Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p125

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p125

Language
Sanskrit

v28.p125

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-3/96 ni.[151] solasa dakkhā bhāgā cauro bhāgā ya dhāugīpupphe|
āḍhagamo ucchurase māgahamānena majjaṃgaṃ || vṛ.poḍaśa drākṣā bhāgāścatvāro bhāgāśca dhātakīpuṣpe' dhātakī puṣpaviṣayāḥ ‘āḍhagamo'tti ārṣatvādā''ḍhakaka: 'ikṣurase' ikṣurasaviṣaye, āḍhaka: iha kena mānenetyāha-'māgadhamānena' do asatī esatī u' ityādirūpeṇa 'madyāṅga' madirākāraṇaṃ bhavatīti gāthārthaḥ || ātodyāṅgamāhani.[152] ega muguṃdā tūraṃ egaṃ ahimārudāruyaṃ aggī|
egaṃ sāmalīpuṃḍaṃ baddhaṃ āmelao hoi || vṛ. ekamukundā tūrgam' iti ekaiva mukundā vādinaviśeṣo gambhīrasvaratvādinā tūryakāryakāritvāt tūryam, anenāsyāviśiṣṭamātodyāṅgatvamevāha, kimevaikeva mukundā tūryam?, sopaskarātvādyathaikamabhimārasya vṛkṣaviśeṣasya dārukaṃkāṣṭhamabhimāradārukam 'agniḥ' viśeṣato'gnijanakatvād, yathā vā 'ekaṃ śālmalīpoṇḍaṃ' śālmalīpuṣpaṃ baddhamāmoḍako bhavati, āmoḍakaḥ puṣponmiśro vālabandhaviśeṣaḥ, sphāratvādasya, itthaṃ dṛṣṭāntābhidhāyitayedaṃ vyākhyāyate, prasaṅgato vā'gnyaṅgāmoḍakāṅgayorapyabhidhānamiti sūtrārthaḥ | śarīrāṅgamāhani.[153] sīsaṃ uro ya udaraṃ piṭṭhī bāhā ya dunni ūrū ya|
___ ee khalu aṭuṃgā aṃgovaṃgāi sesāī|| vṛ. 'śiraśca ura:' caḥ prāgvad, udaraṃ 'piṭṭhī'tti prākṛtatvātpṛṣṭaṃ bāhū dvau urū ca etānyaṣṭāṅgāni, prāgvalliṅgavyatyayaḥ, 'khaluḥ' avadhāraṇe, etānyevāṅgāni, aṅgopāṅgāni 'śeṣāṇi' nakhādīni, upalakṣaṇatvādupāṅgāni ca karṇādīni, yata uktam
"hoṃti uvaṃgā kaṇṇā nāsacchī jaṃgha hattha pāyā ya|
naha kesa maṃsu aṃguli oṭṭhā khalu aṃguvaṃgāī|" iti gāthārthaḥ || sāmprataṃ yuddhāṅgamāhani.[154] jāṇāvaraṇapaharaṇe juddhe kusalattaṇaṃ ca nīī a|
dakkhattaṃ vavasāo sarīramāroggayā ceva || vṛ. 'jāṇāvaraṇapaharaṇe'tti yānaṃ ca-hastyādi, tatra satyapi na śaknotyabhibhavituṃ śatrum ata āvaraṇaṃ-kavacādi, satyapyāvaraṇe praharaṇaṃ vinā kiṃ karotīti praharaṇaṃ ca-khaṅgādi, yānāvaraṇapraharaṇāni, yadi yuddhe kuśalatvaṃ nāsti kiṃ yānādinā ? iti 'yuddha' saṃgrāme 'kuśalatvaṃ ca' prāvīṇyarūpaṃ,satyapyasminnīti vinā naśatrujayanam ato 'nītīśca' apakramādilakṣaṇā, satyāmapi cāsyāṃ dakṣatvāghīno jayaḥ tato 'dakṣatvam' āśukāritvaṃ, satyapyasminnirvyavasāyasya kuto jaya iti 'vyavasāyo' vyāpāraḥ, tatrāpi yadi na śarīramahīnāṅgaṃ tato na jaya iti śarīram-arthāt paripūrṇāṅga, tatrāpyārogyameva jayāyeti 'āroggaya'tti arogatā, caḥ samuccaye, evo'vadhāraṇe, tataḥ samuditānāmevaiṣāṃ yuddhāṅgatvamiti sūtrārthaḥ || bhāvāṅgamāhani. [ 155] bhāvaṃgapi ya duvihaṃ suamaṃgaṃ ceva nosuyaṃgaṃ ca|
suyamaṃgaṃ bārasahā cauvvihaṃ nosuaṃgaṃ ca || vṛ. bhāvāṅgamapi ca dvividhaṃ 'suyamaṅga"tti śrutāṅgaṃ caiva nośrutāṅgaṃ ca, śrutāṅgaṃ dvādaśadhā

anata

Linked texts (1)