Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p124

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p124

Language
Sanskrit

v28.p124

aṅgasya nikṣepaścaturvidho bhavatīti gāthāsamāsārthaḥ || atra ca nāmasthāpane prasiddhatvādanādṛtya dravyāṅgamabhidhisurāhani. [ 145 ]
gaṃdhaṃgamosahaṃgaṃ majjāujjaṃsarīrajuddhaṃgaṃ | etto ikkikkaṃpi ya negavihaṃ hoi nāyavvaṃ ||
vṛ.‘gandhāṅgam' auṣadhāṅgam, 'majjāujjaṃsararījuddhaṃ gaṃ' ti bindoralākṣaṇikatvādaṅgaśabdasya ca pratyekabhisambandhāt madyāṅgamātodyāṅgaṃ śarīrāṅgaṃ yuddhāṅgamiti ṣaḍvidhaṃ dravyāṅgam, 'etto' tti subvyatyayādeṣu-gandhāṅgādiṣu madhye ekaikamapi ca anekavidhaṃ bhavati jñātavyamiti gāthākṣarārthaḥ || bhāvārthaṃ tu vivakṣurācāryo 'yathoddeśaṃ nirdeśa' iti nyāyamāśritya gandhāṅgaṃ pratipādayannāhani. [ 146 ] jamadaggijaḍā hareṇua sabaraniyaṃsaṇiyaṃ sapiṇṇiyaṃ | rukkhassa ya bāhitayā malliyavāsiya koḍī agghai ||
vṛ. tatra‘jamadagnijaṭā’vālakaḥ 'hareṇukā' priyaṃguḥ 'śabaranivasanakaṃ' tamālapatraṃ, 'sapinniyaṃ'ti pinni - pinnikā dhyāmakākhyaṃ gandhadravyaṃ tayā saha sapinnikaṃ, vṛkṣyasya ca bāhyā tvak cāturjātakāṅgaṃ pratītaiva 'malliyavāsiyaṃ 'ti mallikā jātistadvāsitamanantaroktadravyajātaṃ, cūrṇīkṛtamiti gamyate, koṭim arhati, koṭimūlyārhaṃ bhavati, mahārghatopalakṣaṇaṃ caitat || osīrahariberāṇaṃ palaṃ palaṃ bhaddadāruṇo kariso |

sayapupphāṇaṃ bhāgo bhāgo ya tamālapattassa ||
vṛ. tathā 'osīraṃ' prasiddhaṃ, 'ḍrīvero' vālakaḥ, palaṃ palamanayo:, tathā 'bhadradāro:' devadāroḥ karṣa:, 'sayapupphāṇaṃ' ti vacanavyatyayāt śatapuṣpāyā bhāgo, bhāgaśca tamālapatrasya, bhāga iha palikāmātram ||

eyaṃ nhāyaṃ eyaṃ vilevanaṃ esa ceva paḍavāso | vāsavadattāi kao udayanamabhidhārayaṃtīe ||
vṛ. asya māhātmyamāha - etat snānametadvilepanameṣa caiva paṭavāsaḥ 'vāsavadattayā ' caṇḍapradyota duhitrā 'kṛto' vihitaḥ 'udayanaṃ' vīṇāvatsarājam 'abhidhārayantyā' cetasi vahantyā, anena paracittākṣepakatvamasya māhātmyamuktamiti sūtrārthaḥ || auṣadhāṅgamāhadutriya rayaṇī māhiṃdaphalaṃ ca tinni ya samūsaṇaṃgāī |

sarasaṃ ca kaṇayamūlaṃ esā udagaṭṭhamā guliā || esā u harai kaṃḍuṃ timiraṃ avaheḍayaṃ sirorāgaṃ | teijjagacāutthiga mūsagasappāvaraddhaṃ ca ||
vṛ. 'dve rajanyau' piṇḍadāruharidre māhendraphalaṃ ca' indrayevāḥ, trīṇi ca samūṣaṇaṃ- trikaṭukaṃ tasyāṅgānisuṇṭhīpiplīmaricadravyāṇi, 'sarasaṃ ca' āīṃ 'kanakamūlaṃ' bilvamūlameṣā 'udakāṣṭame 'tyudakamaṣṭamaṃ yasyāṃ sā tathā, 'guṭikā' vaṭikā, asyāḥ phalamāha eṣā tu hanti kaṇḍuṃ timiram 'avaheḍaya'nti arddhaśirorogaṃ samastaśirovyathaṃ, 'teijjagacāutthiga 'tti sublope tāttīyīkacāturthikau, rūḍhya jvarau, 'mūṣakasapaparāddham' undarādidaṣṭaṃ, caḥ samuccaya iti gāthādvayārthaḥ || madyāṅgamāha

Linked texts (1)