḥ, tataśca vidyante jināḥ, asya karmapravādapūrvasaptadaśaprabhābhṛtoddhṛtatayā vastutaḥ sudharmasvāminaiva jambusvāminaṃ prati praṇītatvāt, tatkāle ca jinasambhāvaditthamuktaṃ, videhādikṣetrāntarāpekṣayā

___

Linked texts (1)